Người giữ hồn then

Với niềm đam mê và mong muốn gìn giữ làn điệu then của dân tộc cho thế hệ mai sau, bà Vy Thị Chữ, sinh năm 1961 (thôn Làng Càng, xã Vạn Linh) – Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Đàn hát dân ca thôn Làng Càng, xã Vạn Linh đã có nhiều đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn và phát huy di sản then tại địa phương.

Đến thôn Làng Càng những ngày cuối tháng 5/2026, chúng tôi có dịp chứng kiến bà Vy Thị Chữ cùng các thành viên trong CLB đang hăng say luyện tập. Bà Chữ chia sẻ: Đối với đồng bào dân tộc Tày xứ Lạng, then là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần, hướng con người đến cuộc sống tốt đẹp hơn. Ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã thích nghe hát và tập hát theo các làn điệu dân ca tại địa phương, đặc biệt là hát then. Sau khi lập gia đình và bén duyên với nghề giáo viên tôi không có nhiều thời gian dành cho các làn điệu dân ca, sau khi nghỉ hưu, năm 2018, tôi mới bắt tay ngay vào sưu tầm các làn điệu dân ca của dân tộc Tày như: then, phong slư… Với mong muốn gìn giữ các làn điệu dân ca của dân tộc, năm 2020, tôi đã cùng các thành viên thành lập CLB Đàn hát dân ca thôn Làng Càng, với 27 thành viên, đến nay số thanh viên đã tăng lên 57 người.

Bà Vy Thị Chữ hướng dẫn học trò kỹ thuật đàn tính

Bà Vy Thị Chữ hướng dẫn học trò kỹ thuật đàn tính

Với vai trò là chủ nhiệm CLB, bà Chữ luôn chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức các buổi sinh hoạt, giao lưu văn nghệ, chia sẻ kinh nghiệm trong thể hiện các bài hát, kỹ thuật sử dụng nhạc cụ; tổ chức biên đạo, đạo diễn các tiết mục đặc sắc để tham gia các chương trình lễ hội, ngày hội đại đoàn kết trên địa bàn... Đến nay, CLB đã tham gia biểu diễn tại một số tỉnh như: Tuyên Quang, Bắc Ninh, Quảng Ninh... Các bài hát được biểu diễn thường có chủ đề về ca ngợi Đảng và Bác Hồ, hát về quê hương Vạn Linh... Năm 2026, bà Chữ tiếp tục thành lập CLB Hát then đàn tính xã Vạn Linh, gồm 35 thành viên.

Đồng thời, bà Chữ còn quan tâm đến việc truyền dạy cho hội viên, đặc biệt là thế hệ trẻ có niềm yêu thích với văn hóa truyền thống. Hiện nay, bà đang mở lớp truyền dạy với nhiều độ tuổi khác nhau về hát then.

Em Vi Thị Đoan Trang, 11 tuổi, thôn Làng Càng chia sẻ: Sau một thời gian được bà Chữ dạy bảo tận tình, giờ đây em đã cơ bản biết múa, biết hát then và còn được tham gia cùng CLB đi biểu diễn tại một số nơi. Hiện tại em và một số bạn cùng trường đang tiếp tục tham gia lớp dạy đàn tính của bà để hiểu hơn về các nhạc cụ dân tộc.

Nghệ sĩ ưu tú Phùng Văn Muộn, Chủ tịch Hội Bảo tồn Dân ca tỉnh nhận xét: Thời gian qua, bà Vy Thị Chữ luôn là tấm gương sáng tiêu biểu, hết lòng trong việc bảo tồn dân ca, di sản văn hóa then tại địa phương. Bà luôn gương mẫu, đi đầu trong phong trào đàn và hát dân ca tại các địa bàn thôn, bản; trở thành nhân tố thu hút các tầng lớp nhân dân yên mến dân ca đến tham gia sinh hoạt... Bên cạnh đó, bà còn tích cực tham gia biểu diễn trong các chương trình văn nghệ tại các sự kiện văn hóa, lễ hội của xã, tỉnh; truyền dạy dân ca cho thế hệ trẻ... Qua đó, góp phần giữ gìn, bảo tồn và phát huy hiệu quả di sản văn hóa then xứ Lạng.

Với những nỗ lực và cố gắng đó, năm 2026, bà Vy Thị Chữ vinh dự được nhận giấy khen của Liên chi hội Di sản văn hóa then, Hội Di sản văn hóa Việt Nam vì đã có nhiều đóng góp cho hoạt động bảo tồn phát huy di sản then.

MAI LINH

Nguồn Lạng Sơn: https://baolangson.vn/nguoi-giu-lua-dieu-then-5093022.html