Người thân các liệt sỹ: Hơn nửa thế kỷ đi tìm kiếm, giờ đây hy vọng gửi trọn vào xét nghiệm ADN

Hơn nửa thế kỷ khắc khoải chờ ngày “đoàn tụ”

“Cô rất hy vọng, hy vọng lần này sẽ tìm được anh. Gia đình đã đi tìm nhiều nơi quá rồi, nhưng không biết có được không. Có lẽ đây là hy vọng cuối cùng”. Giọng bà Bùi Thị Sinh (78 tuổi, ngụ phường Sài Gòn, TPHCM) chùng xuống khi nhắc đến người anh trai đã hy sinh cách đây hơn 60 năm. Ở tuổi gần 80, sau biết bao chuyến đi tìm kiếm không có kết quả, bà lại gửi gắm niềm tin vào chương trình thu nhận mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được Công an TPHCM triển khai từ ngày 12 đến 17/11/2026.

Công an TPHCM tổ chức đợt cao điểm lấy mẫu sinh phẩm ADN thân nhân gia đình liệt sĩ

Anh trai bà là liệt sĩ Bùi Văn Hy, quê gốc Thái Bình, nhập ngũ năm 1963 khi mới 17 tuổi. Ba năm sau, người chiến sĩ trẻ hy sinh khi tuổi đời vừa tròn 20, chưa kịp lập gia đình. Giấy báo tử gửi về chỉ vỏn vẹn thông tin nơi hy sinh là “mặt trận phía Nam”, không có địa điểm chôn cất cụ thể.

Qua lời kể của những người từng chiến đấu cùng đơn vị, gia đình được biết ông Hy đã hy sinh tại khu vực Tây Nguyên, gần các địa danh Đức Cơ, Tân Cảnh. Thế nhưng, giữa những chiến trường rộng lớn, từng ấy thông tin vẫn quá ít ỏi để xác định nơi người liệt sĩ nằm lại.

Suốt nhiều thập kỷ, gia đình bà Sinh đã lặn lội đến Quảng Bình, Gia Lai, Quảng Nam và nhiều địa phương khác, lần theo từng manh mối với hy vọng tìm được hài cốt người thân. Có thời điểm, vì quá mong mỏi, gia đình còn tìm đến cả những nhà ngoại cảm. Dẫu vậy, mọi cuộc tìm kiếm đều chưa mang lại kết quả.

Bà Bùi Thị Sinh khắc khoải mong tìm được hài cốt của anh trai hy sinh đã hơn nửa thế kỷ

Năm tháng trôi qua, những người từng biết về trận đánh năm xưa ngày càng ít, dấu tích chiến trường cũng dần đổi thay. Thế nhưng, trong ký ức của bà Sinh, hình bóng người anh trai ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ vẫn chưa bao giờ phai nhạt. Giờ đây, điều bà mong mỏi nhất là tìm được hài cốt của anh, đưa anh trở về quê hương, để sau hơn 60 năm xa cách, gia đình có thể thắp nén hương trước phần mộ người thân.

Cùng mang nỗi niềm ấy, ông Phan Hữu Châu (80 tuổi, ngụ phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM) đã dành nhiều năm tìm kiếm người em trai là liệt sĩ Phan Hữu Giang, hy sinh tại chiến trường Quế Sơn, Quảng Nam vào năm 1968. Trong khoảng 10 năm qua, gia đình ông Châu đã nhiều lần tìm về những địa phương nơi người em từng chiến đấu, nhờ người quen hỗ trợ xác minh hồ sơ, tìm kiếm thông tin về những phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính. Thế nhưng, hy vọng cứ được nhen lên rồi lại lặng lẽ vụt tắt.

Gần đây, thông qua người quen ở khu vực Quảng Nam, ông Châu biết được thông tin một số hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy nhưng chưa xác định được danh tính. Dẫu chưa có căn cứ xác nhận, thông tin ấy vẫn khiến ông khấp khởi hy vọng, biết đâu trong số đó có người em trai mà gia đình đã mòn mỏi tìm kiếm.

Ông Phan Hữu Châu vẫn không thôi đau đáu vì chưa tìm được hài cốt của em trai hy sinh năm 1968

Khi biết đến chương trình thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ qua báo chí, ông Châu đặc biệt quan tâm. Công an phường Cầu Ông Lãnh đã chủ động liên hệ, hướng dẫn gia đình thực hiện các thủ tục cần thiết. Do sức khỏe không tốt, ông chưa thể tham gia đợt thu nhận mẫu trước đó, phải nhờ con gái mang giấy tờ đến cơ quan Công an để kê khai, bổ sung thông tin.

Bước sang tuổi 80, ông hiểu rằng thời gian không còn nhiều để tiếp tục những chuyến đi tìm kiếm như trước. Bởi vậy, sự tiến bộ của khoa học, đặc biệt là công nghệ giám định ADN, trở thành niềm hy vọng lớn đối với gia đình. “Tôi chỉ hy vọng có được kết quả tốt, sớm tìm được người em đã hy sinh của mình”, ông Châu bày tỏ.

Niềm hy vọng được gửi vào những mẫu ADN

Không chỉ những người anh, người chị đã ở tuổi xế chiều, nhiều người em của các liệt sĩ cũng đang mang theo nỗi khắc khoải tìm lại người thân, với mong muốn hoàn thành tâm nguyện còn dang dở của cha mẹ. Hai chị em bà Trần Thị Hạc (68 tuổi) và bà Trần Thị Kim Thoa (63 tuổi, cùng ngụ phường Tân Bình, TPHCM) là một trong những trường hợp như thế.

