Người lưu giữ ký ức, kết nối quá khứ với hiện tại qua từng cổ vật

Ông Nguyễn Mạnh Cường (giữa) giới thiệu các cổ vật đến với bạn bè, du khách.

Gắn bó với đồ cổ, ông Nguyễn Mạnh Cường kiên trì sưu tầm, nâng niu từng hiện vật như những chứng nhân của lịch sử, văn hóa vùng đất Cố đô Hoa Lư. Với ông, đó không đơn thuần là thú chơi, mà còn là cách lưu giữ ký ức, kết nối quá khứ với hiện tại, góp phần gìn giữ và lan tỏa những giá trị di sản dân tộc theo năm tháng.

Nặng lòng với cổ vật

Ngay từ nhỏ, ông Cường (sinh năm 1972) đã sớm bị cuốn hút bởi những món đồ cổ do ông cha để lại. Những hiện vật nhuốm màu thời gian không chỉ gợi trí tò mò mà còn khơi dậy trong ông ý thức gìn giữ các giá trị xưa cũ. Tình yêu với cổ vật cứ thế hình thành tự nhiên và lớn dần theo năm tháng, trở thành niềm đam mê bền bỉ trong cuộc đời ông.

Ông Nguyễn Mạnh Cường cho biết, trải qua nhiều năm bôn ba, đi dọc chiều dài đất nước, ông càng thêm tự hào về truyền thống văn hóa, lịch sử của quê hương. Với ông, vùng đất Cố đô Hoa Lư không chỉ là nơi ông sinh ra và lớn lên mà còn là không gian lưu giữ dấu ấn một thời kỳ vàng son của dân tộc. Tuy vậy, cùng với quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, nhiều hiện vật đã không còn nguyên vẹn, mai một, thất lạc. Thực tế đó khiến ông không khỏi trăn trở phải hành động để bảo tồn các giá trị ký ức.

Năm 2002, ông bắt đầu hành trình sưu tầm cổ vật với tất cả tâm huyết. Những ngày đầu, bộ sưu tập của ông chỉ có vài hiện vật nhỏ, giá trị không lớn nhưng chứa đựng niềm tin và sự khởi đầu cho một hành trình dài. Hơn 20 năm kiên trì, bền bỉ, ông dần xây dựng cho mình một bộ sưu tập đồ sộ, phong phú cả về số lượng và giá trị. Đến nay, ông đã sưu tầm được khoảng 3.000 hiện vật với nhiều chất liệu khác nhau như: đá, đồng, gỗ, gốm… Trong số đó, hơn 700 hiện vật đã được các chuyên gia, nhà khoa học kiểm định, đánh giá cao về giá trị lịch sử và văn hóa.

Những cổ vật được ông Nguyễn Mạnh Cường sưu tầm, lưu giữ trong hơn 20 năm qua.

Ông Cường cũng chia sẻ, sưu tầm cổ vật là một hành trình đòi hỏi sự kiên nhẫn, hiểu biết và cả cơ duyên. Có những hiện vật ông phải mất nhiều năm tìm kiếm, đi qua nhiều địa phương, gặp gỡ nhiều người mới có thể tiếp cận và sở hữu.

Bộ sưu tập của ông hiện nay không chỉ gây chú ý bởi quy mô mà còn bởi tính đa dạng về niên đại và xuất xứ. Trong đó có những hiện vật tiêu biểu như: Cột kinh bằng đá thời Trần, rìu đá, trống đồng, đồ gốm cổ… được ông sưu tầm từ nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, mang dấu ấn của nhiều nền văn hóa và giai đoạn lịch sử khác nhau.

Không dừng lại ở việc sưu tầm, ông Cường còn chú trọng bảo quản, gìn giữ các hiện vật cẩn thận. Với ông, mỗi món đồ cổ không chỉ có giá trị vật chất mà còn là “nhân chứng” của lịch sử, chứa đựng tinh hoa văn hóa của cha ông. Vì vậy, việc lưu giữ những hiện vật này chính là góp phần bảo tồn di sản dân tộc cho các thế hệ sau.

