Nguồn cơn khiến Ba Lan từ chối chuyển MiG-29 cho Ukraine
Bất đồng về việc ai sẽ chi trả cho quá trình sửa chữa và hiện đại hóa các máy bay tiêm kích MiG-29 được cho là nguyên nhân chính khiến kế hoạch chuyển giao giữa Ba Lan và Ukraine không thể thành hiện thực.
Quyết định không chuyển giao các máy bay tiêm kích MiG-29 cho Ukraine của Ba Lan được cho là xuất phát từ những bất đồng về tài chính, thay vì chỉ liên quan đến việc chia sẻ công nghệ máy bay không người lái như tuyên bố ban đầu.
Đầu tuần, Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan, ông Wladyslaw Kosiniak-Kamysz, cho biết Warsaw sẽ không chuyển giao các máy bay tiêm kích MiG-29 cho Ukraine. Ông lý giải Kiev đã không thực hiện cam kết chia sẻ công nghệ máy bay không người lái với Ba Lan dù trước đó từng đồng ý.
Tuy nhiên, theo cổng thông tin Onet của Ba Lan ngày 3/7, nguyên nhân sâu xa nằm ở việc hai bên không tìm được tiếng nói chung về chi phí sửa chữa và hiện đại hóa số máy bay trước khi bàn giao.
Trong những tháng gần đây, đoàn chuyên gia Ukraine đã sang Ba Lan kiểm tra 14 máy bay tiêm kích MiG-29 còn lại trong biên chế không quân nước này.
Sau quá trình đánh giá, phía Ukraine cho rằng nhiều máy bay không đáp ứng yêu cầu kỹ thuật, đặc biệt là hệ thống càng đáp do thời gian dài thiếu bảo dưỡng.
Kiev đề xuất toàn bộ số máy bay cần được đại tu và nâng cấp tại nhà máy WZL-2 của Ba Lan trước khi đưa vào sử dụng.
Điểm bất đồng lớn nhất là Ukraine yêu cầu Ba Lan thanh toán toàn bộ chi phí sửa chữa và hiện đại hóa, trong khi Bộ Quốc phòng Ba Lan bác bỏ đề nghị này vì cho rằng khoản kinh phí phát sinh không nằm trong kế hoạch ban đầu. Việc không đạt được đồng thuận khiến các cuộc đàm phán rơi vào bế tắc.
Giữa tháng 6-2026, Thứ trưởng Quốc phòng Ba Lan, ông Pawel Zalewski, cũng xác nhận hai bên chưa từng thống nhất phương án thanh toán cho gói nâng cấp.
Theo ông, Ukraine muốn điều chỉnh các máy bay để đáp ứng yêu cầu tác chiến hiện đại hơn, nhưng phía Ba Lan không chấp nhận tự chi trả cho quá trình này.
Theo chuyên trang Defense Express của Ukraine, số máy bay tiêm kích MiG-29 nói trên đã được Ba Lan hiện đại hóa trong giai đoạn 2011-2014 với máy tính mới, màn hình hiển thị trong buồng lái cùng hệ thống dẫn đường và liên lạc được nâng cấp.
Tuy nhiên, chương trình không bao gồm radar, hệ thống vũ khí và nhiều thành phần quan trọng khác, nên năng lực tác chiến tổng thể chỉ tương đương các máy bay tiêm kích MiG-29AS mà Slovakia từng chuyển giao cho Ukraine năm 2023.
Defense Express cũng cho biết không phải toàn bộ 14 máy bay đều có thể hoạt động ngay. Chuyên trang này dẫn trường hợp lô 13 máy bay tiêm kích MiG-29AS của Slovakia, trong đó chỉ 4 chiếc đủ điều kiện cất cánh, còn lại phải tháo rời để vận chuyển bằng xe tải sang Ukraine.
Theo đánh giá của quân đội Ba Lan, việc đề xuất trao đổi các máy bay tiêm kích MiG-29 lấy công nghệ máy bay không người lái chỉ được đưa ra vì số máy bay này đã hết vòng đời khai thác.
Defense Express nhận định nếu thương vụ được thực hiện, một số máy bay sẽ bị tháo dỡ để lấy linh kiện, trong khi số còn lại phải tiếp tục được tân trang trước khi đủ khả năng tham gia chiến đấu.
Chuyên trang này cũng cho rằng vì đây là thỏa thuận trao đổi chứ không phải viện trợ, Ukraine cần đánh giá kỹ tình trạng từng máy bay trước khi quyết định chia sẻ công nghệ.
Ngoài chất lượng máy bay, không quân Ukraine còn đối mặt với tình trạng thiếu phi công đủ năng lực vận hành dòng MiG-29 khi nhiều quân nhân đang được đào tạo chuyển loại sang các máy bay tiêm kích F-16, máy bay tiêm kích Mirage 2000-5 và máy bay tiêm kích Gripen.
