Nhờ sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các đoàn thể chính trị-xã hội, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Jrai ở huyện Chư Pưh (tỉnh Gia Lai) đang có cơ hội để nâng tầm phát triển và khẳng định giá trị trong đời sống hiện đại.
Đã có lịch sử nhiều đời truyền lại nhưng làng dệt thổ cẩm Đam Pao hôm nay đang trầm ngâm. Người già dần vắng, người trẻ không còn lưu luyến với khung dệt, Đam Pao đang lặng lẽ tìm bước đi mới cho những tấm thổ cẩm.
Đam Pao, buôn nhỏ ở xã Đạ Đờn, huyện Lâm Hà với những người phụ nữ kiên trì, ngày ngày mải miết trên khung dệt, hòa mình làm một với những sợi chỉ. Họ đã dệt nên sắc chàm của núi, sắc xanh của trời, sắc đỏ của những buổi hoàng hôn rợp bóng. Người đàn bà hóa thân vào khung cửi, dệt nên sắc màu Đam Pao.
Từ các ngày 24 đến 26-3, Hội Liên hiệp phụ nữ huyện Chư Pưh (tỉnh Gia Lai) tổ chức hội nghị triển khai hoạt động 'Hỗ trợ kỹ thuật cho mô hình dệt thổ cẩm' tại làng Thơ Ga B, xã Chư Don.
Cùng với nhà rông, cồng chiêng, bến nước, rượu ghè… thì thổ cẩm là nét đặc trưng không thể thiếu, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa của dân tộc Ba Na và người Ba Na ở Kon Tum. Hiện nay, hòa cùng nếp sống mới và những xu hướng hiện đại, thổ cẩm cũng dần trở thành hàng hóa, sản phẩm du lịch, tạo thêm sinh kế cho đồng bào.
Người Bana chọn màu đen làm màu chủ đạo trong trang phục thổ cẩm kết hợp với các màu đỏ, trắng và điểm một ít màu vàng, xanh non trông khá ấn tượng, mạnh mẽ nhờ sự tương phản cao.
Vùng đất Cà Mau có rất nhiều nghề truyền thống được hình thành hơn một trăm năm, trong đó phải kể đến nghề dệt chiếu.
Cao Bằng không chỉ nổi tiếng với khung cảnh thiên nhiên non nước hữu tình mà du khách đến với Cao Bằng còn được thưởng thức những nét văn hóa ẩm thực đầy màu sắc do chính bàn tay khéo léo của đồng bào vùng cao tạo nên; được khám phá, chiêm ngưỡng những bộ trang phục, những chiếc túi nhỏ xinh làm bằng vải thổ cẩm được nhuộm màu rực rỡ. Tất cả đều được chế biến, sản xuất từ cỏ cây, hoa lá từ núi rừng tự nhiên.
Na Hang không chỉ nổi tiếng với cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, hùng vĩ, mà còn là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc thiểu số. Trong đó, nghề dệt, thêu thổ cẩm là nét đẹp truyền thống đã có từ lâu đời, gắn liền với cuộc sống hàng ngày của người phụ nữ nơi đây.
Nghề dệt Dèng mang giá trị sâu sắc về phản ánh đời sống của người Tà Ôi. Trải qua nhiều biến động lịch sử, nghề dệt Dèng vẫn tồn tại, tuy nhiên, trước sự phát triển của xã hội hiện đại, đòi hỏi sự chung tay bảo tồn để không bị mai một.
Trong tín ngưỡng, văn hóa của đồng bào Mông, thổ cẩm truyền thống là hồn cốt dân tộc, đóng vai trò quan trọng trong đời sống.
Dệt thổ cẩm là một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái ở bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu (Nghệ An). Đó là những sản phẩm có nhiều màu sắc, đa dạng hoa văn, trải qua quá trình chiêm nghiệm, sáng tạo của con người. Đặc biệt, qua bàn tay khéo léo, cần cù của người phụ nữ đã tạo ra những sản phẩm dệt độc đáo mang hồn cốt văn hóa dân tộc.
Điện Biên có 19 dân tộc cùng sinh sống, là miền văn hóa với đa dạng sắc màu của cộng đồng các dân tộc. Nhiều nét văn hóa đặc trưng truyền thống các dân tộc đã và đang được gìn giữ, bảo tồn và phát huy.
