Nhà đầu tư năng lượng cần theo dõi gì từ COP31?

Tuyên bố chung của COP31 sẽ tập trung vào bốn nội dung còn nhiều tranh cãi: xả khí methane trực tiếp ra môi trường, đốt khí thừa, tiêu chuẩn phát thải methane gần bằng 0 và mục tiêu nâng tỷ trọng điện trong tiêu thụ năng lượng toàn cầu lên 35% vào năm 2035.

COP31 có thể ảnh hưởng đến triển vọng đầu tư trong các lĩnh vực dầu khí, LNG và năng lượng sạch. (Ảnh: AP)

COP31 có thể ảnh hưởng đến triển vọng đầu tư trong các lĩnh vực dầu khí, LNG và năng lượng sạch. (Ảnh: AP)

Đây là những nội dung có thể ảnh hưởng đến triển vọng đầu tư trong các lĩnh vực dầu khí, LNG và năng lượng sạch. Tuy nhiên, danh sách được hai nước đồng chủ trì COP31 là Australia và Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra mới chỉ là đề xuất tham khảo, chưa phải dự thảo thỏa thuận hay cam kết đã được các bên thông qua. Dự thảo đầu tiên dự kiến được công bố trong tuần đàm phán cấp bộ trưởng.

Điện khí hóa: Tranh cãi về mục tiêu 35% vào năm 2035

Một trong những nội dung gây tranh luận lớn nhất là sáng kiến tự nguyện 35-by-35 của Thổ Nhĩ Kỳ, nhằm nâng tỷ trọng điện trong tổng tiêu thụ năng lượng cuối cùng toàn cầu lên 35% vào năm 2035. Hiện tỷ trọng này được ước tính khoảng 20-23%, tùy nguồn thống kê.

Australia, Đức, Na Uy, Phần Lan, Hàn Quốc, Ethiopia, Pakistan và một số nước khác đã ủng hộ sáng kiến. Anh chính thức tham gia ngày 12/11, trong khi các nước thành viên EU chưa có sự phê chuẩn chính thức. Brazil và Ả Rập Xê-út chưa ký cam kết.

Ả Rập Xê-út cho rằng điện khí hóa không đồng nghĩa với giảm phát thải, bởi hiệu quả phụ thuộc vào nguồn điện được sử dụng. Chẳng hạn, chuyển phương tiện giao thông sang chạy điện nhưng sử dụng điện khai thác từ than đá chỉ chuyển nguồn phát thải chứ không loại bỏ chúng.

Trong khi đó, Pháp ủng hộ điện khí hóa như một công cụ giảm phát thải, thay vì xem đây là mục tiêu độc lập. Vì vậy, tuyên bố cuối cùng có thể sử dụng cách diễn đạt thận trọng hơn, gắn điện khí hóa với nguồn điện sạch thay vì đưa ra cam kết cứng.

Methane: Tranh cãi về xả khí và đốt khí thừa

Methane là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp hơn đến ngành dầu khí. Hai hoạt động được đề cập là xả khí trực tiếp ra môi trường và đốt khí thừa tại các cơ sở khai thác. Bên cạnh đó, đề xuất áp dụng tiêu chuẩn cường độ phát thải methane gần bằng 0 cũng đang được xem xét.

Pháp ủng hộ việc đưa vấn đề methane vào tuyên bố nhưng yêu cầu quy định rõ ràng hơn về thời hạn và cơ chế giám sát, thay vì chỉ dựa vào các liên minh tự nguyện. Các nước khai thác dầu khí được dự báo sẽ phản đối mạnh hơn, đặc biệt với những nội dung có thể tạo ra nghĩa vụ cụ thể đối với hoạt động khai thác.

Nhóm Arab cũng được cho là phản đối việc đề cập đến các lộ trình hành động được thông qua tại COP30. Hiện chưa có thông tin rõ ràng về lập trường riêng của Trung Quốc và Mỹ đối với từng đề xuất.

