Ra mắt tủ sách cộng đồng 'Huyền thoại Côn Đảo'

Chương trình ra mắt Tủ sách cộng đồng chủ đề “Huyền thoại Côn Đảo” và phát động hiến tặng tài liệu, sách là một trong những hoạt động trọng điểm thuộc Tuần lễ hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 - năm 2026. Sự kiện do Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM phối hợp cùng Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Xuất bản Việt Nam (Văn phòng phía Nam) thực hiện sáng 23/4.

Chương trình có sự tham dự của các đại diện đơn vị tổ chức gồm Nhà báo Trần Trọng Dũng (Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam), ông Nguyễn Ngọc Hồi (Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM) và ông Lê Hoàng (Ủy viên Thường vụ Hội Xuất bản Việt Nam). Sự kiện còn đón tiếp các khách mời là nhân chứng lịch sử và đại diện gia đình các cựu tù chính trị Côn Đảo tiêu biểu như bà Hoàng Thị Khánh (Chủ tịch Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày TP.HCM), bà Lê Quang Hạnh Phúc (con gái cố cựu tù Côn Đảo Lê Quang Vịnh)...

Theo ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, tủ sách không chỉ là nơi tập hợp tài liệu mà còn là “không gian tri thức mở”, giúp người dân và học sinh tiếp cận lịch sử một cách sinh động. Ông cho biết việc phát triển văn hóa đọc đang được thành phố đẩy mạnh theo hướng bền vững, kết hợp giữa sách in và tài nguyên số.

"Việc triển khai thư viện số tại không gian này là một bước đi phù hợp với xu thế chuyển đổi số hiện nay, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tri thức vượt qua giới hạn về không gian và thời gian. Thư viện số không chỉ bổ trợ cho tủ sách truyền thống mà còn tạo điều kiện để người dân, du khách dễ dàng tra cứu, học tập và trải nghiệm các giá trị văn hóa - lịch sử một cách hiện đại, tiện ích", Phó giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao TP.HCM nhận định.

Từ góc nhìn thiết kế, KTS.TS Hoàng Anh Tú cho biết không gian đọc rộng khoảng 125 m2 được xây dựng theo chủ đề “Dưới bóng bàng xưa - Khơi nguồn tri thức”. Ý tưởng xuất phát từ những câu chuyện các cựu tù từng viết thông tin, bài học lên lá bàng để truyền cho nhau trong điều kiện giam giữ. Không gian kết hợp nhiều hình thức tiếp cận như sách giấy, sách nói, ebook và “cửa sổ di sản” - điểm kết nối với thư viện số.

Chia sẻ tại sự kiện, bà Hoàng Thị Khánh, Chủ tịch Hội Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày TP.HCM, nhấn mạnh yêu cầu quan trọng nhất là tính trung thực của lịch sử. Bà cho rằng dù đã có nhiều sách, phim về Côn Đảo nhưng cách hiểu vẫn chưa thống nhất, thậm chí có những nhận định sai lệch từ các diễn đàn quốc tế. “Đã là lịch sử thì không được phép nói sai”, bà nói, đồng thời kêu gọi đóng góp thêm tư liệu để hoàn thiện tủ sách.

Các gia đình cựu tù tiêu biểu và cá nhân bà Hoàng Thị Khánh đã hiến tặng nhiều tư liệu, ấn phẩm quý, tiêu biểu là cuốn Những người con Sài Gòn trong "địa ngục trần gian" Côn Đảo. Công trình được triển khai tại Bảo tàng Côn Đảo với quy mô dự kiến khoảng 500 đầu sách liên quan đến lịch sử đấu tranh, các nhân vật và vẻ đẹp thiên nhiên của hòn đảo. Hiện nền tảng ban đầu đã có hơn 140 tựa sách.

Đại tá Đoàn Hoài Trung cũng trao tặng tác phẩm ảnh nghệ thuật giàu giá trị lịch sử để đóng góp cho kho tư liệu bảo tàng.

Đồng hành cùng dự án, các đơn vị như NXB Tổng hợp TP.HCM, NXB Trẻ, NXB Kim Đồng và nhiều công ty sách (Trí Việt, Thái Hà...) đã trao tặng hàng trăm đầu sách. Nguồn lực này giúp hiện thực hóa tủ sách 500 tựa, phục vụ nhu cầu nghiên cứu và học tập trực tiếp tại Côn Đảo.