Người hay nóng trong nên ăn gì, kiêng gì theo Đông y?

ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh cho biết, người có biểu hiện nóng trong nên ưu tiên các thực phẩm có tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, sinh tân dịch, đồng thời hạn chế các món ăn dễ sinh nhiệt, hao tổn tân dịch. Điều chỉnh chế độ ăn uống hợp lý có thể giúp cơ thể dễ chịu hơn, hỗ trợ thanh nhiệt và giảm các triệu chứng khó chịu do nóng trong.

1. Người hay nóng trong nên ăn gì?

Rau xanh và các loại quả có tính mát: Một số loại rau như rau má, rau ngót, mồng tơi, cải xanh, bí đao, mướp giúp thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác nóng bức. Các loại quả như dưa hấu, thanh long, lê, cam, bưởi chứa nhiều nước, vitamin, giúp bổ sung tân dịch cho cơ thể trong thời tiết oi nóng... Tuy nhiên, không nên ăn quá nhiều đồ lạnh hoặc dùng nước đá liên tục vì có thể ảnh hưởng đến tiêu hóa.

Dưa hấu chứa nhiều nước, vitamin, giúp bổ sung tân dịch cho cơ thể trong thời tiết oi nóng.

Đậu xanh giúp thanh nhiệt: Theo Đông y, đậu xanh có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, giảm cảm giác bứt rứt, nóng trong; có thể dùng dưới dạng chè đậu xanh nấu loãng, cháo đậu xanh hoặc nước đậu xanh rang. Đậu xanh phù hợp với người hay nổi mụn, nhiệt miệng, táo bón nhẹ do nóng trong.

Các món canh thanh mát: Canh bí đao, canh rau ngót, canh mướp nấu tôm hoặc canh cua rau đay giúp cơ thể dễ chịu hơn trong ngày nắng nóng. Các món ăn dạng nước còn hỗ trợ bổ sung nước và khoáng chất khi cơ thể ra nhiều mồ hôi.

Một số trà thảo dược thanh nhiệt nhẹ: Trà hoa cúc, trà lá sen, trà atiso hoặc nước râu ngô giúp hỗ trợ thanh nhiệt, giảm cảm giác khô khát, nóng bức; nên dùng lượng vừa phải, tránh uống quá đặc hoặc thay hoàn toàn nước lọc.

Thực phẩm giúp dễ ngủ, giảm bứt rứt: Người có biểu hiện nóng trong thường khó ngủ, bồn chồn; có thể bổ sung hạt sen, long nhãn với lượng phù hợp hoặc các món cháo thanh nhẹ vào bữa tối.

Trà atiso hỗ trợ thanh nhiệt, giảm cảm giác khô khát, nóng bức.

2. Nên kiêng gì với người nóng trong?

Hạn chế đồ cay nóng, nhiều dầu mỡ: Ớt, tiêu, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ dễ làm cơ thể sinh nhiệt, gây nổi mụn, nhiệt miệng và khó tiêu. Người thường xuyên nóng trong nên hạn chế ăn lẩu cay, đồ nướng nhiều gia vị hoặc thức ăn nhanh quá thường xuyên.

Không lạm dụng rượu bia, nước ngọt: Rượu bia có thể làm cơ thể mất nước, tăng cảm giác nóng bức và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Nước ngọt nhiều đường cũng có thể khiến cơ thể dễ mệt mỏi, tăng cảm giác khát.

Hạn chế thức khuya: Theo Đông y, thức khuya dễ làm hao tổn âm dịch, khiến cơ thể dễ sinh nhiệt, nổi mụn và bứt rứt. Ngủ đủ giấc giúp cơ thể hồi phục và điều hòa tốt hơn trong mùa hè.

Không tự ý dùng quá nhiều thuốc hoặc trà "mát gan": Nhiều người có thói quen dùng liên tục các loại trà thanh nhiệt hoặc sản phẩm "mát gan" khi thấy nổi mụn, nhiệt miệng. Tuy nhiên, lạm dụng có thể gây lạnh bụng, tiêu chảy hoặc mệt mỏi ở người thể trạng yếu. Nếu tình trạng nóng trong kéo dài kèm sốt, sụt cân, táo bón nặng hoặc mất ngủ kéo dài, cần đi khám để tìm nguyên nhân cụ thể.

Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, "nóng trong" không phải là bệnh lý cụ thể mà là cách gọi dân gian dùng để chỉ nhiều biểu hiện khó chịu của cơ thể như cảm giác nóng bức, bứt rứt trong người. Việc ăn uống các món ăn, vị thuốc có tác dụng thanh nhẹ, uống đủ nước, ngủ đúng giờ, hạn chế căng thẳng và vận động hợp lý sẽ giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với thời tiết nóng bức.