Người giữ hồn thư họa phố cổ

19 năm qua, người dân và du khách tại phố cổ Hội An đã quen thuộc với hình ảnh ông đồ Nguyễn Anh Khoa (SN 1996, trú phường Hội An Tây) cần mẫn sáng tạo từng bức thư họa. Từ cây bút lông và nghiên mực, Nguyễn Anh Khoa đang kết nối những người yêu chữ với văn hóa địa phương.

Nghệ nhân thư họa Nguyễn Anh Khoa “kể chuyện” Hội An bằng con chữ. Ảnh: M.T.A xemptyz

Nghệ nhân thư họa Nguyễn Anh Khoa “kể chuyện” Hội An bằng con chữ. Ảnh: M.T.A xemptyz

Trong cuộc trò chuyện với Đà Nẵng Cuối tuần, nghệ nhân thư họa Nguyễn Anh Khoa đã chia sẻ những mảnh ghép trong hành trình lưu giữ hồn thư pháp phố cổ.

* Hành trình gắn bó với nghệ thuật thư pháp, thư họa của anh đã trải qua những giai đoạn nào?

- Lần đầu tiên tôi biết đến thư pháp là năm 2003. Khi nhìn thấy những ông đồ lớn tuổi cầm bút viết nên những con chữ, tôi rất mê. Ngày đó, tôi tự chế ra từng cây bút lông bằng sợi chổi lông gà. Chiếc gạt tàn thuốc của ba tôi được dùng thay cho nghiên mực. Và loại mực viết cũng rất đặc biệt. Tôi mài viên pin đã sử dụng để tạo nên thứ nước màu đen, thay thế cho mực chuyên dụng.

Năm 2007, tôi quyết tâm mang giấy, bút ra phố cổ để viết. Tôi luôn trân quý nghệ thuật thư pháp, thư họa vì đã cho tôi cơ hội tìm thấy ngọn lửa đam mê, đủ khả năng nuôi sống bản thân và gia đình.

* Hai trường phái thư pháp và thư họa cùng hỗ trợ, nâng tầm cho nhau như thế nào?

- Thư pháp là phần chữ, thư họa là phần vẽ. Trong trường hợp chỉ có những con chữ thư pháp, thiếu đi phần họa nằm bên dưới hoặc bên cạnh sẽ khó chuyển tải đầy đủ ý nghĩa của nét chữ thư pháp. Ngược lại, một bức tranh thủy mặc rất cầu kỳ, nét vẽ tinh tế nhưng thiếu vài dòng chữ hay câu đối thì bức tranh đó cũng như vô hồn.

Trong 19 năm làm nghề của tôi, hầu hết khách hàng hay người yêu chữ tìm đến đều vì phần họa. Họ yêu thích thư họa, nhờ đó thư pháp được song hành. Hiểu đơn giản, thư pháp là nền tảng, thư họa là tổng thể, được nâng lên một tầm cao hơn. Cái khó của nghệ thuật thư pháp, thư họa nằm ở việc tạo cho người yêu chữ một niềm tin và sự yêu thích lâu dài.

* Mỗi đường nét uốn lượn trong bức thư họa chứa đựng góc nhìn gì của anh về Hội An?

- Một vẻ đẹp rất riêng mà phố cổ Hội An đang có chính là yếu tố hội nhập, an lành. Từ cuộc sống, tôi chuyển tải những thông điệp đó vào thư họa giúp kéo gần khoảng cách giữa người với người. Một nghệ nhân thư họa cần rung cảm và hiểu tường tận từng con chữ. Từ mẫu chữ đơn giản cho đến phức tạp đều phải trải qua sự rèn luyện, trau chuốt. Đó mới là đích đến thực sự của loại hình nghệ thuật này.

* Anh có những gợi mở gì về câu chuyện sáng tạo trong nghệ thuật thư pháp, thư họa của phố cổ Hội An?

- Phố cổ Hội An là vùng đất gắn liền với thư pháp, thư họa. Sáng tạo dựa trên vẻ đẹp của Hội An không cần sự phô trương vì tất cả đều diễn ra rất thực tế, nhẹ nhàng. Và tôi muốn lưu giữ từng khoảnh khắc đang diễn ra để sau này nhìn lại, chúng ta có một chút rung cảm nào đó với quê hương. Thư pháp, thư họa sẽ tồn tại ở Hội An bằng sự đơn sơ, mộc mạc nhất.

* Xin cảm ơn những chia sẻ thú vị của anh!

Tháng 4/2025, Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng danh hiệu Nghệ nhân làng nghề Việt Nam cho Nguyễn Anh Khoa. Tháng 1/2026, Nguyễn Anh Khoa được công nhận là Nghệ nhân tiêu biểu toàn quốc trong việc bảo tồn văn hóa truyền thống và an sinh xã hội.

MAI TRƯỜNG AN

Nguồn Đà Nẵng: https://baodanang.vn/nguoi-giu-hon-thu-hoa-pho-co-3334316.html