Người phụ nữ quyền lực nhất ngành dầu khí thế giới

Dưới sự lãnh đạo của bà Meg O’Neill (quốc tịch Mỹ), Woodside Energy Group, công ty dầu khí lớn nhất Australia, đã tăng gấp đôi sản lượng dầu khí, đẩy mạnh hoạt động LNG vận chuyển bằng đường biển và tạm dừng các dự án carbon thấp không đáp ứng được yêu cầu về hiệu quả thương mại.

Sự thăng tiến nhanh chóng của bà lên vị trí đứng đầu một trong những tập đoàn dầu khí lớn nhất thế giới diễn ra khá dứt khoát. Trong khi nhiều lãnh đạo dầu khí chịu áp lực phải rời xa hydrocarbon, bà lại đưa ra một lập luận khác: Thế giới sẽ còn rất lâu nữa mới có thể từ bỏ nguồn năng lượng này.

Bà O’Neill, người điều hành Woodside Energy Group của Australia từ năm 2021, được biết đến với phong cách quản trị kỷ luật

Vì vậy, quyết định lần đầu bổ nhiệm một Giám đốc điều hành từ bên ngoài của BP không chỉ gây bất ngờ cho thị trường, mà còn vượt ra ngoài câu chuyện nhân sự. Việc lựa chọn bà O’Neill cho thấy dấu hiệu điều chỉnh chiến lược của tập đoàn, trong bối cảnh cú rẽ sang năng lượng tái tạo không đạt kỳ vọng, kết quả kinh doanh nhiều năm thiếu ổn định và áp lực từ quỹ Elliott Investment Management buộc BP tái tập trung vào lĩnh vực dầu khí cốt lõi.

Bà O’Neill, người điều hành Woodside từ năm 2021, được biết đến với phong cách quản trị kỷ luật và quan điểm rằng khí tự nhiên, đặc biệt là khí hóa lỏng (LNG), vẫn giữ vai trò dài hạn. Với những người ủng hộ, bà là mẫu lãnh đạo BP đang cần, còn với những người chỉ trích, bà tượng trưng cho một ngành công nghiệp chọn lùi bước thay vì tái tạo.

“Việc bà được bổ nhiệm làm CEO phù hợp với việc BP đảo chiều từ năng lượng xanh, quay lại mục tiêu lợi nhuận cốt lõi từ dầu khí”, bà Susan Sakmar, giảng viên thỉnh giảng tại Trung tâm Luật Đại học Houston và chuyên gia thị trường dầu khí, nhận xét. “Đó là tin tốt cho BP”, bà nói thêm.

Bà O’Neill nhậm chức trong bối cảnh chính trị năng lượng toàn cầu ngày càng phân hóa. Khẩu hiệu “khoan đi, cứ khoan đi” được Tổng thống Mỹ Donald Trump khôi phục, cùng cam kết nới lỏng các quy định khí hậu nhằm hạ chi phí năng lượng, đã đưa dầu khí trở lại vị trí trung tâm. Tại châu Á, nhu cầu nhiên liệu hóa thạch vẫn tăng. Trái lại, tại châu Âu, BP đối mặt các chuẩn cắt giảm carbon nghiêm ngặt hơn, yêu cầu minh bạch cao và áp lực chứng minh tiến triển phát thải. Bà O’Neill sẽ phải xoay xở giữa hai thực tế đối lập.

Tại Woodside, các đồng nghiệp mô tả bà O’Neill là người phân tích kỹ lưỡng và luôn chuẩn bị rất kỹ. Tự nhận mình là thẳng thắn, bà khuyến khích các nhóm nhìn vào tầm nhìn hàng chục năm, thay vì chỉ chăm chú vào những biến động ngắn hạn, theo những người hiểu rõ phong cách điều hành của bà.

Theo bà O’Neill, yếu tố quyết định để một giải pháp khí hậu có thể tồn tại là tính thực tế, chứ không chỉ tham vọng. Dưới thời bà, Woodside đã tăng gấp đôi sản lượng dầu khí, mở rộng mạnh mẽ LNG đường biển và tạm dừng các dự án carbon thấp không vượt qua được bài toán thương mại. “Chúng ta nên ưu tiên những giải pháp mang lại hiệu quả cao nhất so với chi phí bỏ ra”, bà phát biểu trước các lãnh đạo ngành khai khoáng tại Câu lạc bộ Khai khoáng Melbourne hồi tháng 2-2025.

