Người lao động có sáng kiến phải được tôn vinh và hưởng thành quả tương xứng

Ông Hoàng Phúc Long - Công đoàn Dầu khí Việt Nam phất biểu tại Chương trình Thủ tướng Chính phủ trao đổi với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam. Ảnh: HẢI NGUYỄN

Đề xuất hoàn thiện cơ chế thưởng sáng kiến cho người lao động

Phát biểu tại chương trình Thủ tướng Chính phủ trao đổi với đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam diễn ra sáng 05/6, ông Hoàng Phúc Long - Chủ tịch Công đoàn Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro (VSP), Công đoàn Dầu khí Việt Nam cho biết, Đảng và Chính phủ đang có những chỉ đạo rất quyết liệt trong việc thực hiện tăng trưởng 2 con số để hoàn thành được 2 mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước. Để đạt được tăng trưởng 2 con số, việc thúc đẩy tăng năng suất lao động là yếu tố rất quan trọng, và một trong phương thức đó là tổ chức các phong trào thi đua trong đội ngũ người lao động.

Thời gian qua, các cấp công đoàn đã triển khai nhiều phong trào thi đua thiết thực, đặc biệt là Phong trào Lao động giỏi, Lao động sáng tạo.

Tại Petrovietnam, phong trào thi đua “Đổi mới sáng tạo Petrovietnam” đã thực sự khơi dậy tinh thần trách nhiệm, khát vọng cống hiến, thúc đẩy người lao động đóng góp hơn 5.000 đề tài, sản phẩm sáng tạo, sáng kiến có giá trị, làm lợi cho Petrovietnam hàng ngàn tỷ đồng, nhiều đề tài sáng kiến đã vinh dự được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh, Giải thưởng Nhà nước về khoa học công nghệ.

Điều đó minh chứng cho hiệu quả của việc đồng hành của tổ chức công đoàn với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, góp phần để Petrovietnam liên tục có sự tăng trưởng 2 con số trong những năm vừa qua.

Tuy nhiên, thực tế tại nhiều nơi, việc triển khai các phong trào thi đua chưa rộng khắp, không liên tục, chế độ khen thưởng chưa tương xứng với giá trị sáng kiến mà người lao động đem lại cho đơn vị; thậm chí có doanh nghiệp không công khai giá trị làm lợi, hiệu quả kinh tế của các sáng kiến, điều này làm mất động lực sáng tạo, cống hiến của người lao động và rất khó để người lao động chủ động tìm tòi, nghiên cứu để tăng năng suất lao động.

Từ thực tế đó, ông Long đề xuất 2 vấn đề. Thứ nhất, Chính phủ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu hoàn thiện cơ chế thưởng sáng kiến theo hướng người sử dụng lao động phải đảm bảo khen thưởng tương xứng với công sức, giá trị của sáng kiến mà người lao động đem lại; gắn sự sáng tạo, năng suất lao động với thu nhập của người lao động.

Thứ hai, tổ chức công đoàn cần tiếp tục triển khai các phong trào thi đua đảm bảo thường xuyên, liên tục, thực chất và quan trọng là luôn đồng hành với hoạt động sản xuất kinh doanh của đơn vị, đồng thời lấy hiệu quả sản xuất và quyền lợi người lao động làm thước đo.

Ở đâu có sáng kiến, ở đó phải được ghi nhận xứng đáng

Được sự phân công của Thủ tướng Chính phủ giải đáp ý kiến này, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương cho biết, ông rất đồng tình với ý kiến của đại biểu về việc cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế khuyến khích, tôn vinh và khen thưởng đối với các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật của người lao động.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Mạnh Khương giải đáp ý kiến của đại biểu. Ảnh: HẢI NGUYỄN

Theo Thứ trưởng, thực tiễn cho thấy, tại nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, phong trào thi đua lao động giỏi, lao động sáng tạo đã phát triển mạnh mẽ, qua đó xuất hiện nhiều sáng kiến mang lại giá trị kinh tế - xã hội lớn. Tuy nhiên, ở một số nơi, việc triển khai phong trào thi đua vẫn còn mang tính hình thức. Công tác ghi nhận, tôn vinh và khen thưởng đối với người có sáng kiến chưa thực sự tương xứng với giá trị và hiệu quả mà các sáng kiến mang lại.

