Nguy cơ viêm phổi và viêm phế quản gia tăng trong mùa đông - xuân

Vì sao viêm phổi, viêm phế quản dễ bùng phát vào mùa đông - xuân?

Thời tiết lạnh khiến cơ thể phải thích nghi với sự thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa ngày và đêm. Khi bị nhiễm lạnh, hệ miễn dịch suy giảm, niêm mạc đường hô hấp co lại, làm giảm khả năng lọc và loại bỏ vi khuẩn, virus xâm nhập từ môi trường. Đây là điều kiện thuận lợi để các tác nhân gây bệnh phát triển và tấn công đường hô hấp.

Bên cạnh đó, mùa đông - xuân thường có độ ẩm cao, không khí kém lưu thông. Người dân có xu hướng đóng kín cửa, sử dụng điều hòa, máy sưởi trong không gian kín, làm tăng nguy cơ lây lan virus, vi khuẩn gây bệnh hô hấp qua đường giọt bắn. Ô nhiễm không khí, bụi mịn và khói thuốc lá cũng góp phần làm tổn thương niêm mạc phế quản và phổi, khiến nguy cơ viêm nhiễm gia tăng.

Viêm phế quản thường gặp nhưng không nên chủ quan

Viêm phế quản là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc phế quản, có thể ở dạng cấp tính hoặc mạn tính. Vào mùa lạnh, viêm phế quản cấp chủ yếu do virus gây ra, đôi khi có bội nhiễm vi khuẩn. Các triệu chứng điển hình của viêm phế quản gồm ho kéo dài, ho khan hoặc ho có đờm, khò khè, tức ngực, khó thở nhẹ và mệt mỏi. Ở trẻ nhỏ và người cao tuổi, bệnh có thể tiến triển nhanh, gây khó thở nhiều, ăn uống kém, suy kiệt thể trạng.

Nếu không được điều trị đúng cách, viêm phế quản có thể kéo dài, tái phát nhiều lần, chuyển sang viêm phế quản mạn tính hoặc làm tăng nguy cơ viêm phổi, đặc biệt ở những người có sức đề kháng kém.

Viêm phổi dễ gây biến chứng nặng

Viêm phổi là tình trạng nhiễm trùng nhu mô phổi do vi khuẩn, virus hoặc nấm gây ra. Đây là bệnh lý nghiêm trọng, cần được điều trị sớm và theo dõi chặt chẽ.

Vào mùa đông - xuân, số ca viêm phổi nhập viện thường gia tăng, đặc biệt sau các đợt rét đậm, rét hại hoặc sau nhiễm cúm, cảm lạnh. Các triệu chứng thường gặp gồm sốt cao, ho nhiều, ho có đờm đặc hoặc mủ, khó thở, đau ngực, mệt mỏi và chán ăn. Ở người cao tuổi, triệu chứng có thể không rầm rộ, chỉ biểu hiện mệt mỏi, lú lẫn, thở nhanh nên dễ bị bỏ sót nếu không được chú ý.

Viêm phổi nếu không được điều trị kịp thời có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như suy hô hấp cấp, nhiễm trùng huyết, tràn dịch màng phổi, áp xe phổi, thậm chí tử vong, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Viêm phổi và viêm phế quản là những bệnh lý đường hô hấp phổ biến.

Những đối tượng có nguy cơ cao

Một số nhóm đối tượng dễ mắc viêm phổi và viêm phế quản nặng trong mùa đông - xuân gồm:

Trẻ em, đặc biệt là trẻ dưới 5 tuổi do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện
Người cao tuổi, nhất là người trên 65 tuổi
Người mắc các bệnh mạn tính như hen phế quản, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), bệnh tim mạch, đái tháo đường
Người hút thuốc lá, sống trong môi trường ô nhiễm
Người suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch

Ở các đối tượng này, bệnh thường tiến triển nhanh, triệu chứng nặng và nguy cơ biến chứng cao hơn so với người khỏe mạnh.

Phòng ngừa viêm phổi, viêm phế quản trong mùa lạnh

Để giảm nguy cơ mắc bệnh trong mùa đông - xuân, việc chủ động phòng ngừa đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Giữ ấm cơ thể là nguyên tắc hàng đầu. Cần chú ý giữ ấm vùng cổ, ngực, mũi họng khi ra ngoài trời lạnh, nhất là vào sáng sớm và ban đêm. Tránh để cơ thể nhiễm lạnh đột ngột như tắm khuya hoặc ra gió lạnh sau khi ra nhiều mồ hôi.

Vệ sinh đường hô hấp đúng cách giúp hạn chế tác nhân gây bệnh xâm nhập. Đeo khẩu trang khi ra ngoài, đặc biệt ở nơi đông người hoặc môi trường ô nhiễm; rửa tay thường xuyên bằng xà phòng; súc miệng, rửa mũi bằng nước muối sinh lý để làm sạch vi khuẩn, virus trong khoang mũi họng.

Tăng cường sức đề kháng thông qua chế độ dinh dưỡng hợp lý: ăn đủ chất, bổ sung rau xanh và trái cây giàu vitamin C, uống đủ nước, hạn chế rượu bia và thuốc lá. Ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng kéo dài cũng giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.

Tiêm phòng đầy đủ là biện pháp phòng bệnh hiệu quả, đặc biệt đối với người có nguy cơ cao. Các loại vaccine như vaccine cúm mùa và vaccine phế cầu giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc viêm phổi cũng như các biến chứng nặng.

Khi nào cần đi khám bác sĩ?

Người dân cần đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu sau:

Ho kéo dài trên 7 - 10 ngày không thuyên giảm
Sốt cao, sốt dai dẳng hoặc sốt kèm rét run
Khó thở, thở nhanh, đau tức ngực
Mệt mỏi nhiều, ăn uống kém, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người cao tuổi

Việc thăm khám sớm giúp chẩn đoán chính xác nguyên nhân, điều trị kịp thời và phòng tránh các biến chứng nguy hiểm.

Tóm lại, viêm phổi và viêm phế quản là những bệnh lý đường hô hấp phổ biến nhưng không thể xem nhẹ, nhất là trong mùa đông - xuân. Chủ động phòng bệnh bằng cách giữ ấm, vệ sinh cá nhân tốt, nâng cao sức đề kháng và tiêm phòng đầy đủ sẽ giúp giảm nguy cơ mắc bệnh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.

Trong bối cảnh thời tiết lạnh kéo dài và ô nhiễm không khí gia tăng, mỗi người cần nâng cao ý thức chăm sóc hệ hô hấp để có một mùa đông - xuân khỏe mạnh và an toàn.

BS. Nguyễn Văn Dũng