Người trẻ làm mới nghệ thuật Xẩm bằng thời trang và nhạc điện tử

Không còn xuất hiện trong không gian sân đình hay những chiếu Xẩm quen thuộc, nghệ thuật hát Xẩm đang được thế hệ trẻ tiếp cận bằng tư duy mới, kết hợp cùng thời trang, rap và nhạc điện tử để tạo nên diện mạo đương đại cho một loại hình di sản truyền thống.

Những năm gần đây, câu chuyện đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với giới trẻ trở thành hướng đi được nhiều người quan tâm. Tuy nhiên, việc làm mới di sản luôn là bài toán khó bởi chỉ cần đi quá giới hạn, sáng tạo rất dễ bị cho là làm mất bản sắc. Chính vì vậy, những thử nghiệm dung hòa giữa yếu tố truyền thống và hơi thở hiện đại đang tạo nhiều chú ý trong đời sống văn hóa. Dự án "Sắc Xẩm" là một ví dụ như vậy khi lựa chọn đưa nghệ thuật hát Xẩm bước lên sàn diễn, kết hợp cùng thời trang và âm nhạc điện tử thay vì bó hẹp trong không gian biểu diễn dân gian quen thuộc.

Điểm đáng chú ý là chương trình không chỉ dừng ở yếu tố trình diễn. Thông qua phần giao lưu và thị phạm của nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long cùng nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa, khán giả trẻ đã có cơ hội tiếp cận Xẩm từ nền tảng văn hóa và lịch sử của loại hình nghệ thuật này. Những câu hát dân gian, tiếng nhị mộc mạc hay cách kể chuyện giàu tính đời sống được nhìn nhận như một phần ký ức văn hóa của người Việt, thay vì chỉ là chất liệu hoài cổ để trang trí sân khấu.

Nhà nghiên cứu âm nhạc, nhạc sĩ Nguyễn Quang Long (thứ hai từ phải sang) cùng nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa (thứ hai từ trái sang)

Theo nhạc sĩ Nguyễn Quang Long, Xẩm chứa đựng nhiều lớp giá trị từ văn học, âm nhạc cho tới tính cách văn hóa dân gian, vì thế luôn tạo cảm hứng cho các thế hệ nghệ sĩ tiếp tục khai thác và sáng tạo. Chính những thông điệp đời sống được gửi gắm trong từng câu Xẩm là yếu tố giúp loại hình nghệ thuật này vẫn có khả năng đồng hành cùng xã hội hiện đại.

Một trong những điểm tạo nên sự chú ý của "Sắc Xẩm" là việc chương trình không né tránh các thử nghiệm táo bạo. Từ việc phối Xẩm với nhạc điện tử EDM, Rap cho tới đưa các yếu tố mỹ thuật truyền thống vào ngôn ngữ thời trang hiện đại, toàn bộ chương trình mang tinh thần đối thoại giữa cũ và mới. Những hình ảnh như áo tứ thân, nón quai thao, họa tiết hoa sen hay chất liệu làng quê Bắc Bộ được tái cấu trúc trong tư duy thiết kế đương đại, tạo cảm giác vừa quen thuộc vừa mới mẻ với người xem.

Sự kết hợp này từng khiến không ít nghệ sĩ theo đuổi Xẩm đối mặt với phản ứng trái chiều. Nghệ sĩ Mai Tuyết Hoa cho biết chị và nhạc sĩ Nguyễn Quang Long từng bị phản đối khi thử nghiệm đưa Xẩm kết hợp cùng Rap và EDM. Tuy nhiên, theo chị, điều quan trọng không nằm ở việc giữ nguyên hình thức biểu diễn cũ, mà là tìm cách để di sản tiếp tục được công chúng hôm nay tiếp nhận và yêu thích.

Ở góc nhìn rộng hơn, câu chuyện của "Sắc Xẩm" cho thấy cách thế hệ trẻ đang nhìn nhận di sản không còn đơn thuần là bảo tồn nguyên trạng, mà là tìm cách đưa văn hóa truyền thống bước vào đời sống hiện đại bằng ngôn ngữ mới. Điều này cũng phù hợp với xu hướng phát triển công nghiệp văn hóa, nơi các giá trị bản địa có thể trở thành chất liệu sáng tạo cho âm nhạc, thời trang, trình diễn hay du lịch văn hóa.

Tiến sĩ, MC Trịnh Lê Anh cho rằng việc đưa nghệ thuật truyền thống vào đời sống hôm nay đòi hỏi những sản phẩm thực chất và có chiều sâu trải nghiệm, thay vì chỉ dừng ở hiệu ứng truyền thông. Theo anh, di sản sẽ không mất đi nếu có những thế hệ tiếp nối đủ hiểu và đủ sáng tạo để “đánh thức” các giá trị cũ trong bối cảnh mới.

Điều đáng giá nhất mà "Sắc Xẩm" mang lại không chỉ nằm ở một đêm diễn kết hợp Xẩm với thời trang hay EDM. Quan trọng hơn, chương trình cho thấy người trẻ hôm nay không quay lưng với truyền thống, mà đang tìm cách đưa di sản đến gần hơn với công chúng cùng thế hệ bằng tư duy sáng tạo, sự chủ động và ngôn ngữ văn hóa mới.

Chúc Ân

Nguồn ANTĐ: https://anninhthudo.vn/nguoi-tre-lam-moi-nghe-thuat-xam-bang-thoi-trang-va-nhac-dien-tu-post651161.antd