Thứ trưởng cho biết, pháp luật hiện hành đã có những quy định bảo đảm quyền lợi của tác giả sáng kiến. Theo đó, người có sáng kiến không chỉ được xem xét khen thưởng bằng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng của Nhà nước mà còn có quyền được hưởng tiền thù lao và các lợi ích vật chất khác theo quy định của pháp luật cũng như theo thỏa thuận với cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp áp dụng sáng kiến.

Pháp luật hiện hành cũng khuyến khích các cơ quan, doanh nghiệp xây dựng quy chế khen thưởng phù hợp với giá trị và hiệu quả kinh tế của từng sáng kiến. Thực hiện Nghị quyết số 27 -NQ/TW về cải cách chính sách tiền lương, nhiều cơ quan, đơn vị đã bố trí quỹ tiền thưởng bằng 10% tổng quỹ tiền lương.

Trên cơ sở đó, người đứng đầu cơ quan, đơn vị được toàn quyền chủ động xem xét, quyết định khen thưởng đối với tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc, có sáng kiến, giải pháp hiệu quả hoặc có đóng góp nổi bật trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ chuyên môn.

Đây là cơ sở quan trọng để các cơ quan, đơn vị kịp thời ghi nhận, động viên và có mức thưởng tương xứng hơn đối với những cá nhân có thành tích, sáng kiến mang lại hiệu quả thiết thực.

“Chúng tôi nhận thấy điều quan trọng không chỉ là có quy định mà phải bảo đảm các quy định đó đi vào cuộc sống, tạo động lực thực sự cho người lao động đổi mới, sáng tạo. Tinh thần chung là ở đâu có sáng kiến, ở đó phải được ghi nhận xứng đáng. Người lao động càng đóng góp nhiều cho sự phát triển của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thì càng phải được tôn vinh và hưởng thành quả tương xứng” - Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương nhấn mạnh.

Theo quan điểm của Bộ Nội vụ, sáng kiến không chỉ là các giải pháp kỹ thuật, công nghệ hay các phát minh có giá trị lớn mà còn bao gồm các giải pháp công tác, giải pháp tác nghiệp, giải pháp quản lý, giải pháp cải tiến quy trình làm việc, nâng cao chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

“Ngay cả đội ngũ lãnh đạo các cơ quan, đơn vị cũng cần nâng cao nhận thức, đổi mới cách hiểu về sáng kiến. Từ đó, quá trình xem xét, công nhận, khích lệ và động viên người lao động trong lao động sáng tạo sẽ được mở rộng một cách toàn diện hơn” - Thứ trưởng cho biết.

Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương cho hay, trong thời gian tới, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cùng các cơ quan liên quan tiếp tục rà soát, đánh giá việc thực hiện các quy định về sáng kiến, đổi mới sáng tạo và công tác khen thưởng đối với người lao động.

Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ sẽ nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng khuyến khích mạnh mẽ hơn hoạt động sáng kiến, cải tiến kỹ thuật trong lao động, sản xuất và công tác; nâng cao hiệu quả công tác tôn vinh, khen thưởng đối với các cá nhân có sáng kiến mang lại giá trị lớn cho doanh nghiệp và xã hội; gắn chặt phong trào thi đua với năng suất lao động, chất lượng, hiệu quả công việc và thu nhập của người lao động; đồng thời kịp thời phát hiện, biểu dương, nhân rộng các điển hình tiên tiến, các mô hình sáng tạo, hiệu quả trong thực tiễn.

Bộ Nội vụ cũng sẽ tiếp tục tham mưu cấp có thẩm quyền đổi mới nội dung và phương thức tổ chức các phong trào thi đua theo hướng thực chất, lấy kết quả lao động, hiệu quả công việc, năng suất, chất lượng và mức độ đóng góp làm thước đo chủ yếu.

“Phong trào thi đua phải thực sự gắn với quyền và lợi ích của người lao động. Qua đó góp phần tạo môi trường thuận lợi để mỗi người lao động tích cực tham gia các phong trào thi đua, phát huy trí tuệ, sáng tạo, cống hiến nhiều hơn cho sự phát triển của doanh nghiệp, của ngành và của đất nước” - Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương nhấn mạnh.