Tháng sau đó, trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg TV, bà tiếp tục giữ quan điểm này. “Nhiều quốc gia có tham vọng phát triển năng lượng tái tạo”, bà nói. “Nhưng họ sẽ cần thêm khí đốt để song hành với các nguồn năng lượng đó”. Theo bà, Woodside dự báo nhu cầu LNG sẽ tăng 50% trong thập niên tới.

Tập đoàn dầu khí Anh BP bất ngờ thông báo bổ nhiệm bà Meg O’Neill, quốc tịch Mỹ, làm Giám đốc điều hành mới

Các nhà phân tích của Piper Sandler cho rằng chiến lược đưa Woodside từ một nhà khai thác khu vực trở thành tập đoàn LNG toàn cầu đa dạng là lợi thế lớn của bà O’Neill tại BP. Tuy nhiên, điều này cũng khiến bà trở thành tâm điểm chỉ trích, trong bối cảnh các nhóm môi trường tại Australia gia tăng phản đối. Trọng tâm chỉ trích là Dự án Burrup Hub - tổ hợp đầu tư trị giá hàng tỉ USD do bà thúc đẩy, bao gồm kế hoạch kéo dài hàng chục năm Dự án North West Shelf, với tổng lượng phát thải đến năm 2070 được ước tính cao gấp khoảng 10 lần mức phát thải hàng năm hiện nay của Australia.

Có thời điểm, phản ứng còn mang tính cá nhân. Năm 2023, các nhà hoạt động thuộc chiến dịch Disrupt Burrup Hub bị cảnh sát chống khủng bố chặn bên ngoài nhà riêng của bà tại Perth, sau khi phát hiện một bình sơn vàng và vài quả bóng nước ở gần đó.

“Bà ấy đã lèo lái Woodside và các nhóm vận động hành lang nhằm làm suy yếu những hành động và chính sách then chốt để đưa Australia đi đúng hướng với khoa học khí hậu”, ông Tim Buckley, Giám đốc công ty tư vấn Climate Energy Finance, nhận định. “Rất có khả năng bà Meg O’Neill sẽ thúc đẩy nhanh hơn việc BP rút lui khỏi các giải pháp năng lượng phát thải bằng không và tăng cường đặt cược vào LNG”, ông nói thêm.

Bà O’Neill từng tìm kiếm các hướng đi thay thế, ủng hộ những sáng kiến quản lý carbon và các dự án hydro xanh tại New Zealand, Tasmania và Australia. Tuy nhiên, khi chi phí gia tăng và hiệu quả kinh tế suy giảm, bà đã rút khỏi các lựa chọn này. Theo bà, khí đốt dùng cho phát điện chỉ tạo ra lượng phát thải vòng đời khoảng bằng một nửa so với than đá, qua đó giữ vai trò then chốt trong việc ổn định hệ thống điện giai đoạn chuyển dịch. Các nhóm môi trường phản bác rằng lập luận này chưa tính đầy đủ lượng methane rò rỉ và CO2 phát sinh trong toàn bộ chuỗi khai thác LNG.

Ngay trong nội bộ ngành năng lượng, bà O’Neill cũng đối mặt nhiều chỉ trích, chủ yếu liên quan đến kết quả tài chính của Woodside dưới thời bà điều hành. Tham vọng tăng trưởng đã kéo tập đoàn vào các dự án dầu khí chi phí cao tại Mỹ và Vịnh Mexico. “Trong khi BP liên tục hoạt động kém hơn mặt bằng chung của ngành, Woodside còn thường xuyên kém hơn cả BP”, bà Brynn O’Brien, Giám đốc điều hành Trung tâm Trách nhiệm Doanh nghiệp Australia, nhận xét. “Trong bối cảnh đó, việc lựa chọn bà O’Neill là quyết định khó hiểu. Dưới sự lãnh đạo của bà, Woodside theo đuổi các dự án nhiên liệu hóa thạch chi phí cao, biên lợi nhuận thấp và không tạo mức sinh lời hấp dẫn cho cổ đông”, bà nói thêm.

Dù bà O’Neill dẫn dắt Woodside trong giai đoạn lợi nhuận đạt mức kỷ lục sau khi xung đột Nga - Ukraine đẩy giá khí đốt tăng vọt, lợi nhuận của công ty được dự báo sẽ giảm trong năm nay. Theo khảo sát của Bloomberg, các nhà phân tích ước tính lợi nhuận ròng sẽ giảm 36%, xuống còn 2,3 tỉ USD. Trong vòng 5 năm qua, tổng mức chi trả cổ tức của cả Woodside và BP đều tụt lại phía sau Chỉ số ngành năng lượng thế giới.

