Người từng khám phá hơn 300 hang động kể về những trải nghiệm đặc biệt

Người con của rừng xanh và cái duyên với hang động

Anh Nguyễn Văn Úy (SN 1988), Phó Giám đốc kiêm chuyên gia an toàn Công ty TNHH Jungle Boss sinh ra dưới tán rừng Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (tỉnh Quảng Trị). Từ nhỏ, Úy được theo chân bậc cha chú khám phá nhiều ngóc ngách của rừng già quê hương. Quá trình đó, anh có cơ hội được đặt chân đến một số hang động.

Anh Nguyễn Văn Úy.

Những năm 90 của thế kỷ trước, Phong Nha chỉ là một ngôi làng hẻo lánh nằm bên bờ sông Son. Người dân địa phương mưu sinh dựa vào rừng bằng nghề sơn tràng, thu mua lâm sản. Với họ, hang động chỉ là nơi trú mưa, nguồn cấp nước ngọt hoặc là cột mốc định vị giữa rừng rậm.

Khi các chuyên gia hang động trong và ngoài nước thực hiện nhiều chuyến khám phá, khảo sát hệ thống hang động tại đây, những bí ẩn dần được vén màn, danh xưng "Vương quốc hang động" vươn tầm quốc tế.

Với những trải nghiệm của mình, khoảng năm 2004, cậu thanh niên Úy được chọn làm porter (người gùi vật tư, thiết bị cho chuyên gia hang động) của đoàn thám hiểm Hiệp hội hang động Hoàng gia Anh.

"Từ đó, năm nào tôi cũng tham gia hỗ trợ trong các chuyến khảo sát hang động ở Phong Nha - Kẻ Bàng. Đến năm 2013, khi hang Sơn Đoòng được đưa vào khai thác, tôi được các chuyên gia đề xuất vai trò trợ lý an toàn hỗ trợ du khách. Cái duyên của tôi với hang động cứ âm thầm mà bền chặt cho đến bây giờ", anh Úy chia sẻ.

Anh Úy từ một người porter nỗ lực học tập, tích lũy kinh nghiệm để trở thành chuyên gia an toàn cho các chuyến thám hiểm hang động.

Theo anh Úy, quá trình khám phá hang động, việc băng rừng, lội suối, vượt thác, đu dây… tiềm ẩn nhiều mối nguy hiểm. Trợ lý an toàn chính là những người có đủ kinh nghiệm, chuyên môn giúp du khách hạn chế các rủi ro đó. Để trở thành một trợ lý an toàn chuyên nghiệp, mỗi người phải trải qua ít nhất 4 năm huấn luyện nghiêm túc các kiến thức, kỹ thuật.

Trong nhiều năm sống cùng đam mê, anh Úy đảm bảo an toàn cho hàng ngàn lượt khách khám phá hang động. Anh cũng là người góp sức vào việc phát hiện những điều mới, bất ngờ dưới tán rừng di sản. Anh cùng đoàn thám hiểm của công ty có cơ duyên phát hiện ra hồ Lơ Lửng trong lòng hang Thung, phát hiện sinh vật mới trú ngụ trong lòng hang Hùng và anh Úy là một trong những người đầu tiên khám phá hang Thắng…

Anh cùng đoàn thám hiểm của công ty có cơ duyên phát hiện ra hồ Lơ Lửng trong lòng hang Thung.

"Từ nhỏ tôi rất thích chui rúc vào các hang động gần nhà để chơi. Đến khi có cơ duyên gặp được các chuyên gia hang động thì tiếp tục đi tìm kiếm và khám phá để thỏa mãn sự tò mò của mình về thế giới dưới lòng đất", anh Úy chia sẻ.

Những kỷ niệm khó quên

Anh Úy ước chừng đã đặt chân đến hơn 300 hang động. Trong quá trình đó, có những trải nghiệm khiến anh rất bất ngờ, ấn tượng. Ngoài việc phát hiện cấu tạo đặc biệt của các khối thạch nhũ, măng đá, độ sâu đáng kinh ngạc của các hố sụt, độ lớn của các hang, anh Úy còn có những kỷ niệm khác.

Đến nay anh Úy đã được khám phá hơn 300 hang động, hố sụt.