Dù vậy, một số chuyên gia Ukraine vẫn bày tỏ sự tiếc nuối khi thương vụ không thành công. Theo Defense Express, sau hơn 4 năm xung đột, không quân Ukraine đã chịu nhiều tổn thất nên ngay cả những máy bay tiêm kích MiG-29 cũ cũng vẫn mang lại giá trị nếu được khôi phục khả năng hoạt động.
Ukraine từng tiếp nhận 240 máy bay tiêm kích MiG-29 sau khi Liên Xô tan rã và tiếp tục được các nước NATO viện trợ thêm loại máy bay này kể từ khi xung đột bùng phát.
Hiện MiG-29 vẫn đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ quan trọng như đánh chặn máy bay không người lái, tên lửa hành trình, đồng thời được cải tiến để mang theo tên lửa và bom lượn do phương Tây viện trợ.
Theo trang theo dõi tình báo nguồn mở Oryx, ít nhất 36 máy bay tiêm kích MiG-29 của Ukraine đã bị phá hủy kể từ đầu cuộc xung đột. Đến năm 2025, lực lượng không quân nước này được cho là còn 53 chiếc trong biên chế.
Tin nóng
Lần đầu tiên, quân đội Ai Cập công khai giới thiệu hệ thống tên lửa phòng không tầm xa S-300VM do Nga sản xuất.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết vừa có cuộc điện đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump, trong đó hai bên trao đổi về tình hình xung đột, thống nhất tiếp tục gặp tại Hội nghị thượng đỉnh NATO tuần tới và cùng nhấn mạnh vai trò của Washington trong các nỗ lực hướng tới chấm dứt xung đột.
Tổng thống Donald Trump cho biết ông muốn mời những người tiền nhiệm như Barack Obama và Joe Biden, trở lại Nhà Trắng để cùng xem một trận bóng bầu dục.
Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã trực tiếp theo dõi cuộc thử nghiệm hàng loạt hệ thống vũ khí trên tàu khu trục mới nhất của hải quân nước này, trong đó có vụ phóng một tên lửa hành trình chiến lược.
Mỹ và Iran nối lại đối thoại gián tiếp với những tín hiệu tích cực đầu tiên, trong khi căng thẳng quanh chương trình hạt nhân, eo biển Hormuz và an ninh Trung Đông vẫn chưa được tháo gỡ.
Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tạm lắng nhưng chưa khép lại. Theo giới chuyên gia, cuộc đối đầu đã để lại bảy bài học quan trọng về sức mạnh quân sự, ngoại giao, răn đe hạt nhân và nguy cơ tái bùng phát chiến sự.
Tin mới
Ba người con của cố Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei cầu nguyện bên cạnh quan tài của cha mình và bốn thành viên khác trong gia đình vào ngày 5/7, nhưng ông Mojtaba Khamenei - người con trai kế nhiệm ông làm lãnh tụ tối cao của Iran - đã không xuất hiện.
Số lượng nạn nhân tử vong trong trận động đất kép kinh hoàng tại Venezuela đã tăng vọt lên gần 3.000 người, theo số liệu thống kê chính thức được công bố ngày 5-7.
Loạt hình ảnh do Triều Tiên công bố cho thấy khu trục hạm 5.000 tấn mới nhất phóng thử tên lửa hành trình chiến lược cùng nhiều hệ thống vũ khí hiện đại, phản ánh bước tiến mới trong chương trình hiện đại hóa hải quân và tăng cường năng lực răn đe của Bình Nhưỡng.
Hàng chục nghìn người đã tập trung tại Đại thánh đường Imam Khomeini Mosalla trong ngày đầu lễ tang cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Iran dự kiến sẽ đón hàng triệu người tham gia quốc tang kéo dài gần một tuần trong bối cảnh an ninh được siết chặt.
Hải quân Trung Quốc và Nga sẽ triển khai cuộc tập trận chung trên vùng biển và vùng trời ngoài khơi TP. Thanh Đảo, tỉnh Sơn Đông của Trung Quốc trong tuần tới.
Quân đội Iran sẽ tận dụng khoảng thời gian ngừng bắn để tăng cường năng lực tác chiến, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế chống lại 'chủ nghĩa bá quyền toàn cầu'.
Thủ tướng Bulgaria Rumen Radev tuyên bố sẽ chính thức phản đối một số nội dung trong gói trừng phạt thứ 21 của Liên minh châu Âu nhằm vào Nga, nhấn mạnh quyết định này được đưa ra để bảo vệ lợi ích quốc gia, đặc biệt là hoạt động của nhà máy lọc dầu Burgas – cơ sở công nghiệp trọng yếu của Bulgaria.
Hàng chục nghìn người Iran mang cờ đỏ, hô vang khẩu hiệu báo thù và bày tỏ lòng trung thành khi tham dự lễ tang cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei tại thủ đô Tehran.