Tài chính khí hậu: Khó đạt cam kết mới

Các đề xuất tài chính tại COP31 bao gồm mục tiêu huy động 300 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035 và tăng ít nhất gấp ba lần nguồn tài chính dành cho thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, hai mục tiêu này không đồng nghĩa với nhau. Khoản 300 tỷ USD là mục tiêu huy động tài chính khí hậu nói chung, không phải nguồn vốn dành riêng cho thích ứng. Theo Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP), ngay cả khi tài chính thích ứng tăng gấp ba, lên khoảng 85-120 tỷ USD mỗi năm, con số này vẫn chỉ đáp ứng khoảng 20-29% nhu cầu của các nước đang phát triển, ước tính khoảng 305 tỷ USD mỗi năm.

EU tuyên bố không có dư địa cho các cam kết tài chính mới tại COP31, dù vẫn duy trì cam kết hiện có. Đức cũng khẳng định tiếp tục ủng hộ mục tiêu 300 tỷ USD, nhưng cho rằng việc Mỹ vắng mặt khiến đàm phán tài chính khó khăn hơn trong bối cảnh các nước tài trợ chịu áp lực ngân sách.

Do đó, tuyên bố cuối cùng nhiều khả năng chỉ nhắc lại các cam kết hiện tại. Việc bổ sung các mốc thời gian và tiêu chí định lượng cụ thể mới là tín hiệu quan trọng đối với dòng vốn ưu đãi dành cho lưới điện, hệ thống lưu trữ và hạ tầng thích ứng tại các thị trường mới nổi.

Ảnh hưởng đối với nhà đầu tư dầu khí, LNG và điện

Các tuyên bố tại COP31 chủ yếu mang tính định hướng chính trị, không tạo ra nghĩa vụ thực thi trực tiếp đối với từng quốc gia. Tiền lệ tại COP28 cho thấy các cam kết như tăng gấp ba công suất năng lượng tái tạo hay chuyển dịch khỏi nhiên liệu hóa thạch có thể tạo ra chuẩn mực chung, nhưng không đồng nghĩa với các mục tiêu bắt buộc ở cấp quốc gia.

Dù vậy, các quy định methane của EU đối với hàng nhập khẩu đã tạo áp lực buộc nhà xuất khẩu phải đo lường và công khai lượng khí rò rỉ. Điều này có thể mang lại lợi thế thương mại cho những nhà cung cấp dầu khí có cường độ phát thải methane thấp, ngay cả khi COP31 không đạt được đồng thuận mới.

Nhìn chung, các nội dung mang tính nguyên tắc có khả năng được giữ lại, trong khi những quy định cụ thể liên quan đến từng ngành, đặc biệt là methane và mục tiêu điện khí hóa 35%, có nguy cơ bị điều chỉnh hoặc làm mềm.

Bốn nội dung cần theo dõi trong dự thảo COP31

Điểm quan trọng nhất đối với nhà đầu tư là cách diễn đạt trong dự thảo đầu tiên. Cần chú ý liệu các thuật ngữ về xả khí, đốt khí thừa và cường độ phát thải methane gần bằng 0 có được giữ lại hay không, mục tiêu điện khí hóa 35% được xác định là cam kết hay chỉ là định hướng khuyến khích, các lộ trình chuyển dịch từ COP30 có tiếp tục được đề cập và cam kết tài chính thích ứng có đi kèm mốc thời gian, tiêu chí đo lường cụ thể hay không.

Nếu các quy định methane được giữ với nội dung rõ ràng, các doanh nghiệp khai thác dầu khí có mức phát thải cao sẽ đối mặt với áp lực lớn hơn. Nếu các lộ trình chuyển dịch năng lượng tiếp tục được duy trì, tín hiệu thúc đẩy giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch sẽ mạnh hơn. Ngược lại, nếu cả bốn nội dung đều bị làm mềm, ảnh hưởng của COP31 đối với thị trường năng lượng sẽ hạn chế và triển vọng đầu tư chủ yếu vẫn phụ thuộc vào chính sách từng quốc gia cũng như hiệu quả kinh tế của thị trường điện.

Nh.Thạch

AFP

Nguồn PetroTimes: https://petrotimes.vn/nha-dau-tu-nang-luong-can-theo-doi-gi-tu-cop31-748118.html