Nhiều năm qua, tỉnh Hòa Bình đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm phát triển làng nghề thổ cẩm truyền thống của các dân tộc Mường, Thái, Dao…, tạo nhiều cơ hội việc làm, giúp người dân tăng thêm thu nhập, từng bước nâng cao đời sống. Việc bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống đã được các cấp, ngành quan tâm và triển khai hiệu quả, gắn với giá trị văn hóa địa phương, phát triển du lịch.
Những năm qua, trụ sở của Câu lạc bộ dệt thổ cẩm làng Phung (xã Biển Hồ, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai) dần trở thành điểm hẹn yêu thích của người dân địa phương cũng như du khách trong và ngoài nước. Với những cách làm sáng tạo, các nghệ nhân tại đây đã nỗ lực bảo tồn giá trị nghề dệt truyền thống của đồng bào Gia Rai và tiếp tục phát huy trong đời sống hiện đại.
Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Bana ở làng Hà Văn Trên, xã Canh Thuận (huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định) đang 'sống lại' nhờ những nghệ nhân cố gắng từng ngày để giữ, truyền và quảng bá nghề.
Giữa không gian thiên nhiên của cao nguyên đá Hà Giang, show diễn Hỷ Sắc Lạc Hồng của thương hiệu thời trang Bigally đã mang đến những trang phục cưới thổ cẩm rực rỡ được cách điệu tinh tế, đầy mới mẻ.
Ẩn mình dưới chân núi hùng vĩ, bản Pa Xa Lào, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên là nơi lưu giữ nghề thủ công lâu đời và đậm chất văn hóa của dân tộc Lào: dệt thổ cẩm. Từng đường chỉ, sợi vải thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ, ẩn chứa câu chuyện về đời sống, văn hóa và bản sắc truyền thống dân tộc... Tuy nhiên, giữa dòng chảy của đời sống hiện đại, dệt thổ cẩm ở Pa Xa Lào đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức trong việc gìn giữ nghề thủ công truyền thống.
Trải qua bao đời, đồng bào các dân tộc thiểu số miền núi đã trồng cây lấy sợi, dệt vải nhuộm màu hoàn toàn thủ công để phục vụ cuộc sống và đến nay vẫn giữ được truyền thống đó. Khi ngắm nhìn những sắc màu và họa tiết thổ cẩm, điều thấy được không chỉ là sự khéo léo của nghệ nhân mà còn cả những tinh hoa trong lịch sử, văn hóa của một cộng đồng.
Trải qua bao đời, đồng bào các dân tộc thiểu số miền núi đã trồng cây lấy sợi, dệt vải nhuộm màu hoàn toàn thủ công để phục vụ cuộc sống và đến nay vẫn giữ được truyền thống đó. Khi ngắm nhìn những sắc màu và họa tiết thổ cẩm, điều thấy được không chỉ là sự khéo léo của nghệ nhân mà còn cả những tinh hoa trong lịch sử, văn hóa của một cộng đồng.
An Giang - vùng đất nổi tiếng với thiên nhiên tươi đẹp và là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo. Một trong những nét đẹp đặc trưng của vùng đất này là những làng nghề truyền thống, từ những làng dệt thổ cẩm rực rỡ sắc màu đến món quà ngọt ngào từ thiên nhiên của nghề nấu đường thốt nốt. Mỗi làng nghề mang một vẻ đẹp riêng, góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng và phong phú của con người, vùng đất An Giang.
Những ngày giáp Tết Ất Tỵ năm 2025, không khí ở các làng Chăm tỉnh An Giang nhộn nhịp hẳn lên, mọi người tất bật dọn dẹp nhà cửa, những ai đi làm ăn xa cũng về quê đón Tết.
Nắm bắt nhu cầu của người dân thường mua các sản phẩm truyền thống để sử dụng, tặng người thân hoặc trang trí nhà cửa đón Tết, nhiều nghệ nhân, hộ biết dệt thổ cẩm và đan lát đẹp trên địa bàn tỉnh đã tăng cường sản xuất để cung ứng ra thị trường.
Cách đây 2 năm, trong đợt đưa học viên lớp học tiếng Thái đi thực tế tìm hiểu về nghề thổ cẩm của dân tộc Thái tại bản Can, xã Tam Thái, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An, tôi được Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) Vi Khăm Mun đưa đến thăm nhà nghệ nhân dệt thổ cẩm Vang Thị Sâm để chiêm ngưỡng những sắc màu thổ cẩm mộc mạc, tinh tế mà sắc nét của dân tộc Thái ở miền Tây xứ Nghệ.