Anh kể về lần cùng một chuyên gia hang động Hoa Kỳ khảo sát hố sụt Nightmare (cơn ác mộng). Khu vực miệng hố sụt nằm trên đỉnh ngọn núi cao nên không có nguồn nước. Khi tiếp cận được cửa hố sụt thì nước uống đã hết, không có nguồn để bổ sung.

Sau khi đu dây khoảng 200m xuống đáy hố để khảo sát rồi trở lại miệng hố, chuyên gia người Hoa Kỳ có dấu hiệu bị choáng và nôn. Bằng kinh nghiệm được cha anh truyền lại, anh Uy tìm kiếm các loại dây leo quanh đó để lấy nước trong thân. Sau khi uống nước và nghỉ ngơi, hành trình của họ tiếp tục.

Một chuyến thám hiểm khác, anh cùng đoàn thoát nạn khi kịp "chạy trốn' cơn lũ. Sự việc xảy ra sau một ngày trời nắng chang chang đầu tháng 6, khi trời tối, mọi người bắt đầu lên võng ngủ. Anh Úy phát hiện dòng suối bắt đầu sủi bọt trắng và đổi màu bất thường (dấu hiệu nước lũ bắt đầu tràn về).

Anh Úy cùng đoàn may mắn tháo chạy kịp thời khỏi cơn lũ trong đêm.

"Lúc đó tôi hô hoán mọi người gom hết đồ và di chuyển lên điểm cao. Chỉ vỏn vẹn 15 phút nước lũ nuốt chửng cả điểm cắm trại. Nếu không phát hiện và xử lý sớm, có lẽ đã có những hậu quả nghiêm trọng xảy ra khi lũ về", anh Úy chia sẻ.

Trong lần đầu tiên khảo sát hang Thắng vào tháng 6/2026, sau khi đu dây xuống từ cửa hang, anh Úy phát hiện thêm những điều bất ngờ. Khi xuống đáy hang, đi sâu khoảng 30m anh phát hiện rất nhiều dấu chân thú.

Anh Úy phát hiện dấu chân và xương của loài sơn dương trong lần đầu dẫn đoàn đoàn khám phá hang Thắng.

"Lần theo dấu chân, phát hiện có 2 bộ xương sơn dương (theo quan sát và nhận định của anh Úy). Theo tập tính của loài sơn dương, chúng không bao giờ đi sâu vào trong hang. Tôi thật sự bất ngờ vì cửa hang nhỏ, thẳng đứng như vậy, làm sao động vật lớn có thể di chuyển xuống đây được. Sự có mặt của những dấu chân và 2 bộ xương trong hang này vẫn chưa có lời giải", anh Úy nói.

Sau khi khảo sát hang Thắng, đoàn của anh Úy xác định hang Thắng dài khoảng 3.000 mét, chiều rộng trung bình 70m, có nơi rộng hơn 100m. Gần như toàn bộ chiều dài của hang được bao phủ bởi hệ thống thạch nhũ quy mô lớn. Có nhiều cột thạch nhũ cao tới 50m sừng sững giữa lòng hang. Những rèm đá buông dài từ trần xuống vách. Những khối măng đá đồ sộ. Hàng loạt hình thái đá cùng biến thể thạch nhũ với hình thù độc đáo xuất hiện dày đặc.

Ngọc động với kích thước ấn tượng trong hang Thắng.

Đội thám hiểm còn ghi nhận sự xuất hiện của số lượng lớn ngọc động với kích thước ấn tượng. Những viên ngọc động tròn trịa, trắng nhẵn và sáng lấp lánh, nằm tập trung trong các hốc đá tự nhiên.

Những hình thái kết tinh đặc biệt trong các hang động được anh Úy chụp lại.

"Những lần khám phá hang động cho tôi những cảm xúc khó quên. Tôi sẽ không ngừng học hỏi thêm kiến thức cũng như kỹ năng để có thể tìm tòi và giải mã những bí ẩn mà mẹ thiên nhiên tạo ra trong những hang động. Việc tìm ra và quảng bá vẻ đẹp của các hang động với công chúng theo tôi đó cũng là một cách để đóng góp cho quê hương", anh Úy chia sẻ.