Sinh ra tại Boulder, bang Colorado, bà O’Neill tốt nghiệp Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) với bằng kỹ sư đại dương và kỹ thuật hóa học, trước khi gia nhập Exxon Mobil năm 1994. Những công việc đầu tiên của bà là mô hình hóa các mỏ ngoài khơi tại Mỹ, rồi được điều sang Jakarta vào đầu những năm 2000 để quản lý hoạt động LNG. Sau đó, bà lần lượt lãnh đạo các mảng kinh doanh của Exxon tại Canada và Na Uy, đồng thời phụ trách khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong giai đoạn LNG bùng nổ.

Năm 2016, bà trở thành cố vấn điều hành cho Chủ tịch kiêm CEO Exxon khi đó là ông Rex Tillerson, trước khi ông được đề cử làm Ngoại trưởng Mỹ trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump. Ở vị trí này, bà có cơ hội quan sát trực tiếp cách điều hành một tập đoàn dầu khí khổng lồ và hiểu rõ sức lan tỏa của từng phát ngôn trong một tổ chức lớn. “Bất cứ điều gì tôi nói ra cũng có thể tạo hiệu ứng dây chuyền”, bà chia sẻ với Forbes năm 2024. “Ông Rex rất giỏi trong việc kỷ luật lời nói của mình”, bà nói thêm.

Tuy nhiên, bên ngoài giới năng lượng, bà hầu như không được biết đến cho đến khi Woodside tuyển mộ bà năm 2018 vào vị trí Giám đốc vận hành. Năm 2021, bà được bổ nhiệm làm Giám đốc điều hành sau khi CEO Peter Coleman nghỉ hưu, trở thành một trong số ít phụ nữ đứng đầu một tập đoàn năng lượng lớn trên thế giới.

Dưới sự lãnh đạo của bà O’Neill, Woodside chấm dứt giai đoạn thắt chặt chi tiêu vốn, phê duyệt khoản đầu tư 12 tỉ USD cho các dự án LNG Scarborough và Pluto Train 2, đồng thời hoàn tất thương vụ mua lại mảng dầu khí trị giá nhiều tỉ USD của Tập đoàn BHP. Công ty tiếp tục mở rộng hiện diện tại Mỹ, mua lại một cảng xuất khẩu LNG ở Louisiana vốn bị trì hoãn nhiều năm vào năm 2024 và phê duyệt kế hoạch mở rộng trị giá 17,5 tỉ USD vào năm sau. Woodside cho biết dự án này có thể giúp công ty đáp ứng hơn 5% nhu cầu LNG toàn cầu trong thập niên 2030.

Với bà O’Neill, BP là một sân chơi lớn hơn nhưng cũng là phép thử khắc nghiệt hơn. Tình trạng dư cung trên thị trường toàn cầu có nguy cơ đè nặng lên lợi nhuận dầu khí trong nhiều năm tới, trong khi cổ đông gia tăng sức ép buộc BP cải thiện hiệu quả sinh lời. Bà sẽ chịu sự giám sát chặt chẽ của Chủ tịch BP Albert Manifold, người được bổ nhiệm hồi tháng 7, cũng như các nhà đầu tư chủ động như Elliott - quỹ đã yêu cầu BP thay đổi mạnh mẽ, từ cắt giảm chi phí quy mô lớn, bán tài sản cho đến rút khỏi mảng năng lượng tái tạo. “Đó sẽ là một nhiệm vụ khổng lồ”, ông Neil Beveridge, Giám đốc nghiên cứu tại Bernstein, nhận định.

Nhà phân tích Derren Nathan của Hargreaves Lansdown cho rằng BP hiện “thường bị coi là mục tiêu thâu tóm hơn là bên đi thâu tóm”, trong bối cảnh cổ phiếu thấp hơn khoảng 5% so với thời điểm CEO Auchincloss nhậm chức đầu năm 2024. Thời gian qua, BP liên tục vướng tin đồn bị mua lại, đặc biệt là bởi đối thủ cùng quốc gia Shell, dù phía Shell phủ nhận. Áp lực giữ BP độc lập sẽ là một trong những thách thức lớn với bà Meg O’Neill.

S. Phương