Trước nguy cơ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Thái trên địa bàn huyện Thường Xuân đang dần mai một, Hội LHPN huyện đã phối hợp với Phòng Văn hóa - Thông tin - Thể thao và Du lịch huyện khôi phục, bảo tồn, phát triển. Đến nay, trên địa bàn huyện đã hình thành 3 tổ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, tạo việc làm ổn định cho gần 100 người.
Huyện Lắk (Đắk Lắk) là cái nôi nghề dệt thổ cẩm của người M'nông. Hiện nay, nhóm phụ nữ dân tộc M'nông ở buôn Lê, thị trấn Liên Sơn, huyện Lắk vẫn từng ngày duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống, vừa để bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa có thêm nguồn thu nhập.
Nhờ phương pháp dệt thủ công truyền thống và hoa văn tinh tế, chị em phụ nữ của HTX dệt thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu có thu nhập khá ổn định. Những tháng gần Tết Nguyên đán này, mỗi tháng HTX xuất được hàng trăm cái khăn cho khách hàng châu Âu.
Bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An từ lâu được biết đến là một trong những làng nghề dệt thổ cẩm nổi tiếng của đồng bào dân tộc Thái.
Giữa nhịp sống hiện đại, nghề dệt thổ cẩm truyền thống đứng trước nguy cơ dần mai một. Song, với những nỗ lực trao truyền đến nay dưới nhiều nếp nhà của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Điện Biên, những đôi tay khéo léo của các bà, các mẹ, các chị vẫn nhịp nhàng, bền bỉ giữ tiếng thoi đưa…
Mường Và - một bản làng thanh bình, nơi lưu giữ bản sắc truyền thống dân tộc Lào xã Mường Và, huyện Sốp Cộp. Trong nhịp sống hiện đại, bản làng đang dần khoác lên mình diện mạo mới, trở thành điểm đến du lịch nông thôn hấp dẫn.
Quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng được ví như 'viên ngọc xanh' nơi núi rừng Đông Bắc, nổi tiếng với truyền thống văn hóa phong phú và đa dạng, nhiều làng nghề thủ công truyền thống. Mỗi nghề truyền thống đều gắn với nét đặc trưng về địa lý, khí hậu, thổ nhưỡng hay phong tục riêng của mỗi địa phương, trong đó có những họa tiết đầy sắc màu của làng nghề thổ cẩm Luống Nọi, xã Ngọc Đào, huyện Hà Quảng.
Do ảnh hưởng của xã hội hiện đại, trang phục thường ngày của nam giới người Mông chủ yếu đã chuyển sang hàng may mặc phổ thông. Tuy nhiên, trang phục nữ có tính thẩm mỹ cao thì vẫn luôn được phụ nữ người Mông gìn giữ, phát huy vừa để sử dụng trong đời sống hàng ngày vừa là để bảo tồn văn hóa truyền thống.
Những hoa văn trên thổ cẩm zèng qua đôi bàn tay tài hoa của các nghệ nhân Tà Ôi được nhóm các bạn trẻ nghiên cứu và số hóa thành tác phẩm nghệ thuật. Tất cả hiện ra lung linh, huyền ảo như kết nối giữa truyền thống với công nghệ của thời đại số.
Đắk Nông có hơn 40 dân tộc cùng sinh sống, điều này đã tạo nên nền văn hóa đa dạng, đầy bản sắc, trong đó phải kể đến các sản phẩm truyền thống của đồng bào các dân tộc đến từ các buôn bon, bản làng tỉnh Đắk Nông. Đến với cao nguyên M'nông, xen kẽ những đồi cao su, cà phê, hồ tiêu, sầu riêng mang lại giá trị kinh tế cao thì ở đây còn có những làng nghề truyền thống được bà con giữ gìn và phát triển.
Ngày 31/12, Sở Công thương tổ chức trao thiết bị hỗ trợ làng nghề dệt thổ cẩm cho xóm Luống Nọi, xã Ngọc Đào (Hà Quảng).
Đối với đồng bào dân tộc Vân Kiều, Pa Kô thì nhạc cụ, làn điệu dân ca, trang phục thổ cẩm... được xem là 'linh hồn', góp phần làm nên văn hóa đặc sắc được lưu giữ, bảo tồn qua nhiều thế hệ. Các nghệ nhân (tiếng Vân Kiều là 'Coài chieng', 'Coài xơợ') đang âm thầm nắm giữ 'linh hồn' để tiếp tục truyền thụ nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ; sưu tầm, bảo tồn nhạc cụ cùng các làn điệu dân ca Vân Kiều, Pa Kô.
Quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng được ví như 'viên ngọc xanh' nơi núi rừng Đông Bắc, nổi tiếng với truyền thống văn hóa phong phú và đa dạng, nhiều làng nghề thủ công truyền thống. Mỗi nghề truyền thống đều gắn với nét đặc trưng về địa lý, khí hậu, thổ nhưỡng hay phong tục riêng của mỗi địa phương, trong đó có những họa tiết đầy sắc màu của làng nghề thổ cẩm Luống Nọi, xã Ngọc Đào, huyện Hà Quảng.
Sản phẩm thổ cẩm làng Teng không chỉ phục vụ cuộc người dân trên địa bàn mà còn được tiêu thụ trong và ngoài tỉnh, được tỉnh Quảng Ngãi chọn làm quà tặng phục vụ công tác đối ngoại đi 20 nước trên thế giới.
Lễ cúng dâng zèng là một nghi thức tâm linh độc đáo và mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào Tà Ôi ở huyện A Lưới. Đây không chỉ là cách thể hiện lòng biết ơn đến Giàng (Ông Trời), mà còn tôn vinh nghề dệt zèng – một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận.
Nà Sự là bản du lịch cộng đồng thuộc huyện Nậm Pồ, được hình thành và đi vào hoạt động khoảng 2 năm. Nhờ phát triển du lịch, nhiều nghề truyền thống dần phục hồi. Trong đó có nghề dệt thổ cẩm.
Đối với phụ nữ dân tộc Thái, việc dệt thổ cẩm chiếm một vị trí rất quan trọng trong đời sống vật chất và tinh thần của họ. Đây là thước đo để đánh giá sự khéo léo, chăm chỉ, giỏi giang của một người con gái Thái trước khi về nhà chồng. Ngày nay, họ còn coi đây là một nghề để kiếm thêm thu nhập, nuôi con cái học hành và trang trải cuộc sống gia đình.
Trước nguy cơ mai một của nghề truyền thống trong nhịp sống hiện đại, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số lớn tuổi ở Gia Lai vẫn bền bỉ gìn giữ và truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.
Ông Mohamad (chủ cơ sở dệt thổ cẩm Chăm truyền thống ở xã Châu Phong, thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang) là đời thứ 3 'giữ lửa' nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm nơi đây.
Trước nguy cơ nghề thêu, dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Nùng bị mai một, các cấp, ngành của tỉnh Lạng Sơn đang tích cực triển khai nhiều biện pháp bảo tồn, phát huy nghề truyền thống này.
Thời gian qua, phụ nữ dân tộc S'tiêng ở xã Thanh An (Hớn Quản, Bình Phước) đã không ngừng nỗ lực trong việc gìn giữ và truyền dạy nghề dệt thổ cẩm truyền thống, giúp định danh văn hóa một dân tộc ở vùng đất cuối dãy Trường Sơn.
Trong đời sống sinh hoạt của đồng bào Tày vùng Tây Bắc, chiếc chăn thổ cẩm không chỉ là vật dụng để đắp giữ ấm mà còn gắn liền với bản sắc văn hóa, phong tục tập quán từ lâu đời. Đến các bản làng của người Tày ở Tây Bắc, du khách sẽ được chiêm ngưỡng nét đẹp văn hóa và cảm nhận được sự ấm êm của những tấm chăn thổ cẩm khi trải nghiệm du lịch cộng đồng.
Việc khai thác và phát huy nghề dệt thổ cẩm theo hướng du lịch của các câu lạc bộ, tổ liên kết… ở Gia Lai đã mở ra hướng đi mới, mang đến hiệu quả kép, vừa bảo tồn phát huy các giá trị văn hóa, vừa đem lại lợi ích kinh tế - xã hội.
Nghề dệt thổ cẩm là một trong những nghề thủ công truyền thống có từ lâu đời, thường gắn liền với người phụ nữ và được lưu giữ, truyền từ đời này sang đời khác. Ngày nay, các sản phẩm thổ cẩm truyền thống vẫn được sử dụng trong đời sống hằng ngày, trong các nghi lễ quan trọng như ngày Tết, lễ đầy tháng, cưới hỏi, ma chay,… của cộng đồng các dân tộc miền núi và đặc biệt đã trở thành sản phẩm hàng hóa, sản phẩm du lịch địa phương.
Họ kể câu chuyện của cộng đồng Xê Đăng trên sắc màu thổ cẩm, ở đó không chỉ là hồn cốt của dân tộc, mà ngày càng phát triển mạnh hơn, vừa phát triển kinh tế, vừa giữ gìn được bản sắc văn hóa.