Nguy cơ cháy trên những rừng keo gãy đổ

Theo phản ánh của người dân xã Quỳnh Thắng gửi đến đường dây nóng của chuyên mục Alo NTV, nhiều diện tích rừng trồng bị bão tàn phá từ nhiều tháng trước vẫn nằm ngổn ngang, chưa được giải quyết dứt điểm. Những thân cây keo khô mục, đan xen chằng chịt trên các sườn đồi không chỉ gây khó khăn cho việc đi lại, sản xuất mà còn trở thành “mồi lửa” cực kỳ nguy hiểm khi thời tiết nắng nóng kéo dài.

Cây ngã đổ chặn hết các lối đi, đường băng cản lửa vào rừng. Ảnh: Hồng Phong

Gia đình ông Lê Đăng Tiến, trú tại xóm 12/9, xã Quỳnh Thắng, là một trong những hộ chịu thiệt hại nặng nề. Toàn bộ 9 hecta rừng keo 10-12 năm tuổi, thành quả của nhiều năm lao động, với tổng giá trị ước tính hơn 1,5 tỷ đồng đã bị bão quật ngã. Những tưởng sau thiên tai có thể tận thu phần nào để gỡ gạc, nhưng đến nay, diện tích rừng này vẫn chưa được phép khai thác.

Đứng giữa khu rừng bị tàn phá, ông Tiến không giấu được sự xót xa. Những thân cây từng xanh tốt giờ nằm la liệt, khô dần theo thời gian. “Làm nông bao nhiêu năm, dồn hết công sức vào rừng keo, giờ vào nhìn cây đổ ngổn ngang thế này, không ai chịu nổi. Nhìn mà đau lòng lắm”, ông chia sẻ. Không chỉ mất đi nguồn thu nhập chính, gia đình ông còn đối mặt với nguy cơ trắng tay khi giá trị gỗ giảm dần theo từng ngày.

Chính quyền và người dân đã nhiều lần kiến nghị nhưng đành bất lực nhìn hàng trăm ha keo ngày càng khô mục dẫn đến nguy cơ cháy rừng rất cao. Ảnh: Hồng Phong

Tương tự, ông Nguyễn Đức Quỳnh, trú tại xóm 32, cũng rơi vào hoàn cảnh khó khăn khi 5 hecta rừng keo thuộc dự án JICA mà ông nhận trồng từ năm 61 tuổi nay gần như mất trắng. Sau 12 năm chăm sóc, hy vọng về khoản tích lũy cho tuổi già của ông đang dần tan biến khi diện tích rừng bị gãy đổ, phơi nắng suốt hơn 9 tháng.

Không chỉ thiệt hại về kinh tế, cuộc sống của gia đình ông Quỳnh còn bị đảo lộn vì nỗi lo cháy rừng. Trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, ông và người thân phải thường xuyên thay nhau túc trực tại khu vực rừng để kịp thời phát hiện và xử lý nếu xảy ra cháy. “Tôi đã nhiều lần đề xuất nhưng không được chấp thuận, trong khi cây gãy đổ lại không cho thu hoạch. Riêng diện tích của tôi, nếu xảy ra cháy có thể lan sang 25 hecta rừng cây sở, rất nguy hiểm, nên cha con tôi lúc nào cũng phải thay nhau canh giữ”, ông Quỳnh lo lắng.

Keo có độ tuổi 12 năm của 138 hộ dân xã Quỳnh Thắng ngã đổ chưa được thu dọn.

Điều khiến người dân xã Quỳnh Thắng bất an nhất hiện nay chính là nguy cơ cháy rừng trong cao điểm nắng nóng. Theo ghi nhận, gần 300 hecta rừng keo 10-12 năm tuổi thuộc khu vực Dự án JICA đã bị gãy đổ sau các cơn bão lớn. Những thân cây nằm chồng chất, chắn kín các lối đi, khiến việc tiếp cận khu vực rừng trở nên vô cùng khó khăn.

Dự án JICA được triển khai tại xã Quỳnh Thắng từ năm 2015 với mục tiêu phục hồi rừng phòng hộ, cải thiện sinh kế cho người dân địa phương. Dự án bao gồm các hoạt động trồng rừng keo, nâng cấp rừng hiện có và khoanh nuôi tái sinh rừng tự nhiên. Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ, khi rừng chưa đến kỳ khai thác, thiên tai đã khiến gần 300 hecta bị thiệt hại nghiêm trọng.

Trước tình hình đó, ngày 13/3/2026, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 835, cho phép thanh lý 362 hecta rừng trồng bị thiệt hại do ảnh hưởng của các cơn bão số 5 và số 10 năm 2025. Đây được xem là cơ sở pháp lý quan trọng để tiến hành tận thu, xử lý diện tích rừng bị gãy đổ.

