Người Việt ăn muối gấp đôi khuyến cáo của WHO, tăng nguy cơ bệnh thận

Ngày Thận Thế giới – chiến dịch nâng cao nhận thức toàn cầu về phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh thận, được tổ chức vào thứ Năm của tuần thứ hai trong tháng 3 hằng năm. Năm 2026, Ngày Thận Thế giới (12/3) có chủ đề "Sức khỏe thận cho mọi người – Chăm sóc con người, bảo vệ hành tinh".

Các chuyên gia cảnh báo chế độ ăn nhiều muối, đường và thực phẩm siêu chế biến đang làm gia tăng nguy cơ các bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh thận mạn tính.

Người trưởng thành tại Việt Nam hiện tiêu thụ trung bình khoảng 8,1g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị của WHO.

Thói quen ăn nhiều gia vị mặn khiến lượng muối vào cơ thể tăng cao

Theo điều tra STEPS 2021 và các thống kê liên quan, người trưởng thành tại Việt Nam hiện tiêu thụ trung bình khoảng 8,1g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

WHO khuyến cáo mỗi người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối/ngày (tương đương khoảng một thìa cà phê). Tuy nhiên, thực tế cho thấy 78,2% người dân thường xuyên thêm muối, nước mắm hoặc các loại gia vị mặn khi nấu ăn và khi ăn, khiến lượng muối hấp thụ vào cơ thể tăng cao.

Không chỉ đến từ muối được thêm vào khi chế biến, một phần đáng kể lượng muối còn đến từ thực phẩm chế biến và thực phẩm siêu chế biến như mì ăn liền, đồ ăn nhanh, snack và các loại thực phẩm đóng gói sẵn.

Ăn nhiều muối ảnh hưởng thế nào đến thận?

Ăn thừa muối là nguyên nhân quan trọng gây tăng huyết áp – yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh thận mạn tính.

TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn – Trưởng khoa Dinh dưỡng Cộng đồng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, việc ăn quá nhiều muối làm tăng lượng natri trong cơ thể và có thể làm mất cân bằng tương đối giữa natri và kali. Nồng độ natri cao khiến cơ thể giữ nước để duy trì cân bằng thẩm thấu, làm tăng thể tích dịch ngoại bào và thể tích tuần hoàn. Sự gia tăng thể tích này góp phần làm tăng huyết áp. Khi huyết áp tăng kéo dài, áp lực trong các vi mạch của thận, đặc biệt là cầu thận, cũng tăng lên, có thể dẫn đến tăng áp lực lọc, tổn thương cấu trúc thận và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh thận mạn tính.

Ăn quá nhiều muối cũng có thể làm tăng lượng protein trong nước tiểu – dấu hiệu cho thấy thận đang bị tổn thương. Protein niệu là một yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh thận mạn. Ở những người đã có bệnh thận, việc tiêu thụ nhiều muối có thể làm bệnh tiến triển nhanh hơn và chức năng thận suy giảm sớm hơn.

Các bác sĩ cho biết, ở bệnh nhân có bệnh thận tiến triển, nếu giảm lượng muối xuống còn dưới mức 2,0 gam natri/ngày có thể giúp giảm đào thải protein trong nước tiểu và cải thiện mức lọc cầu thận so với người tiêu thụ cao hơn.

Muối "ẩn" trong thực phẩm chế biến

Một thực tế đáng lo ngại hiện nay là lượng muối trong khẩu phần ăn không chỉ đến từ muối ăn trực tiếp mà còn từ nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm siêu chế biến.

Theo TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn, các thực phẩm thường chứa nhiều muối gồm mì ăn liền, đồ ăn nhanh, snack mặn, xúc xích, thịt chế biến, nước chấm, gia vị và thực phẩm đóng hộp. Nhiều người không nhận ra rằng mình đang tiêu thụ quá nhiều muối bởi phần lớn lượng muối đã được thêm sẵn trong các sản phẩm này.

Natri là một thành phần của muối và là nguyên nhân chính gây ra các tác hại kể trên của muối. Natri được sử dụng nhiều trong chế biến thực phẩm để tăng hương vị, bảo quản và cải thiện cấu trúc thực phẩm. Các thực phẩm bao gói sẵn thường có nhiều natri.

Đọc nhãn dinh dưỡng để giảm muối trong khẩu phần

Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên giảm muối trong khẩu phần ăn, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và chú ý đọc nhãn dinh dưỡng khi mua thực phẩm để kiểm soát lượng muối và đường tiêu thụ, góp phần phòng ngừa bệnh thận và các bệnh không lây nhiễm.

Để giảm lượng muối trong chế độ ăn, người tiêu dùng nên:

Đọc nhãn dinh dưỡng khi mua sản phẩm;
Chú ý hàm lượng natri (sodium) trên bao bì;
Lựa chọn các sản phẩm ít muối hoặc giảm natri;
Hạn chế thực phẩm siêu chế biến;
Giảm lượng muối, nước mắm, bột nêm khi nấu ăn.

Giảm muối trong khẩu phần ăn là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả giúp phòng ngừa nhiều bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh thận.

WHO cũng khuyến nghị người dân nên chú ý hạn chế đồ ăn mặn và duy trì chế độ ăn uống hợp lý, giàu dinh dưỡng. Ba nguyên tắc đơn giản có thể áp dụng trong bữa ăn hằng ngày gồm:

Giảm một nửa lượng muối, hạt nêm, gia vị mặn và nước mắm khi nấu nướng, thực hiện giảm từ từ theo từng đợt, mỗi đợt khoảng 20%;
Chấm nhẹ tay khi ăn để hạn chế lượng muối hấp thụ;
Giảm các thực phẩm chế biến sẵn có nhiều muối như dưa muối, cà muối, giò, chả, xúc xích và các loại đồ ăn vặt.

Theo các chuyên gia, thay đổi thói quen ăn mặn và kiểm soát lượng muối trong khẩu phần là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe thận và giảm nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng.

Dương Hải