Ông Nguyễn Văn Chiên (phường Tây Hoa Lư) cho biết, ông ấn tượng trước bộ sưu tập cổ vật phong phú và giá trị mà ông Cường đã dày công sưu tầm trong nhiều năm. Đây không chỉ là niềm đam mê cá nhân mà còn thể hiện tâm huyết lớn trong việc gìn giữ những dấu ấn lịch sử, văn hóa của quê hương. Mỗi hiện vật đều mang giá trị tư liệu quý, góp phần giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về quá khứ. Việc làm của ông Cường có ý nghĩa thiết thực trong bảo tồn và phát huy di sản địa phương.

Giữ hồn di sản Cố đô

Những cổ vật được ông Nguyễn Mạnh Cường sưu tầm, lưu giữ trong hơn 20 năm qua.

Sau hơn hai thập kỷ bền bỉ sưu tầm và gìn giữ cổ vật, ông Cường đang tiếp tục hành trình của mình và từng bước hiện thực hóa ước mơ xây dựng một bảo tàng tư nhân ngay trên chính mảnh đất quê hương. Đó không chỉ là nơi lưu giữ những hiện vật quý giá mà còn là không gian để kể lại câu chuyện về lịch sử, văn hóa của vùng đất Cố đô Hoa Lư, điểm đến văn hóa, giáo dục, góp phần phát triển du lịch địa phương.

Ông Cường mong muốn được đưa những giá trị di sản mà ông dày công sưu tầm đến gần hơn với cộng đồng. Cổ vật nếu chỉ được cất giữ riêng lẻ sẽ khó phát huy hết giá trị. Chỉ khi được trưng bày, giới thiệu một cách khoa học, bài bản, những hiện vật ấy mới thực sự trở thành cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp người xem hiểu hơn về lịch sử và thêm trân trọng những giá trị mà cha ông để lại.

Trong không gian bảo tàng đang dần được ông hoàn thiện, hàng nghìn hiện vật được ông tỉ mỉ nghiên cứu, phân loại và ghi chép đầy đủ thông tin. Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, ông còn ấp ủ xây dựng một hệ thống thuyết minh khoa học, dễ tiếp cận để giúp người dân và du khách thuận tiện hơn trong hành trình khám phá lịch sử, văn hóa.

Ông Cường hi vọng, khi đến với không gian này, mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ sẽ cảm nhận được giá trị của di sản; từ đó nâng cao ý thức gìn giữ. Di sản không chỉ thuộc về quá khứ mà còn là tài sản chung của hiện tại và tương lai. Nếu không có sự chung tay của cộng đồng, nhiều giá trị có thể sẽ bị mai một.

Những cổ vật được ông Nguyễn Mạnh Cường, phường Tây Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình, sưu tầm, lưu giữ trong hơn 20 năm qua.

Nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của cộng đồng trong công tác bảo tồn di sản, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Quân, nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Việt Nam cho rằng, Ninh Bình còn rất nhiều di sản nằm trong các làng xóm, cộng đồng. Vì vậy, việc bảo tồn di sản không thể chỉ dựa vào các cơ quan nhà nước mà cần có sự chung tay của cộng đồng. Việc một cá nhân như ông Cường có thể sưu tầm, lưu giữ được số lượng lớn cổ vật như vậy không chỉ đòi hỏi đam mê mà còn cần sự hiểu biết và trách nhiệm với di sản.

Dẫu phía trước còn nhiều khó khăn nhưng với ông Cường, hành trình giữ gìn và lan tỏa di sản đang tiếp tục. Từng hiện vật, câu chuyện được ông nâng niu không chỉ là kết quả của một niềm đam mê mà còn là minh chứng cho tinh thần trách nhiệm với quá khứ. Bằng sự bền bỉ và tâm huyết, ông đang góp phần thắp lên một không gian văn hóa giàu ý nghĩa ngay giữa lòng Cố đô, nơi di sản không chỉ được lưu giữ mà còn được “đánh thức”, lan tỏa và tiếp nối qua các thế hệ.