Nguồn cung xăng, dầu vẫn bảo đảm, giá theo cơ chế thị trường

Bà Nguyễn Thúy Hiền chia sẻ tại họp báo. Ảnh: P.V

Chiều 7-10, tại họp báo thường kỳ quý III-2026 của Bộ Công Thương, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, nguồn cung xăng, dầu trong nước vẫn được bảo đảm. Các doanh nghiệp đang bám sát tình hình thực hiện tổng nguồn, trong khi tồn kho tại các nhà máy được đánh giá ở mức cao.

Về giá xăng, dầu, Bộ Công Thương tiếp tục điều hành theo sát diễn biến giá thế giới, đồng thời sử dụng linh hoạt các công cụ bình ổn khi cần thiết. Việc Chính phủ tiếp tục gia hạn giảm thuế xuất, nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng đối với xăng, dầu cũng được kỳ vọng góp phần hỗ trợ giá trong nước.

Trao đổi về cơ chế quản lý giá xăng, dầu trong dự thảo nghị định sửa đổi, bổ sung các nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, bà Nguyễn Thúy Hiền cho biết, định hướng xuyên suốt là đưa giá vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Theo đó, doanh nghiệp được chủ động quyết định giá bán nhưng phải tuân thủ công thức, nguyên tắc hình thành giá, đồng thời kê khai và giải trình với cơ quan quản lý.

Khi tính toán và quyết định giá bán, doanh nghiệp phải kê khai công thức tính, các yếu tố cấu thành giá và giải trình nguyên nhân khi giá thay đổi. Việc kê khai được thực hiện trên hệ thống cơ sở dữ liệu về giá do Bộ Công Thương xây dựng, định hướng áp dụng trên phạm vi cả nước.

Hệ thống này sẽ có cảnh báo đối với những yếu tố bất thường, giúp cơ quan quản lý giám sát việc doanh nghiệp quyết định, thay đổi giá. Các trường hợp kê khai nhưng chưa giải trình đầy đủ yếu tố làm tăng hoặc giảm giá cũng có thể được nhận diện.

Chi phí định mức vẫn là yếu tố do Nhà nước quy định để doanh nghiệp đưa vào công thức tính giá. Trường hợp Nhà nước sử dụng công cụ bình ổn giá xăng, dầu, doanh nghiệp cũng phải căn cứ vào cơ chế này khi quyết định giá.

Mục tiêu là giá bán phải bám sát tín hiệu thị trường, đồng thời tạo cơ chế để cơ quan quản lý phát hiện những biến động bất thường. “Mục tiêu cao nhất là làm thế nào để đảm bảo nguồn cung và an ninh năng lượng”, bà Nguyễn Thúy Hiền cho biết.

Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo là nâng mức tổng nguồn tối thiểu đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng, dầu lên 300.000m³/năm. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm tái cơ cấu hệ thống đầu mối, nâng năng lực doanh nghiệp và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng.

Hiện hơn một nửa số thương nhân đầu mối có khả năng đạt mức hạn mức này. Tuy nhiên, doanh nghiệp không đạt yêu cầu sẽ không bị loại ngay khỏi thị trường. Nếu tiếp tục hoạt động, doanh nghiệp phải đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng phân phối để đáp ứng điều kiện.

Theo bà Nguyễn Thúy Hiền, việc giảm tầng nấc trung gian từ ba xuống hai có thể tạo điều kiện để khoảng hơn 10.500 doanh nghiệp tư nhân phân phối chuyển đổi và tham gia mô hình nếu đáp ứng điều kiện, có nhu cầu.

Cơ quan soạn thảo cho rằng khó có khả năng thương nhân đầu mối chi phối hoàn toàn giá bán. Dự thảo đồng thời bổ sung quy định xử lý các thỏa thuận cạnh tranh không lành mạnh theo Luật Cạnh tranh, nhằm hạn chế nguy cơ thông đồng, nâng giá.