Nhà cao tầng có làm đô thị quá tải?

Tác giả: Lưu Trọng Hải / NXB Tổng hợp TP.HCM

Dáng hồn đô thị

Dáng hồn đô thị là tập tùy bút của kiến trúc sư Lưu Trọng Hải về quy hoạch, kiến trúc, văn hóa và đời sống đô thị ở TP.HCM, Hội An và Huế. Qua những câu chuyện, hồi ức, tác giả trăn trở về sự phát triển đô thị và việc gìn giữ những giá trị truyền thống.

Nhà cao tầng có làm đô thị quá tải?

Nhà cao tầng có thực sự khiến đô thị quá tải, hay vấn đề nằm ở cách tổ chức giao thông, hạ tầng và không gian mặt đất?

Về vấn đề mật độ dân số thì khu trung tâm không phải là khu vực cư trú thường xuyên ổn định mà chủ yếu là địa bàn thương mại, dịch vụ. Chỉ có khối lượng không nhiều nhà ở cao cấp, làm nơi trú ngụ tạm thời cho khách vãng lai nên không phải giải quyết kèm theo những vấn đề phúc lợi xã hội.

Áp lực về hạ tầng kỹ thuật là có thật, chủ yếu là vấn đề giao thông. Nhưng ở các thành phố lớn trên thế giới hiện nay với những tuyến giao thông đi ngầm và đi trên cao kèm theo việc quy hoạch mạng lưới giao thông hợp lý và những biện pháp quản lý hợp lý thì vẫn giải quyết được tốt.

Thực ra nhà cao tầng đã thu hẹp khoảng cách giữa các địa điểm cần giao lưu với nhau và với phương thức vận chuyển đứng đã làm giảm thiểu đi rất nhiều phương thức vận chuyển ngang trên mặt đất.

Nhà cao tầng với việc xây dựng thưa thoáng sẽ làm giảm mật độ xây dựng. Ảnh: Hoài Bảo.

Vấn đề không gian trống, không gian xanh là rất cần thiết. Thực ra trong đô thị hiện tại với cơ cấu “nhà phố” là chủ yếu, đã chiếm diện tích trên mặt đất rất lớn.

Xu hướng hiện nay trong các khu vực đô thị tập trung là hạn chế việc xây dựng nhà phố, nhà liên kế mà phải biến nó thành những cụm nhà cao tầng.

Nhà cao tầng với việc xây dựng thưa thoáng sẽ làm giảm mật độ xây dựng, sẽ dành đất nhiều hơn cho hạ tầng kỹ thuật, cho không gian xanh và không gian trống.

Xu hướng các thành phố lớn trên thế giới hiện nay, nhất là đối với những khu vực đô thị tập trung cao mà trong chuyên môn gọi là khu vực “đô thị nén” là người ta làm thế nào cho trên 1m2 đất có thể tạo nên nhiều m2 sàn hơn, tức là phải nâng cao “Hệ số sử dụng đất”.

Ở TP.HCM, tại khu trung tâm, hệ số này được quy định trung bình là 10. Con số này là hơi thấp so với thế giới thường là 14 - 15 tại các khu vực đô thị nén. Chính vì vậy mà các nhà cao tầng ở đây thường bị khống chế số tầng quá khắt khe.

Theo tôi ngoài những vị trí có ảnh hưởng đến cảnh quan chung hay cảnh quan của những khu vực đặc biệt thì không cần thiết phải quá khắt khe về số tầng cao mà chỉ nên khống chế “mật độ xây dựng” khoảng <50% để cho mặt đất có nhiều không gian trống hơn.

Nhìn sang Singapore, Dubai... và ngay cả những nước có đất đai mênh mông như Mỹ, Canada, Australia, Brazil... vẫn có những thành phố tập trung cao độ với những không gian kiến trúc cao tầng đồ sộ.

Đấy không chỉ là sự thể hiện tính chất hoành tráng và cái uy thế của một đất nước mà còn chính là một nhu cầu rất thực tế ở những nơi đó.