Trong tín ngưỡng, văn hóa của đồng bào Mông, thổ cẩm truyền thống là hồn cốt dân tộc, đóng vai trò quan trọng trong đời sống.
Dệt thổ cẩm là một nét văn hóa đặc trưng của đồng bào dân tộc Thái ở bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu (Nghệ An). Đó là những sản phẩm có nhiều màu sắc, đa dạng hoa văn, trải qua quá trình chiêm nghiệm, sáng tạo của con người. Đặc biệt, qua bàn tay khéo léo, cần cù của người phụ nữ đã tạo ra những sản phẩm dệt độc đáo mang hồn cốt văn hóa dân tộc.
Điện Biên có 19 dân tộc cùng sinh sống, là miền văn hóa với đa dạng sắc màu của cộng đồng các dân tộc. Nhiều nét văn hóa đặc trưng truyền thống các dân tộc đã và đang được gìn giữ, bảo tồn và phát huy.
Nhiều năm qua, tỉnh Hòa Bình đã thực hiện nhiều giải pháp nhằm phát triển làng nghề thổ cẩm truyền thống của các dân tộc Mường, Thái, Dao…, tạo nhiều cơ hội việc làm, giúp người dân tăng thêm thu nhập, từng bước nâng cao đời sống. Việc bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống đã được các cấp, ngành quan tâm và triển khai hiệu quả, gắn với giá trị văn hóa địa phương, phát triển du lịch.
Những năm qua, trụ sở của Câu lạc bộ dệt thổ cẩm làng Phung (xã Biển Hồ, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai) dần trở thành điểm hẹn yêu thích của người dân địa phương cũng như du khách trong và ngoài nước. Với những cách làm sáng tạo, các nghệ nhân tại đây đã nỗ lực bảo tồn giá trị nghề dệt truyền thống của đồng bào Gia Rai và tiếp tục phát huy trong đời sống hiện đại.
Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Bana ở làng Hà Văn Trên, xã Canh Thuận (huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định) đang 'sống lại' nhờ những nghệ nhân cố gắng từng ngày để giữ, truyền và quảng bá nghề.
Giữa không gian thiên nhiên của cao nguyên đá Hà Giang, show diễn Hỷ Sắc Lạc Hồng của thương hiệu thời trang Bigally đã mang đến những trang phục cưới thổ cẩm rực rỡ được cách điệu tinh tế, đầy mới mẻ.
Ẩn mình dưới chân núi hùng vĩ, bản Pa Xa Lào, xã Pa Thơm, huyện Điện Biên là nơi lưu giữ nghề thủ công lâu đời và đậm chất văn hóa của dân tộc Lào: dệt thổ cẩm. Từng đường chỉ, sợi vải thể hiện sự khéo léo của người phụ nữ, ẩn chứa câu chuyện về đời sống, văn hóa và bản sắc truyền thống dân tộc... Tuy nhiên, giữa dòng chảy của đời sống hiện đại, dệt thổ cẩm ở Pa Xa Lào đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức trong việc gìn giữ nghề thủ công truyền thống.
Trải qua bao đời, đồng bào các dân tộc thiểu số miền núi đã trồng cây lấy sợi, dệt vải nhuộm màu hoàn toàn thủ công để phục vụ cuộc sống và đến nay vẫn giữ được truyền thống đó. Khi ngắm nhìn những sắc màu và họa tiết thổ cẩm, điều thấy được không chỉ là sự khéo léo của nghệ nhân mà còn cả những tinh hoa trong lịch sử, văn hóa của một cộng đồng.
Trải qua bao đời, đồng bào các dân tộc thiểu số miền núi đã trồng cây lấy sợi, dệt vải nhuộm màu hoàn toàn thủ công để phục vụ cuộc sống và đến nay vẫn giữ được truyền thống đó. Khi ngắm nhìn những sắc màu và họa tiết thổ cẩm, điều thấy được không chỉ là sự khéo léo của nghệ nhân mà còn cả những tinh hoa trong lịch sử, văn hóa của một cộng đồng.