Hai chị em bà Trần Thị Hạc và bà Trần Thị Kim Thoa mong tìm được hài cốt của anh trai

Anh trai của hai bà là liệt sĩ Trần Quốc Hưng, hy sinh tại chiến trường miền Đông Nam Bộ năm 1970. Phải đến năm 1975, gia đình mới nhận được giấy báo tử. Từ đó đến nay, hơn nửa thế kỷ đã trôi qua nhưng nơi yên nghỉ của người liệt sĩ vẫn chưa được xác định.

Ngày cha mẹ còn sống, gia đình luôn đau đáu mong tìm được phần mộ của người con đã hy sinh. Thế nhưng, năm tháng cứ lặng lẽ trôi, những người sinh thành lần lượt qua đời mà tâm nguyện ấy vẫn chưa thể thành hiện thực. Giờ đây, hai chị em bà Hạc tiếp tục hành trình tìm kiếm người anh trai, không chỉ để vơi đi nỗi nhớ thương của chính mình mà còn để thực hiện ước nguyện của những người đã khuất.

Thân nhân các liệt sĩ gửi trọn niềm hy vọng vào các mẫu ADN

Biết thông tin về chương trình thu nhận mẫu ADN qua báo chí, hai chị em đã chủ động tìm đến địa điểm tổ chức với hy vọng có thêm cơ hội xác định danh tính hài cốt người thân. Với hai chị em, việc tham gia chương trình không đơn thuần là thực hiện một thủ tục lấy mẫu sinh phẩm. Đó còn là cách để tiếp nối hành trình tìm kiếm mà cha mẹ đã mang theo suốt cuộc đời.

“Bố mẹ chúng tôi cũng mất cả rồi nên chúng tôi muốn làm sao tìm thấy mộ anh trai. Hôm nay đọc trên báo thấy có chương trình này nên tôi với em tự đi tới đây. Hy vọng sẽ tìm thấy anh tôi đang ở đâu”, bà Hạc chia sẻ.

Cũng có mặt từ sớm để tham gia chương trình, bà Võ Ngọc Điệp (76 tuổi, ngụ phường Bến Thành, TPHCM) mang theo câu chuyện về người cậu ruột là liệt sĩ Nguyễn Văn Đảo, hy sinh năm 1965. Theo lời bà Điệp, người cậu từng tham gia lực lượng du kích tại địa phương và hy sinh trong một trận chiến ở khu vực Bến Cát, tỉnh Bình Dương trước đây. Khi gia đình tìm đến nơi được cho là địa điểm ông hy sinh, dấu tích chiến trường đã không còn nguyên vẹn.

Nỗi khắc khoải của thân nhân các gia đình liệt sĩ mong sớm tìm lại được phần mộ của người thân

Gia đình cùng người dân địa phương từng nhiều lần tổ chức tìm kiếm nhưng không có kết quả. Cuối cùng, người thân chỉ có thể lấy một ít đất tại nơi được cho là ông đã ngã xuống mang về để tưởng niệm. Hơn 60 năm qua, gia đình vẫn chưa thể tìm được hài cốt của liệt sĩ Nguyễn Văn Đảo. Với bà Điệp, việc tham gia chương trình lần này tiếp tục mở ra cơ hội tìm kiếm người cậu đã nằm lại chiến trường từ khi bà còn trẻ.

Những câu chuyện của bà Sinh, ông Châu, hai chị em bà Hạc hay bà Điệp chỉ là một phần trong rất nhiều nỗi chờ mong của các gia đình liệt sĩ. Mỗi người mang đến chương trình một câu chuyện riêng, một hoàn cảnh riêng, nhưng đều gặp nhau ở ước nguyện tìm được người thân sau hàng chục năm xa cách.

Theo thông tin tổng hợp từ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, cả nước vẫn còn khoảng 500.000 liệt sĩ chưa được xác định đầy đủ thông tin hoặc chưa tìm thấy hài cốt. Trong đó, gần 300.000 liệt sĩ đã được quy tập nhưng chưa xác định được danh tính, gần 200.000 liệt sĩ vẫn còn nằm lại tại các chiến trường xưa.

Nhiều người tóc đã bạc trắng những vẫn không nguôi nỗi khắc khoải khi chưa tìm được hài cốt của người thân

Đằng sau những con số ấy là biết bao gia đình chưa thể nguôi ngoai nỗi đau mất mát. Có những người mẹ ra đi mà chưa biết con mình nằm ở đâu, có những người anh, người chị tuổi đã cao vẫn đau đáu với lời hứa tìm lại người thân. Trong bối cảnh những nhân chứng lịch sử ngày càng ít đi, hồ sơ và dấu tích chiến trường không còn đầy đủ, việc ứng dụng công nghệ giám định ADN được kỳ vọng tạo thêm bước tiến quan trọng trong hành trình xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Thông qua việc thu nhận mẫu sinh phẩm của những thân nhân có quan hệ huyết thống phù hợp, các cơ quan chức năng có thể xây dựng dữ liệu ADN phục vụ đối sánh với hài cốt liệt sĩ chưa xác định danh tính. Kết quả giám định sẽ được kết hợp với hồ sơ, tài liệu lịch sử và các thông tin liên quan để phục vụ quá trình xác minh. Dù việc lấy mẫu ADN chưa đồng nghĩa với việc có thể tìm thấy ngay hài cốt người thân, nhưng với những gia đình đã tìm kiếm suốt hàng chục năm, đó vẫn là một cơ hội quý giá.