Sản xuất sạch, tạo ra thương hiệu gạo an toàn

Người dân xã Thiệu Trung chăm sóc lúa.

Được thiên nhiên ưu đãi ban tặng điều kiện thổ nhưỡng phù hợp và khí hậu thuận lợi cho cây lúa, nhiều năm trước đây HTX Dịch vụ nông nghiệp Thiệu Viên, xã Thiệu Trung đã bắt đầu nghiên cứu, đưa vào sản xuất thử nghiệm giống lúa Nhật - Japonica (J02) theo tiêu chuẩn VietGAP. Đây là một trong 10 bộ giống có chất lượng tốt nhất hiện nay với nhiều ưu điểm nổi trội như: Cứng cây, đẻ nhánh khỏe, chống đổ tốt, chịu rét... Khi thu hoạch, hạt thóc bầu, ít rụng, tỷ lệ hạt chắc cao, khả năng thích ứng rộng; hạt gạo khi xát ra to, cơm mềm, dẻo, vị đậm. Để có sản phẩm gạo ngon, đảm bảo an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, toàn bộ quy trình sản xuất được HTX kiểm soát chặt chẽ từ khâu gieo cấy, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến, cùng với quy trình đóng gói, bảo quản sau thu hoạch được “chuẩn hóa” và được đóng gói, dán tem mác với nhãn hiệu “Gạo Vân Đài”.

Đến nay, từ những diện tích nhỏ lẻ ban đầu, vùng sản xuất gạo mang thương hiệu Vân Đài đã được mở rộng lên 50ha; mỗi năm HTX cung cấp khoảng 250 tấn gạo cho thị trường trong và ngoài tỉnh.

Chị Nguyễn Thị Tươi, thành viên HTX cho biết: “Sau thời gian được HTX hướng dẫn kỹ thuật, chúng tôi đã nắm bắt kịp thời tình hình sinh trưởng, phát triển của lúa cũng như sâu bệnh, dịch hại để sử dụng phân bón và các chế phẩm sinh học hợp lý, đúng thời điểm; áp dụng cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất, mạ khay, máy cấy, thu hoạch đến chế biến, cùng với quy trình đóng gói, bảo quản sau thu hoạch nghiêm ngặt. Bên cạnh đó, với diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ sẽ áp dụng "5 không” nên đã hạn chế tình trạng vỏ chai thuốc bảo vệ thực vật vứt bỏ tràn lan trên đồng ruộng”.

Tại xã Biện Thượng, đối với gạo nếp hạt cau, người dân nơi đây ví như “hạt ngọc của trời’ bởi từ lâu, loại gạo này có độ dẻo thơm, ngọt thanh rất hấp dẫn, là sản vật không thể thiếu ở những mâm cơm, lễ vật mà biết bao thế hệ cháu con thành kính dâng lên tổ tiên trong các dịp lễ, tết.

Giám đốc HTX dịch vụ nông nghiệp Vĩnh Thịnh Lê Văn Bình, cho biết: “Từ năm 2017, sau khi giống lúa này được phục tráng, chúng tôi mong muốn mở rộng diện tích sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, “chắp cánh” cho thương hiệu gạo nếp hạt cau của địa phương đến gần với người tiêu dùng trong cả nước. Vì vậy, HTX đã lựa chọn những hộ dân còn lưu giữ được giống không bị lai tạp để tiến hành gieo cấy; tổ chức chuyển giao khoa học - kỹ thuật cho người dân, hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP để làm ra những hạt gạo sạch, chất lượng, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, hỗ trợ người dân các khâu dịch vụ như cung ứng vật tư nông nghiệp, dự báo sâu bệnh, làm đất... đồng thời đóng vai trò là trung gian liên kết sản xuất, bao tiêu sản phẩm”.

Đến nay, HTX đã xây dựng thành công sản phẩm OCOP 4 sao với thương hiệu gạo nếp hạt cau Lộc Thịnh, thị trường tiêu thụ được mở rộng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đặt ra nhiều thách thức cho canh tác lúa, từ nguồn nước, môi trường đến chi phí sản xuất tăng... và nhu cầu của thị trường thay đổi theo hướng tập trung vào chất lượng, các địa phương, HTX trên địa bàn tỉnh đã chủ động nắm bắt xu hướng để hướng dẫn, khuyến khích người dân đầu tư sản xuất lúa theo hướng hữu cơ, VietGAP, giảm phát thải.

Tỉnh Thanh Hóa hiện có 19 sản phẩm lúa gạo đạt tiêu chuẩn OCOP như: Gạo nếp Cay Nọi, gạo nếp hạt cau Tiên Sơn Hà Lĩnh, gạo nếp cái hoa vàng Gia Miêu Ngoại Trang, gạo Vân Đài, gạo Hoa Minh, gạo Ngọc Trai, gạo Ngũ Phúc... Để nâng tầm cho sản phẩm gạo, trong đó chú trọng đến giải pháp xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, các địa phương đã lựa chọn, đưa những giống lúa mới năng suất, chất lượng cao vào sản xuất như ST24, ST25, J02, Q5... Đồng thời, áp dụng tiến bộ kỹ thuật, sản xuất theo hướng VietGAP, hữu cơ, xây dựng mã số vùng trồng. Các sản phẩm khi đưa ra thị trường được kiểm tra, quản lý chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn về mẫu mã, tem nhãn theo quy trình nghiêm ngặt... góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ, giúp người tiêu dùng hài lòng, tin tưởng lựa chọn và ưu tiên sử dụng sản phẩm có thương hiệu; là cầu nối cho việc xuất khẩu sản phẩm.

Bài và ảnh: Lê Ngọc