Nguy cơ chết người từ những ly rượu không rõ nguồn gốc

Một trường hợp bệnh nhân ngộ độc Methanol được chăm sóc và điều trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: BVCC

Cấp cứu trong gang tấc từ một ly rượu “ngoại”

Bệnh viện Đa khoa Đông Anh mới đây đã thông tin về trường hợp một nam bệnh nhân 35 tuổi được đưa vào trong tình trạng nguy kịch sau khi uống một loại rượu mang nhãn hiệu “Mao Đài”. Theo thông tin từ bệnh viện, chỉ vài giờ sau khi uống, người này rơi vào trạng thái hôn mê sâu, rối loạn hô hấp, da niêm mạc nhợt, mất kiểm soát đại tiểu tiện .

Tình trạng nhanh chóng chuyển biến xấu khi bệnh nhân ngừng tuần hoàn, mạch và huyết áp không đo được. Kíp cấp cứu đã phải tiến hành hồi sức tim phổi tích cực, đặt nội khí quản, sử dụng thuốc vận mạch để duy trì sự sống. Sau gần một giờ can thiệp khẩn cấp, tuần hoàn của bệnh nhân mới được tái lập, trước khi được chuyển lên tuyến trên để điều trị chuyên sâu .

Nhận định ban đầu của các bác sĩ cho thấy đây là ca ngộ độc cấp do độc chất, nhiều khả năng liên quan đến methanol – một loại cồn công nghiệp có độc tính rất cao, thường bị lợi dụng pha trộn vào rượu giả, rượu trôi nổi trên thị trường. Hiện bệnh nhân vẫn đang được điều trị tích cực với các biện pháp như lọc máu liên tục, song tiên lượng hết sức nặng nề .

Methanol – độc chất “ẩn mình” trong ly rượu không rõ nguồn gốc

Theo BS Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Oxy cao áp và Y học dưới nước Việt Nam, điểm nguy hiểm nhất của methanol không nằm ở hình thức mà ở cơ chế gây độc “âm thầm nhưng tàn phá nhanh chóng”.

Methanol có đặc điểm rất giống ethanol – loại cồn có trong rượu bia – từ màu sắc, mùi đến tính chất vật lý. Chính sự tương đồng này khiến người tiêu dùng gần như không thể phân biệt bằng cảm quan thông thường. Tuy nhiên, chỉ cần một lượng nhỏ methanol cũng có thể gây mù vĩnh viễn hoặc tử vong .

Sau khi vào cơ thể, methanol không gây độc ngay lập tức. Thay vào đó, nó được chuyển hóa tại gan thành các chất trung gian, trong đó acid formic là “thủ phạm chính” gây tổn thương. Chất này làm toan hóa máu, phá vỡ cân bằng sinh học và đặc biệt gây ức chế quá trình tạo năng lượng của tế bào. Hệ quả là các cơ quan quan trọng như não, tim và dây thần kinh thị giác nhanh chóng bị tổn thương nặng .

Điểm nguy hiểm nằm ở chỗ, trong nhiều giờ đầu sau khi uống, người bệnh chỉ có biểu hiện giống say rượu thông thường như chóng mặt, buồn nôn, choáng váng. Chính “khoảng lặng” này khiến cả người bệnh và gia đình chủ quan, không đưa đi cấp cứu kịp thời. Chỉ sau 12–24 giờ, khi acid formic tích tụ đủ nhiều, các triệu chứng nặng mới xuất hiện như đau đầu dữ dội, nhìn mờ, khó thở, rối loạn ý thức, thậm chí hôn mê .

“Đây là dạng ngộ độc có độ trễ nguy hiểm. Khi triệu chứng rõ ràng thì tổn thương đã nặng, việc điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều,” BS Nguyễn Huy Hoàng phân tích.

Cuộc chạy đua với thời gian trong điều trị

Theo chuyên gia, nguyên tắc điều trị ngộ độc methanol là phải can thiệp càng sớm càng tốt, trước khi chất độc chuyển hóa thành acid formic gây tổn thương không hồi phục.

Trong các trường hợp nặng, bệnh nhân cần được lọc máu để loại bỏ methanol và các sản phẩm độc ra khỏi cơ thể, đồng thời điều chỉnh rối loạn toan kiềm và hỗ trợ hô hấp, tuần hoàn. Bên cạnh đó, các thuốc giải độc như ethanol hoặc fomepizole có thể được sử dụng để “chặn” quá trình chuyển hóa độc chất trong gan .

Tuy nhiên, hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào thời gian nhập viện. Nếu đến sớm, khi triệu chứng còn nhẹ, khả năng cứu sống và hạn chế di chứng là tương đối cao. Ngược lại, nếu đến muộn, khi bệnh nhân đã hôn mê sâu, toan máu nặng, tổn thương não và thần kinh thị giác thường không thể phục hồi, dẫn đến mù vĩnh viễn hoặc tử vong.

Trường hợp tại Đông Anh là một minh chứng rõ ràng cho cuộc chạy đua khốc liệt với thời gian, khi chỉ trong vài giờ, một người khỏe mạnh đã rơi vào tình trạng ngừng tuần hoàn.

Từ các ca bệnh thực tế, các bác sĩ đưa ra khuyến cáo, người dân tuyệt đối không sử dụng rượu không rõ nguồn gốc, rượu trôi nổi hoặc rượu “mác ngoại” giá rẻ. Đây là những sản phẩm tiềm ẩn nguy cơ cao chứa methanol hoặc các chất độc hại khác.

Đặc biệt, cần nhận diện sớm các dấu hiệu ngộ độc. Sau khi uống rượu, nếu xuất hiện các biểu hiện như mệt lả, khó thở, ngủ lịm khó đánh thức, nhìn mờ hoặc thở nhanh, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức. Việc chậm trễ có thể khiến bệnh chuyển sang giai đoạn không thể cứu vãn .

Ở góc độ rộng hơn, câu chuyện methanol không chỉ là vấn đề y tế mà còn là vấn đề quản lý thị trường và nhận thức cộng đồng. Khi rượu giả, rượu “ba không” vẫn còn đất sống, khi người tiêu dùng vẫn sẵn sàng đánh đổi sức khỏe để mua rượu giá rẻ, nguy cơ ngộ độc sẽ còn tiếp diễn.

Đức Trân