Nhiều hộ dân trắng tay khi rừng keo gãy đổ không được tận thu.

Tuy nhiên, trên thực tế, quá trình triển khai vẫn diễn ra chậm chạp. Theo ước tính, khoảng 5.300 m3 gỗ với tổng giá trị hơn 20 tỷ đồng của người dân vẫn đang bị vùi lấp, khô mục ngoài rừng. Việc chậm trễ không chỉ khiến giá trị tài sản suy giảm nghiêm trọng mà còn làm gia tăng nguy cơ cháy rừng trong bối cảnh thời tiết ngày càng khắc nghiệt.

Lý giải về nguyên nhân chậm tiến độ, đại diện Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An cho biết, việc xử lý phải tuân thủ chặt chẽ các quy định về tài sản công và pháp luật về đấu giá. Bên cạnh đó, điều kiện thực địa cũng gây nhiều trở ngại. “Cây đổ ngổn ngang, việc tiếp cận khu vực vùng sâu để đo đếm, lập ô tiêu chuẩn, đánh số, tính trữ lượng rừng để xây dựng phương án thanh lý mất rất nhiều thời gian”, một lãnh đạo đơn vị cho biết.

Trong khi đó, chính quyền địa phương cũng bày tỏ sự lo ngại trước nguy cơ cháy rừng đang hiện hữu. Theo lãnh đạo UBND xã Quỳnh Thắng, khu vực này hiện được xếp ở cấp 5 – cấp đặc biệt nguy hiểm về cháy rừng. Với đặc điểm rừng keo đã trên 10 năm tuổi, lại bị gãy đổ và khô mục, chỉ cần một nguồn lửa nhỏ cũng có thể gây cháy lớn.

Đáng nói, hệ thống đường băng cản lửa và đường phòng cháy chữa cháy tại khu vực này hiện đã bị cây đổ chắn kín, khiến lực lượng chức năng khó tiếp cận khi có sự cố xảy ra. Điều này làm gia tăng nguy cơ cháy lan trên diện rộng và gây khó khăn rất lớn cho công tác dập lửa.

Thực trạng này đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc đẩy nhanh tiến độ xử lý rừng gãy đổ. Việc chậm tận thu không chỉ gây thiệt hại trực tiếp cho người dân mà còn tạo ra nguy cơ mất an toàn về môi trường và phòng cháy chữa cháy.

Các chuyên gia lâm nghiệp nhận định rằng, trong điều kiện thời tiết nắng nóng kéo dài, lượng vật liệu cháy lớn như hiện nay có thể khiến một đám cháy nhỏ nhanh chóng bùng phát thành cháy lớn, thậm chí vượt khỏi tầm kiểm soát. Do đó, việc giải quyết dứt điểm diện tích rừng bị thiệt hại cần được coi là nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu.

Bên cạnh đó, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, chủ rừng và chính quyền địa phương để tháo gỡ những vướng mắc trong thủ tục, đẩy nhanh quá trình kiểm kê, định giá và tổ chức thanh lý. Việc kéo dài tình trạng hiện nay không chỉ gây lãng phí tài nguyên mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy khó lường.

Người dân địa phương cũng mong muốn các cấp, ngành sớm có giải pháp cụ thể, tạo điều kiện cho họ được tận thu phần tài sản còn lại, giảm bớt thiệt hại và ổn định cuộc sống. Đồng thời, cần tăng cường các biện pháp phòng cháy chữa cháy rừng, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm nắng nóng.

Rõ ràng, câu chuyện tại xã Quỳnh Thắng không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là bài toán về quản lý, trách nhiệm và sự phối hợp giữa các bên liên quan. Nếu không được giải quyết kịp thời, nguy cơ cháy rừng và thiệt hại đi kèm sẽ còn tiếp tục gia tăng.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, thiên tai diễn biến khó lường, việc nâng cao năng lực ứng phó và xử lý hậu quả sau thiên tai là yêu cầu cấp thiết. Đối với những diện tích rừng bị thiệt hại, cần có cơ chế linh hoạt, phù hợp thực tiễn để vừa đảm bảo đúng quy định pháp luật, vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.

Chậm trễ thêm ngày nào, rủi ro cháy rừng và thiệt hại kinh tế lại tăng thêm ngày đó. Đây là thời điểm cần những hành động quyết liệt, đồng bộ để ngăn chặn nguy cơ, bảo vệ tài nguyên rừng và sinh kế của người dân địa phương.