Phát triển Trung tâm công nghiệp - năng lượng không chờ đủ cơ chế mới triển khai
Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam đề xuất, thay vì chờ một khung pháp lý đầy đủ, hoàn chỉnh để triển khai, Việt Nam cần thử nghiệm phát triển một vài trung tâm công nghiệp-năng lượng Quốc gia đầu tiên.

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam trả lời phỏng vấn báo chí. Ảnh: Anh Nguyễn/Bnews/vnanet.vn
Việc triển khai các trung tâm công nghiệp-năng lượng Quốc gia đang được Việt Nam thúc đẩy nhằm bảo đảm an ninh năng lượng cho tăng trưởng hai con số, chuyển dịch năng lượng và kiến tạo động lực tăng trưởng mới.
Bên lề toạ đàm “Trung tâm công nghiệp-năng lượng: Kiến tạo động lực tăng trưởng mới” ngày 18/11 do Tạp chí Năng lượng mới (Petrotimes) tổ chức, Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam đề xuất, thay vì chờ một khung pháp lý đầy đủ, hoàn chỉnh để triển khai, Việt Nam cần thử nghiệm phát triển một vài trung tâm công nghiệp-năng lượng Quốc gia đầu tiên (sandbox), từ đó sẽ hoàn thiện được các cơ chế phù hợp, hiệu quả.
Phóng viên: Ông đánh giá như thế nào về tiến độ triển khai các trung tâm công nghiệp-năng lượng quốc gia tại Việt Nam hiện nay?
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập: Việc triển khai các trung tâm công nghiệp - năng lượng đang được thực hiện tích cực, từ các địa phương, bộ, ngành đến Chính phủ và Quốc hội. Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng đã định hướng các Trung tâm công nghiệp-năng lượng quốc gia được hình thành trên cơ sở tích hợp khí LNG, điện, lọc hóa dầu và năng lượng tái tạo tại các địa phương có lợi thế nhằm bổ sung nguồn cung năng lượng và hướng tới việc hình thành năng lực công nghiệp trong nước từ chính quá trình phát triển năng lượng. Đặc biệt, Bộ Chính trị đã phê duyệt khung cơ chế, chính sách cho các trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia.
Vì vậy, vấn đề hiện nay là tổ chức thực hiện như thế nào để sớm đưa các trung tâm đi vào hoạt động và đạt được những mục tiêu đề ra. Đó là các trung tâm công nghiệp - năng lượng quốc gia phải trở thành những cực tăng trưởng của nền kinh tế đất nước, phát huy thế mạnh của từng địa bàn, từng khu vực; đồng thời tận dụng các doanh nghiệp hạt nhân và hệ thống hạ tầng đã được đầu tư.
Phóng viên: Với đặc thù có quy mô đầu tư lớn nhưng thời gian thu hồi vốn dài, cơ chế chính sách phát triển trung tâm công nghiệp-năng lượng quốc gia cần theo hướng như thế nào, thưa ông?
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập: Hiện các bộ, ngành, Quốc hội đã có nhiều hoạt động tích cực trong việc tháo gỡ cơ chế, chính sách. Tuy nhiên, các cơ chế, chính sách này vẫn chậm đi vào thực hiện, chậm chuyển thành hành động. Đây là vấn đề nằm ở khâu tổ chức triển khai do vẫn bị ràng buộc bởi chính những quy trình của mình. Một minh chứng rõ nét về điểm nghẽn là việc phân đoạn các khâu đầu tư điện gió ngoài khơi trong khi Nhà nước chỉ nên quan tâm đến mục tiêu. Theo đó, với điện gió ngoài khơi, nếu đã giao cho Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) hoặc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thì cần giao nhiệm vụ đến cùng, chứ không chỉ giao thực hiện khảo sát bởi từ khảo sát đến triển khai dự án, rồi đến đầu tư vẫn còn một khoảng cách rất xa. Vì vậy, nên tiếp cận theo cách làm tương tự các dự án tìm kiếm, thăm dò dầu khí; giao cho nhà đầu tư triển khai từ các khâu đầu tiên đến khi hoàn thành một dự án. Theo đó, đối với điện gió ngoài khơi, cần xác định rõ mục tiêu: Khi nào hoàn thành khảo sát, khi nào triển khai đấu nối và khi nào người sử dụng có thể được sử dụng nguồn điện đó. Cách tiếp cận này có thể giúp rút ngắn quá trình triển khai, thay vì cứ ngồi chờ cơ chế, chính sách rồi tiếp tục bị động và chờ đợi.
Tôi cũng cho rằng, không nhất thiết phải có quá nhiều cơ chế đặc thù mà quan trọng nhất là doanh nghiệp cần được tham gia đầu tư, được tận dụng hạ tầng đã đầu tư để tối ưu hóa, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực đó.
Một điểm nữa cần tính đến là khi các trung tâm công nghiệp - năng lượng được hình thành, cơ chế, chính sách của các trung tâm mới phải tính đến những dự án, công trình hiện hữu để các dự án và công trình này cũng được hưởng những ưu đãi phù hợp từ cơ chế của trung tâm mới ra đời.
Phóng viên: Với năng lực tài chính và kinh nghiệm trong triển khai các dự án công nghiệp, năng lượng, ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của Petrovietnam trong dẫn dắt, kết nối phát triển các trung tâm công nghiệp - năng lượng Quốc gia?

Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập, Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam trả lời phỏng vấn báo chí. Ảnh: Anh Nguyễn/Bnews/vnanet.vn
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Thập: So với nhiều doanh nghiệp khác, Petrovietnam có nhiều lợi thế vì có sẵn một số khu công nghiệp, cơ sở hạ tầng cũng như các chuỗi hoạt động tù Nam ra Bắc. Chuỗi khí - điện - đạm Cà Mau là một ví dụ. Tại TP. Hồ Chí Minh, Petrovietnam có nhiều cơ sở hạ tầng dịch vụ, cảng của PTSC và Vietsovpetro; kho cảng LNG Thị Vải của PV GAS; Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và 4 của PV Power. Đây là những mắt xích quan trọng trong chuỗi khí - điện LNG.
Mở rộng ra khu vực miền Trung, tại Quảng Ngãi có Nhà máy lọc dầu Dung Quất cùng các cơ sở hạ tầng, công nghiệp liên quan, trong đó có cơ sở đóng tàu Dung Quất. Tại Hà Tĩnh và Thanh Hóa, Petrovietnam cũng đã hình thành những nền tảng, cơ sở và các dự án đầu tư lớn. Nếu có thể mở rộng, kết nối và phát huy những nền tảng hiện có này thì không chỉ tốt cho Petrovietnam mà còn mang lại lợi ích cho đất nước và các địa phương đang có những cơ sở, dự án đó. Hải Phòng và Quảng Ninh cũng có cơ sở để hình thành các trung tâm công nghiệp - năng lượng phục vụ vùng và khu vực./.
Phóng viên: Xin cảm ơn ông!