An Giang - vùng đất nổi tiếng với thiên nhiên tươi đẹp và là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo. Một trong những nét đẹp đặc trưng của vùng đất này là những làng nghề truyền thống, từ những làng dệt thổ cẩm rực rỡ sắc màu đến món quà ngọt ngào từ thiên nhiên của nghề nấu đường thốt nốt. Mỗi làng nghề mang một vẻ đẹp riêng, góp phần tạo nên bức tranh văn hóa đa dạng và phong phú của con người, vùng đất An Giang.
Những ngày giáp Tết Ất Tỵ năm 2025, không khí ở các làng Chăm tỉnh An Giang nhộn nhịp hẳn lên, mọi người tất bật dọn dẹp nhà cửa, những ai đi làm ăn xa cũng về quê đón Tết.
Nắm bắt nhu cầu của người dân thường mua các sản phẩm truyền thống để sử dụng, tặng người thân hoặc trang trí nhà cửa đón Tết, nhiều nghệ nhân, hộ biết dệt thổ cẩm và đan lát đẹp trên địa bàn tỉnh đã tăng cường sản xuất để cung ứng ra thị trường.
Cách đây 2 năm, trong đợt đưa học viên lớp học tiếng Thái đi thực tế tìm hiểu về nghề thổ cẩm của dân tộc Thái tại bản Can, xã Tam Thái, huyện Tương Dương, tỉnh Nghệ An, tôi được Nghệ nhân Ưu tú (NNƯT) Vi Khăm Mun đưa đến thăm nhà nghệ nhân dệt thổ cẩm Vang Thị Sâm để chiêm ngưỡng những sắc màu thổ cẩm mộc mạc, tinh tế mà sắc nét của dân tộc Thái ở miền Tây xứ Nghệ.
Trước nguy cơ nghề dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào Thái trên địa bàn huyện Thường Xuân đang dần mai một, Hội LHPN huyện đã phối hợp với Phòng Văn hóa - Thông tin - Thể thao và Du lịch huyện khôi phục, bảo tồn, phát triển. Đến nay, trên địa bàn huyện đã hình thành 3 tổ nghề dệt thổ cẩm truyền thống, tạo việc làm ổn định cho gần 100 người.
Huyện Lắk (Đắk Lắk) là cái nôi nghề dệt thổ cẩm của người M'nông. Hiện nay, nhóm phụ nữ dân tộc M'nông ở buôn Lê, thị trấn Liên Sơn, huyện Lắk vẫn từng ngày duy trì nghề dệt thổ cẩm truyền thống, vừa để bảo tồn bản sắc văn hóa, vừa có thêm nguồn thu nhập.
Nhờ phương pháp dệt thủ công truyền thống và hoa văn tinh tế, chị em phụ nữ của HTX dệt thổ cẩm Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu có thu nhập khá ổn định. Những tháng gần Tết Nguyên đán này, mỗi tháng HTX xuất được hàng trăm cái khăn cho khách hàng châu Âu.
Bản Hoa Tiến, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An từ lâu được biết đến là một trong những làng nghề dệt thổ cẩm nổi tiếng của đồng bào dân tộc Thái.
Giữa nhịp sống hiện đại, nghề dệt thổ cẩm truyền thống đứng trước nguy cơ dần mai một. Song, với những nỗ lực trao truyền đến nay dưới nhiều nếp nhà của đồng bào các dân tộc thiểu số ở Điện Biên, những đôi tay khéo léo của các bà, các mẹ, các chị vẫn nhịp nhàng, bền bỉ giữ tiếng thoi đưa…
Mường Và - một bản làng thanh bình, nơi lưu giữ bản sắc truyền thống dân tộc Lào xã Mường Và, huyện Sốp Cộp. Trong nhịp sống hiện đại, bản làng đang dần khoác lên mình diện mạo mới, trở thành điểm đến du lịch nông thôn hấp dẫn.
Quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng được ví như 'viên ngọc xanh' nơi núi rừng Đông Bắc, nổi tiếng với truyền thống văn hóa phong phú và đa dạng, nhiều làng nghề thủ công truyền thống. Mỗi nghề truyền thống đều gắn với nét đặc trưng về địa lý, khí hậu, thổ nhưỡng hay phong tục riêng của mỗi địa phương, trong đó có những họa tiết đầy sắc màu của làng nghề thổ cẩm Luống Nọi, xã Ngọc Đào, huyện Hà Quảng.
Do ảnh hưởng của xã hội hiện đại, trang phục thường ngày của nam giới người Mông chủ yếu đã chuyển sang hàng may mặc phổ thông. Tuy nhiên, trang phục nữ có tính thẩm mỹ cao thì vẫn luôn được phụ nữ người Mông gìn giữ, phát huy vừa để sử dụng trong đời sống hàng ngày vừa là để bảo tồn văn hóa truyền thống.
Những hoa văn trên thổ cẩm zèng qua đôi bàn tay tài hoa của các nghệ nhân Tà Ôi được nhóm các bạn trẻ nghiên cứu và số hóa thành tác phẩm nghệ thuật. Tất cả hiện ra lung linh, huyền ảo như kết nối giữa truyền thống với công nghệ của thời đại số.
Đắk Nông có hơn 40 dân tộc cùng sinh sống, điều này đã tạo nên nền văn hóa đa dạng, đầy bản sắc, trong đó phải kể đến các sản phẩm truyền thống của đồng bào các dân tộc đến từ các buôn bon, bản làng tỉnh Đắk Nông. Đến với cao nguyên M'nông, xen kẽ những đồi cao su, cà phê, hồ tiêu, sầu riêng mang lại giá trị kinh tế cao thì ở đây còn có những làng nghề truyền thống được bà con giữ gìn và phát triển.
Ngày 31/12, Sở Công thương tổ chức trao thiết bị hỗ trợ làng nghề dệt thổ cẩm cho xóm Luống Nọi, xã Ngọc Đào (Hà Quảng).
Đối với đồng bào dân tộc Vân Kiều, Pa Kô thì nhạc cụ, làn điệu dân ca, trang phục thổ cẩm... được xem là 'linh hồn', góp phần làm nên văn hóa đặc sắc được lưu giữ, bảo tồn qua nhiều thế hệ. Các nghệ nhân (tiếng Vân Kiều là 'Coài chieng', 'Coài xơợ') đang âm thầm nắm giữ 'linh hồn' để tiếp tục truyền thụ nghề dệt thổ cẩm cho thế hệ trẻ; sưu tầm, bảo tồn nhạc cụ cùng các làn điệu dân ca Vân Kiều, Pa Kô.
Quê hương cội nguồn cách mạng Cao Bằng được ví như 'viên ngọc xanh' nơi núi rừng Đông Bắc, nổi tiếng với truyền thống văn hóa phong phú và đa dạng, nhiều làng nghề thủ công truyền thống. Mỗi nghề truyền thống đều gắn với nét đặc trưng về địa lý, khí hậu, thổ nhưỡng hay phong tục riêng của mỗi địa phương, trong đó có những họa tiết đầy sắc màu của làng nghề thổ cẩm Luống Nọi, xã Ngọc Đào, huyện Hà Quảng.
Sản phẩm thổ cẩm làng Teng không chỉ phục vụ cuộc người dân trên địa bàn mà còn được tiêu thụ trong và ngoài tỉnh, được tỉnh Quảng Ngãi chọn làm quà tặng phục vụ công tác đối ngoại đi 20 nước trên thế giới.
Lễ cúng dâng zèng là một nghi thức tâm linh độc đáo và mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào Tà Ôi ở huyện A Lưới. Đây không chỉ là cách thể hiện lòng biết ơn đến Giàng (Ông Trời), mà còn tôn vinh nghề dệt zèng – một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận.
Nà Sự là bản du lịch cộng đồng thuộc huyện Nậm Pồ, được hình thành và đi vào hoạt động khoảng 2 năm. Nhờ phát triển du lịch, nhiều nghề truyền thống dần phục hồi. Trong đó có nghề dệt thổ cẩm.
Đối với phụ nữ dân tộc Thái, việc dệt thổ cẩm chiếm một vị trí rất quan trọng trong đời sống vật chất và tinh thần của họ. Đây là thước đo để đánh giá sự khéo léo, chăm chỉ, giỏi giang của một người con gái Thái trước khi về nhà chồng. Ngày nay, họ còn coi đây là một nghề để kiếm thêm thu nhập, nuôi con cái học hành và trang trải cuộc sống gia đình.
Trước nguy cơ mai một của nghề truyền thống trong nhịp sống hiện đại, nhiều phụ nữ dân tộc thiểu số lớn tuổi ở Gia Lai vẫn bền bỉ gìn giữ và truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa của dân tộc mình.
Ông Mohamad (chủ cơ sở dệt thổ cẩm Chăm truyền thống ở xã Châu Phong, thị xã Tân Châu, tỉnh An Giang) là đời thứ 3 'giữ lửa' nghề dệt thổ cẩm của đồng bào Chăm nơi đây.
Trước nguy cơ nghề thêu, dệt thổ cẩm truyền thống của đồng bào dân tộc Nùng bị mai một, các cấp, ngành của tỉnh Lạng Sơn đang tích cực triển khai nhiều biện pháp bảo tồn, phát huy nghề truyền thống này.
Thời gian qua, phụ nữ dân tộc S'tiêng ở xã Thanh An (Hớn Quản, Bình Phước) đã không ngừng nỗ lực trong việc gìn giữ và truyền dạy nghề dệt thổ cẩm truyền thống, giúp định danh văn hóa một dân tộc ở vùng đất cuối dãy Trường Sơn.
Trong đời sống sinh hoạt của đồng bào Tày vùng Tây Bắc, chiếc chăn thổ cẩm không chỉ là vật dụng để đắp giữ ấm mà còn gắn liền với bản sắc văn hóa, phong tục tập quán từ lâu đời. Đến các bản làng của người Tày ở Tây Bắc, du khách sẽ được chiêm ngưỡng nét đẹp văn hóa và cảm nhận được sự ấm êm của những tấm chăn thổ cẩm khi trải nghiệm du lịch cộng đồng.
Việc khai thác và phát huy nghề dệt thổ cẩm theo hướng du lịch của các câu lạc bộ, tổ liên kết… ở Gia Lai đã mở ra hướng đi mới, mang đến hiệu quả kép, vừa bảo tồn phát huy các giá trị văn hóa, vừa đem lại lợi ích kinh tế - xã hội.
Nghề dệt thổ cẩm là một trong những nghề thủ công truyền thống có từ lâu đời, thường gắn liền với người phụ nữ và được lưu giữ, truyền từ đời này sang đời khác. Ngày nay, các sản phẩm thổ cẩm truyền thống vẫn được sử dụng trong đời sống hằng ngày, trong các nghi lễ quan trọng như ngày Tết, lễ đầy tháng, cưới hỏi, ma chay,… của cộng đồng các dân tộc miền núi và đặc biệt đã trở thành sản phẩm hàng hóa, sản phẩm du lịch địa phương.
Họ kể câu chuyện của cộng đồng Xê Đăng trên sắc màu thổ cẩm, ở đó không chỉ là hồn cốt của dân tộc, mà ngày càng phát triển mạnh hơn, vừa phát triển kinh tế, vừa giữ gìn được bản sắc văn hóa.
Giữa nhịp sống hiện đại, nhiều chị em người K'Ho dưới dãy Bidoup - núi Bà (xã Đưng Knớ, huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng) vẫn tích cực duy trì nghề dệt thổ cẩm. Công việc này không chỉ góp phần gìn giữ nghề truyền thống mà còn giúp phụ nữ có thêm thu nhập lúc nông nhàn…
Nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Mường là nét văn hóa độc đáo và đặc sắc, chiếm vị trí quan trọng trong đời sống sinh hoạt, văn hóa truyền thống của đồng bào Mường. Với những cố gắng, nỗ lực của chính quyền và cộng đồng đã góp phần bảo tồn, gìn giữ, phát huy giá trị di sản của nghề dệt truyền thống, đưa nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Mường xã Kim Thượng, xã Xuân Đài, huyện Tân Sơn được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.
