Người lính Trường Sơn tiếp lửa hữu nghị Việt - Lào

Ông Nguyễn Mạnh Thắng (thứ 2 bên phải) trong Chương trình giao lưu tiếp lửa truyền thống vững bền tình hữu nghị Việt - Lào.

Nghĩa tình trên nước bạn

Nằm ở số 586, tổ 48 phường Phan Đình Phùng, ngôi nhà không chỉ là nơi ở của người lính Trường Sơn năm xưa mà còn là địa chỉ quen thuộc của nhiều thế hệ lưu học sinh Lào đang học tập tại Thái Nguyên.

Những dịp lễ Tết, giao lưu văn hóa, các bạn trẻ Lào thường tìm đến đây để gặp gỡ, sinh hoạt văn nghệ và tổ chức các sự kiện gắn kết tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Ít ai biết rằng, đằng sau không gian đậm tình Việt - Lào ấy là cả một phần ký ức chiến tranh không thể nào quên của người lính từng trực tiếp chiến đấu trên đất bạn. Ngồi giữa những kỷ vật chiến trường đã ngả màu thời gian, ông Thắng kể cho chúng tôi nghe về những năm tháng làm nhiệm vụ trên tuyến đường Trường Sơn huyền thoại.

Ông Thắng nguyên là cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 94 pháo cao xạ 37 ly thuộc Ban Cao xạ Sư đoàn 470. Những năm 1971 - 1972, đơn vị ông được giao nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường chiến lược 49A, kéo dài từ tỉnh Stung Treng của Campuchia qua tỉnh Attapeu của Lào đến khu vực ngã ba Phi Hà, nối vào chiến trường miền Nam Việt Nam. Đây là một trong những tuyến vận tải quan trọng của hệ thống đường Hồ Chí Minh.

Từ khi tuyến đường được khai thông, hàng nghìn tấn lương thực, thực phẩm, vũ khí, đạn dược, thuốc và các nguồn hậu cần chiến lược được vận chuyển vào các chiến trường Tây Nguyên, Nam Lào và miền Đông Nam Bộ.

Nhắc lại những năm tháng ấy, người lính Trường Sơn vẫn không quên sự khốc liệt của chiến tranh. Ông Thắng nhớ lại: Những năm 1971 - 1972, tuyến đường 49A gần như là một biển lửa. Ban ngày địch dùng máy bay OV-10 trinh sát phát hiện mục tiêu rồi gọi máy bay phản lực đến bắn phá. Ban đêm chúng sử dụng AC-130 với các thiết bị quan sát hiện đại để săn tìm xe vận tải của ta. Các ngầm vượt sông như Tà Ngâu, ngầm sông Nậm Công, Sê Ca Mán đều trở thành những tọa độ lửa hứng chịu bom đạn ngày đêm.

Bom đạn, bệnh tật, thiếu thốn luôn thường trực, nhưng điều khiến ông Thắng nhớ nhất không phải những trận đánh mà là nghĩa tình của nhân dân Lào dành cho bộ đội Việt Nam. Đầu mùa mưa năm 1972, những trận lũ lớn khiến nhiều tuyến đường bị chia cắt. Xe vận tải không thể lưu thông, nguồn tiếp tế bị gián đoạn.

Đơn vị của ông rơi vào tình trạng thiếu lương thực nghiêm trọng. Nhiều ngày liền, bộ đội phải đào củ rừng để cầm cự qua bữa. Trong tình thế cấp bách, ông được chỉ huy giao nhiệm vụ vào các bản làng tìm sự giúp đỡ.

Ông đến các bản Săm Bòi, Mạy Mò thuộc tỉnh Attapeu. Khi biết bộ đội Việt Nam đã nhiều ngày thiếu ăn, trưởng bản Săm Bòi là ông Bun Son vận động dân bản góp gạo cho bộ đội. Chỉ sau một đêm, bà con đã gom được gần ba tấn gạo.

Cũng tại bản Săm Bòi, ông quen biết một thanh niên Lào tham gia cách mạng tên là Bang Xỉ. Sau này, người thanh niên ấy sang Việt Nam học tập, công tác trong quân đội và trở thành cán bộ cấp cao của Bộ Quốc phòng Lào. Dù ở cương vị nào, ông Bang Xỉ vẫn luôn dành tình cảm đặc biệt cho Việt Nam, nhiều lần hỗ trợ các đoàn cựu chiến binh Trường Sơn trở lại chiến trường xưa, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ và thăm lại những địa danh lịch sử.

Đối với ông Thắng, đó là minh chứng sinh động cho tình hữu nghị được hình thành từ chiến tranh, được tôi luyện bằng sự hy sinh và lòng tin của nhân dân hai nước.

Kể tiếp chuyện hôm qua

Chiến tranh đã lùi xa, người lính Trường Sơn năm xưa tiếp tục một nhiệm vụ mới: gìn giữ ký ức lịch sử và truyền lửa cho thế hệ trẻ. Hiên nay, dù đã nghỉ hưu, nhưng ông Thắng vẫn tiếp tục tham gia các hoạt động xã hội, được bầu làm Trưởng ban Kiểm tra Hội Hữu nghị Việt Nam - Lào tỉnh Thái Nguyên; Phó Chủ tịch Hội Truyền thống Trường Sơn Việt Nam tỉnh Thái Nguyên.

Bởi vậy, bên cạnh các hoạt động của Hội Truyền thống Trường Sơn, ông luôn tích cực tham gia các buổi giao lưu, nói chuyện truyền thống với học sinh, sinh viên và lưu học sinh Lào đang học tập tại Thái Nguyên.

"Ngôi nhà Luông Pha Băng" của ông cũng trở thành một điểm hẹn nghĩa tình, nơi những câu chuyện về Trường Sơn, về đất nước Triệu Voi và về tình đoàn kết Việt Nam - Lào được kể lại cho các thế hệ hôm nay.

Trong hành trình trở lại nước bạn Lào, ông Nguyễn Mạnh Thắng tiếp tục đóng góp cho các hoạt động tăng cường tình đoàn kết đặc biệt Việt Nam - Lào.

"Tình hữu nghị Việt Nam - Lào được xây dựng bằng xương máu, bằng sự hy sinh của biết bao thế hệ. Chúng tôi mong lớp trẻ hiểu được giá trị của hòa bình hôm nay và tiếp tục gìn giữ mối quan hệ đặc biệt ấy" - ông Thắng chia sẻ.

Từ năm 1959 đến năm 1975, hàng vạn cán bộ, chiến sĩ quân tình nguyện và chuyên gia quân sự Việt Nam đã sát cánh cùng quân và dân Lào chiến đấu vì mục tiêu độc lập, tự do của mỗi dân tộc. Riêng quê hương Thái Nguyên, trong nhiều giai đoạn lịch sử, hàng nghìn lượt cán bộ, chiến sĩ đã tham gia lực lượng quân tình nguyện Việt Nam tại Lào, góp phần làm nên những trang sử vẻ vang của tình đoàn kết chiến đấu Việt Nam - Lào.

Từ những ký ức chiến trường trên tuyến đường 49A năm nào đến "ngôi nhà Luông Pha Băng" giữa lòng Thái Nguyên hôm nay là một hành trình dài hơn nửa thế kỷ.

Trên hành trình ấy, người lính Trường Sơn Nguyễn Mạnh Thắng vẫn đang âm thầm giữ lửa, để những câu chuyện về tình đồng chí, tình anh em Việt Nam - Lào tiếp tục được kết nối, để mối quan hệ đặc biệt giữa hai dân tộc mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững.