Người phụ nữ đam mê trồng cây dược liệu

Biến đất đồi thành vùng trồng nguyên liệu

Nhiều năm về trước, trong chuyến thăm Đồng Lê, một người bạn là dược sĩ tại một bệnh viện ở Hà Nội đã gợi ý cho chị Nguyễn Mai Thủy và chồng là anh Phan Thanh Luyện mở hướng sản xuất bằng trồng cây dược liệu. Lúc đó đang là mùa hè, cái nắng bỏng rát của vùng đất Tuyên Hóa càng khiến cho ý tưởng trồng cây dược liệu sục sôi trong tâm trí đôi vợ chồng chị Thủy, anh Luyện, nung nấu thành quyết tâm khởi nghiệp.

Chị Nguyễn Mai Thủy (bên phải) kiểm tra vườn cây dược liệu - Ảnh: Ngọc Trang

Vài tháng sau đó, mô hình trồng cây dược liệu Thủy Mai ra đời tại thôn Tam Đa, xã Đồng Lê và duy trì đến tận bây giờ. Đất quê không phụ công người. Cây cà gai leo và cây thìa canh vốn ưa nắng, phù hợp với thời tiết khô nóng ở Đồng Lê. Càng nắng nóng thì cây càng phát triển tốt, lượng tinh dầu trong cây càng cao.

Thời gian đầu, hai vợ chồng chị Thủy chỉ trồng vài sào cây dược liệu và nhập dược liệu thô cho các công ty chế biến dược phẩm tại Hà Nội. Nhận thấy tiềm năng đầu ra cho cây dược liệu rất lớn, chị Thủy bắt đầu nghĩ đến việc mở rộng vùng trồng. Năm 2021, chị Nguyễn Mai Thủy cùng các thành viên thành lập HTX Dược liệu sạch Thủy Mai.

Giám đốc HTX là ông Phan Xuân Tiến, bố chồng chị Thủy. Ông Tiến vốn là cán bộ ngành y về hưu nên có kiến thức chuyên môn khá sâu về đặc tính của cây dược liệu. Từ đó, diện tích trồng cây dược liệu được nhân rộng đến nhiều hộ nông dân là thành viên HTX. Bên cạnh đó, HTX còn hợp đồng liên kết trồng cây dược liệu với bà con nông dân các xã Tuyên Hóa, Tuyên Lâm. Hiện, diện tích trồng cây dược liệu của HTX đã lên đến hàng chục ha, giải quyết việc làm cho nhiều lao động.

Chị Nguyễn Mai Thủy chia sẻ, từ nhỏ, chị thấy người nông dân lam lũ quanh năm mà thu nhập thấp. Mong ước của chị là khi có điều kiện sẽ làm điều gì đó để góp phần cải thiện đời sống cho bà con.

“Khi các công ty dược liệu phía Bắc đề nghị hợp đồng làm nhà cung ứng cây dược liệu, tôi đã nhận lời ngay và xem đó là cơ hội tốt, bảo đảm đầu ra để chúng tôi xây dựng vùng nguyên liệu tại quê hương, tạo việc làm ổn định, thường xuyên cho bà con nông dân”, chị Nguyễn Mai Thủy nói.

Chị Hoàng Thị Hà, thành viên HTX, người trực tiếp phụ trách mảng trồng cây dược liệu cho biết: “Chúng tôi liên kết với bà con nông dân để trồng nguyên liệu, chủ yếu là cây cà gai leo, cây thìa canh, ngoài ra còn trồng thêm một số cây khác như tía tô, chè vằng… HTX cung cấp giống cây, vật tư phân bón và hướng dẫn cách trồng, sau đó thu mua dược liệu thô thành phẩm cho bà con nông dân. Chúng tôi luôn xác định, nguyên liệu sạch, trồng và chăm sóc theo hướng hữu cơ mới có thể cho ra những sản phẩm đạt chất lượng tốt”.

Nâng tầm cây dược liệu địa phương

Sau khi HTX Dược liệu sạch Thủy Mai thành lập, Sở Công thương đã hỗ trợ một phần kinh phí từ nguồn vốn khuyến công, HTX vay thêm nguồn vốn ưu đãi từ ngân hàng để mua sắm máy móc, trang thiết bị phục vụ sản xuất các loại trà, cao từ nguồn cây dược liệu do HTX trồng.

Các thành viên Hợp tác xã Dược liệu sạch Thủy Mai đóng gói sản phẩm - Ảnh: Ngọc Trang

Từ năm 2022 đến nay, HTX đã sản xuất 12 loại sản phẩm, trong đó có cao cà gai leo, cao thìa canh, cao xạ đen, cao chè vằng, trà gai leo, trà thìa canh, trà xạ đen, trà tía tô, bột đắp mặt tía tô. Cũng từ thời điểm đó, bình quân doanh thu hàng năm của HTX đạt trên 1 tỉ đồng; tạo việc làm thường xuyên cho 10 thành viên, với mức thu nhập khoảng 6-8 triệu đồng/người/tháng và giúp 50 hộ gia đình liên kết có thu nhập khá. Dù doanh thu chưa cao, nhưng năm nào HTX cũng trích quỹ phúc lợi hàng chục triệu đồng để tham gia các hoạt động thiện nguyện, an sinh vì cộng đồng.

Ông Đoàn Mạnh Toàn, Phó Chủ tịch UBND xã Đồng Lê cho biết: “HTX Dược liệu sạch Thủy Mai là đơn vị chuyên trồng, chế biến dược liệu lớn nhất trên địa bàn. Từ khi đi vào hoạt động, HTX đã góp phần bảo tồn những loại dược liệu quý, nâng cao thu nhập cho người dân. Chúng tôi đánh giá rất cao vai trò của chị Nguyễn Mai Thủy, Phó Giám đốc HTX. Chị là một người năng nổ, nhiệt huyết, vì công việc, vì bà con nông dân”. 

Bằng những việc đã làm cho HTX, cho bà con nông dân, chị Nguyễn Mai Thủy được địa phương đánh giá cao, ghi nhận là một trong những điển hình tiêu biểu về học tập và thực hành tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Năm 2024, chị Thủy đã đạt giải 3 trong cuộc thi “Khởi nghiệp, đổi mới, sáng tạo” do Sở Khoa học-Công nghệ tổ chức với đề án “Nâng cao sinh kế cho người dân khu vực bảo tồn voọc gáy trắng thông qua mô hình phát triển cây dược liệu”.

Mô hình trồng dược liệu của Hợp tác xã Dược liệu sạch Thủy Mai, xã Đồng Lê - Ảnh: Ngọc Trang

Mới đây, mô hình “Lớp phủ sinh học từ bả dược liệu và phụ phẩm thay thế bạt ni lon trong trồng cây dược liệu” của HTX Dược liệu sạch Thủy Mai đọat giải nhì tại cuộc thi “Sáng tạo khoa học kỹ thuật trong phát triển kinh tế nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu” tỉnh Quảng Trị.

Với chị Nguyễn Mai Thủy, những thành công gặt hái được là động lực để chị và các thành viên HTX tiếp tục tạo ra những sản phẩm chất lượng, góp phần bảo vệ sức khỏe cho mọi người. Trong quá trình nghiên cứu, xây dựng sản phẩm và đưa vào sản xuất, HTX Dược liệu sạch Thủy Mai đã có 2 sản phẩm đạt OCOP 4 sao là trà túi lọc cà gai leo và cao cà gai leo. Một số sản phẩm do HTX sản xuất cũng đã được công nhận sản phẩm công nghiệp nông thôn cấp tỉnh và cấp khu vực.Hiện HTX đang hoàn thiện thủ tục để xuất đơn hàng khoảng 1 tấn cây thìa canh sấy khô sang Pháp.

Cùng với Hội đồng quản trị HTX Dược liệu sạch Thủy Mai, chị Nguyễn Mai Thủy đang ấp ủ rất nhiều dự định nhằm tiếp tục mở rộng vùng trồng nguyên liệu theo hướng liên kết với các hộ nông dân và đưa sản phẩm của HTX vươn tới thị trường mới.