Nguy cơ phát sinh điểm nóng từ việc 'chây ỳ' bồi thường thi công dự án QL8A

Dự án cải tạo, nâng cấp QL8A đoạn Km37+00 - Km85+300 được Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) phê duyệt đầu tư tại Quyết định số 3051/QĐ-BGTVT ngày 22/10/2010, do Tổng cục Đường bộ Việt Nam (nay là Cục Đường bộ Việt Nam) làm Chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án 4 (nay là BQLDA đường bộ miền Trung) được giao là đơn vị quản lý dự án.

Đường xây xong đã lâu, dân vẫn “dài cổ” đợi đền bù

Quá trình thi công dự án đã làm một số nhà cửa, công trình kiến trúc của các hộ gia đình bị hư hỏng, thiệt hại. Ban QLDA đường bộ miền Trung đã phối hợp với các đơn vị, địa phương liên quan tổ chức kiểm đếm, tính toán và cam kết bồi thường đối với các các hư hỏng, thiệt hại, cam kết hoàn thành trước 31/1/2025. Đến nay, dự án đã thi công hoàn thành, tuy nhiên vẫn còn nhiều hộ gia đình chưa đồng thuận với kết quả kiểm tra, tính toán giá trị bồi thường và quyền lợi của nhiều người dân vẫn chưa được xử lý theo cam kết.

Quốc lộ 8A sau tròn 1 thập kỷ nâng cấp đã hoàn thiện, thông thương với nước bạn Lào qua cửa khẩu quốc tế Cầu Treo.

Trong nhiều năm qua, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có nhiều văn bản đề nghị Chủ đầu tư thực hiện công tác bồi thường thiệt hại cho các hộ dân song đến nay vẫn chưa dứt điểm, dẫn đến tình trạng nhiều hộ dân ở xã Sơn Kim 1 đã nhiều lần gửi đơn kiến nghị, đến trụ sở tiếp công dân của UBND tỉnh để yêu cầu bồi thường thiệt hại.

Mới đây nhất, ngày 5/3/2026, UBND tỉnh Hà Tĩnh lần thứ 5 tiếp tục có văn bản gửi Bộ trưởng Bộ Xây dựng, kiến nghị chỉ đạo xử lý dứt điểm việc bồi thường cho các hộ dân bị ảnh hưởng do thi công Dự án cải tạo, nâng cấp QL8A. Theo địa phương này, tại biên bản làm việc vào ngày 9/12/2025, Ban QLDA 4 cam kết hoàn thành việc chi trả cho người dân bị ảnh hưởng trước ngày 20/12/2025. Tuy nhiên, đến nay việc bồi thường vẫn chưa được giải quyết theo cam kết, kéo dài nhiều lần, gây bức xúc gay gắt trong nhân dân. Đặc biệt, trong thời gian gần đây đã xảy ra tình trạng người dân tụ tập đông người, khiếu nại trước trụ sở UBND tỉnh Hà Tĩnh và Ban Tiếp công dân tỉnh, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh điểm nóng, gây mất ANTT, ảnh hưởng nghiêm trọng đến ổn định tình hình địa phương và công tác quản lý nhà nước trên địa bàn.

“Để giải quyết dứt điểm vụ việc, không để phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài, vượt cấp lên Trung ương, tỉnh Hà Tĩnh đề nghị Đồng chí Bộ trưởng Bộ Xây dựng chỉ đạo quyết liệt Cục Đường bộ Việt Nam, Ban QLDA đường bộ miền Trung và các đơn vị có liên quan khẩn trương hoàn thành việc chi trả, bồi thường thiệt hại cho các hộ dân bị ảnh, tập trung xử lý dứt điểm vụ việc, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, góp phần ổn định tình hình ANTT trên địa bàn”, văn bản của tỉnh Hà Tĩnh nêu rõ.

Theo báo cáo của Ban QLDA đường bộ miền Trung, nguyên nhân dẫn đến việc ảnh hưởng đến các hộ dân là do trong quá trình triển khai Dự án QL8A, nhà thầu thi công sử dụng thiết bị lu rung để thi công các hạng mục nền, móng đường đã gây ảnh hưởng đến công trình, nhà ở của các hộ dân hai bên tuyến. Khi sự việc xảy ra, Ban QLDA cùng đơn vị bảo hiểm thực hiện quy trình giám định tổn thất, tính toán giá trị bồi thường và công bố cho các hộ dân liên quan. Việc giám định này được thực hiện bởi đơn vị giám định độc lập (không thuộc đơn vị bảo hiểm) là Công ty CP giám định Vina Pacific. Các hộ dân thống nhất triển khai công việc giám định tổn thất vào thời điểm sau khi thi công xong thảm bê tông nhựa lớp dưới.

Dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng hơn 1 năm qua nhưng công tác đền bù thiệt hại do quá trình thi công gây ra cho các hộ dân vẫn chưa dứt điểm dẫn đến khiếu nại, khiếu kiện kéo dài.

Sau khi thi công thảm bê tông nhựa lớp dưới, Ban QLDA đường bộ miền Trung đã yêu cầu Công ty CP giám định Vina Pacific tiến hành công tác giám định tổn thất cho 159 hộ dân với số tiền đền bù hơn 1,3 tỷ đồng nhưng chỉ có 21 hộ đồng ý nhận tiền. Phần lớn các hộ dân không đồng ý với mức giá đền bù do bảo hiểm đưa ra, đặc biệt các hộ dân thuộc đoạn tuyến đi qua khu công nghiệp Đại Kim (thuộc gói thầu XL8) gây cản trở không cho nhà thầu tiếp tục thi công mặt đường bê tông nhựa lớp 2 và các hạng mục còn lại. Từ đó đến nay, Ban QLDA đường bộ miền Trung đã nhiều lần làm việc với các hộ dân, đồng ý tính toán lại đơn giá trên khối lượng đã được giám định với tổng số tiền bồi thường thiệt hại được tính toán lại là hơn 3,1 tỷ đồng/213 hộ.