Huyện Tam Đường, tỉnh Lai Châu, đang tích cực vận động phụ nữ người dân tộc Lự gìn giữ và phát huy nghề dệt lụa truyền thống. Đây là một trong những giá trị văn hóa độc đáo, mang đậm bản sắc tộc người Lự.
Việc đưa sản phẩm dệt thủ công của người dân tộc Lào ở Na Sang thành sản phẩm phát triển kinh tế không chỉ đem lại nguồn thu cho bà con, đồng thời còn giúp thế hệ trẻ khơi dậy tình yêu với nghề truyền thống, qua đó góp phần gìn giữ phát triển nghề dệt thủ công.
Thổ cẩm là một sản phẩm đặc trưng, mang nhiều nét hoa văn độc đáo và rất quan trọng đối với đồng bào các dân tộc thiểu số. Đặc biệt, các hoa văn được thêu trên thổ cẩm lại có những câu chuyện riêng, mang đầy triết lý sống và bản sắc văn hóa dân tộc.
Nằm cách trung tâm thành phố Pleiku (Gia Lai) chừng 20km, xã Ia Mơ Nông, huyện Chư Păh ngày càng được nhiều du khách tìm đến vì có cảnh quan thiên nhiên tươi đẹp và bản sắc văn hóa phong phú, đặc sắc, trong đó tiêu biểu là nghề dệt thổ cẩm truyền thống.
Đối với các nghệ nhân, thổ cẩm truyền thống không chỉ là những họa tiết, màu sắc được dệt nên mà còn là nơi gửi gắm tình yêu, những câu chuyện về cuộc sống, cũng như tín ngưỡng của cộng đồng.
Đôi chân khuyết tật khiến việc đi lại khó khăn nhưng không vì thế mà chị H Yar Kbuôr (buôn Kla, xã Drai Sáp, Krông Ana, Đắk Lắk) chịu buông xuôi, chấp nhận số phận. Thay vào đó, chị đã nỗ lực vươn lên, tích cực làm kinh tế, phát triển nghề dệt thổ cẩm truyền thống của dân tộc.
Trong bức tranh văn hóa đa sắc của 19 dân tộc anh em tỉnh Điện Biên, dân tộc Lào góp một phần rực rỡ. Một trong những di sản độc đáo đến nay đồng bào dân tộc Lào vẫn lưu giữ đó là nghệ thuật trang trí trên trang phục truyền thống. Những họa tiết tinh xảo, màu sắc hài hòa trên nền vải nhuộm chàm đã tạo nên vẻ đẹp riêng biệt cho bộ trang phục của người Lào.
'Festival Thổ cẩm Lào Cai-Sắc màu văn hóa năm 2024' vừa diễn ra tại thị xã Sa Pa (tỉnh Lào Cai), đã mang đến cho du khách những trải nghiệm thú vị. Đặc biệt, là những bộ áo dài thổ cẩm mang màu sắc văn hóa dân tộc Tày đã để lại những ấn tượng tốt đẹp trong lòng du khách.
Tuy độc đáo là vậy nhưng làng nghề dệt thổ cẩm của đồng bào ở thôn Đam Pao đang có nguy cơ dần mai một. Để làm được một tấm vải thổ cẩm truyền thống phải theo quy trình nghiêm ngặt, khắt khe, mất nhiều công sức nhưng lại kén người mua. Đây cũng là lý do khiến các thanh niên không mặn mà với nghề dệt thổ cẩm.
Đồng bào dân tộc Thái chiếm gần 28% dân số của huyện Phù Yên, với nhiều nét văn hóa đặc sắc được truyền qua nhiều đời; huyện đang tập trung nhiều giải pháp bảo tồn, phát huy những giá trị, bản sắc văn hóa của đồng bào.
Nét đẹp văn hóa dệt thổ cẩm của người Bahnar và những nỗ lực bảo tồn di sản truyền thống.