Loay hoay tìm phương án hay “chây ỳ” đền bù cho dân?

Tuy nhiên, phía đơn vị bảo hiểm và đơn vị giám định độc lập khẳng định sẽ không tiến hành giám định lại theo yêu cầu của các hộ dân. Lý do là trong biên bản giám định mà các bên liên quan đã thực hiện, các hộ dân đã ký đều đã cam kết “nếu sau này phát sinh thêm tổn thất, gia đình sẽ tự chịu và không khiếu nại các bên liên quan”.

Ngoài ra, phía bảo hiểm cho rằng, sau thời điểm giám định cho các hộ dân, công trình không sử dụng thiết bị lu rung nữa nên nếu có phát sinh thiệt hại thì không phải do quá trình thi công. Mặc dù vậy, Ban QLDA đường bộ miền Trung vẫn phối hợp với chính quyền tiến hành tính toán lại thiệt hại cho 108 hộ dân bị ảnh hưởng nhưng chưa chịu nhận tiền, thống nhất số tiền tăng thêm là khoảng 2,24 tỷ đồng (kết quả này phía bảo hiểm và đơn vị giám định độc lập tiếp tục “nói không” với việc đền bù). Đến nay, đã có 180 hộ nhận tiền với số tiền gần 3 tỷ đồng, hiện còn 21 hộ dù đã tổ chức chi trả nhiều lần nhưng vẫn không đồng ý nhận tiền.

Quốc lộ 8A tổng chiều dài 85km, nối Quốc lộ 1A với cửa khẩu quốc tế Cầu Treo sang nước bạn Lào, năm 1999 từng được tôn vinh là "con đường đẹp nhất Việt Nam".

Vướng mắc trong quá trình triển khai hiện nay, theo Chủ đầu tư Dự án là các hộ dân nhiều lần kiến nghị yêu cầu được bồi thường thêm khoản tiền bồi thường thiệt hại nằm ngoài ngoài giá trị bồi thường được phía bảo hiểm chấp thuận (hơn 3,1 tỷ đồng/213 hộ) và số tiền bồi thường thêm (khoảng 2,24 tỷ/108 hộ), được tính toán sơ bộ trên cơ sở mức độ hư hỏng nhà dân mà Ban QLDA đường bộ miền Trung thực hiện kiểm tra, xác nhận lại theo kiến nghị của người dân.

Để xử lý dứt điểm các kiến nghị của người dân, Ban QLDA đường bộ miền Trung đã nhiều lần có văn bản gửi Tổng Công ty CP Bảo hiểm Hàng không cũng như 4 lần mời họp trực tiếp để bàn phương án xử lý. Tuy nhiên, phía đơn vị bảo hiểm đều phản hồi với nội dung không đồng ý giám định lại, không đồng ý giá trị bồi thường thiệt hại tăng thêm nói trên cũng như không tham dự họp.

Theo Chủ đầu tư, quá trình xử lý, Ban QLDA đường bộ miền Trung đã báo cáo Cục đường bộ Việt Nam xem xét phương án sử dụng các quỹ trích từ nguồn thu hợp pháp của ban để chi trả hỗ trợ cho các hộ dân đối với các thiệt hại nằm ngoài biên bản giám định. Tuy nhiên, do cơ sở pháp lý để thực hiện bồi thường là chưa rõ ràng, đầy đủ nên vẫn chưa được cấp có thẩm quyền chấp thuận cũng như hướng dẫn để thực hiện.

Chủ đầu tư cho biết, hiện đã có phương án bồi thường, đang chờ Sở Xây dựng Hà Tĩnh thẩm định để tránh phát sinh điểm nóng và phức tạp về ANTT.

Liên quan vấn đề này, ngày 30/3/2026, Ban QLDA đường bộ miền Trung đã có văn bản gửi Sở Xây dựng Hà Tĩnh cho biết, các biên bản kiểm tra lại các thiệt hại, hư hỏng cho các hộ dân do Ban QLDA 4 (trước đây) thực hiện chỉ có tính chất kiểm tra, rà soát, không phải là biên bản giám định thiệt hại và không thay thế hồ sơ giám định theo quy định pháp luật.

Giá trị tính toán khắc phục đối với các thiệt hại này cũng mới chỉ là kết quả tính toán sơ bộ theo yêu cầu của người dân, chủ đầu tư thông báo để người dân được biết chứ chưa phải cơ sở pháp lý để thực hiện bồi thường. “Với tinh thần cầu thị, mong muốn đảm bảo ổn định tình hình ANTT tại địa phương và hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài, Ban QLDA đường bộ miền Trung đã nghiên cứu, rà soát các nguồn kinh phí hợp pháp có thể huy động để xem xét hỗ trợ cho các hộ dân bị ảnh hưởng đối với phần thiệt hại nằm ngoài biên bản giám định”, văn bản cho biết.

Hiện nay, Ban QLDA đường bộ miền Trung đã xây dựng được phương án bố trí nguồn kinh phí để thực hiện nội dung hỗ trợ nêu trên nên đã gửi kết quả tính toán giá trị khắc phục đối với các thiệt hại nằm ngoài biên bản giám định cũng như đơn giá áp dụng để Sở Xây dựng Hà Tĩnh thẩm định, cho ý kiến trước khi thống nhất, thỏa thuận đền bù cho nhân dân. Đây được xem là động thái nhằm hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện kéo dài, gây bức xúc trong nhân dân, qua đó góp phần hạn chế hình thành điểm nóng, gây mất ANTT tại địa phương.

Thiên Thảo