Nhà đầu tư tìm cơ hội AI Trung Quốc ở đâu?

Nhà đầu tư tìm cơ hội AI Trung Quốc ở đâu? Ảnh minh họa: DALL AI.

“Mảnh ghép” Trung Quốc trong làn sóng AI

AI Trung Quốc đang trở thành một lựa chọn khác cho những nhà đầu tư muốn mở rộng danh mục ra ngoài các cổ phiếu công nghệ Mỹ. Andrew Mattock, quản lý danh mục đầu tư của Matthews Asia, cho rằng Trung Quốc có thể là phần mà nhiều danh mục thị trường mới nổi chưa phản ánh đầy đủ.

Theo Mattock, vấn đề nằm ở cách các quỹ thị trường mới nổi phân bổ tài sản. Nhà đầu tư mua một sản phẩm bám theo chỉ số rộng có thể tưởng rằng họ đã tiếp xúc tương đối đầy đủ với các nền kinh tế châu Á, nhưng thực tế tỷ trọng giữa các thị trường rất khác nhau.

Dữ liệu của BlackRock cho thấy điều này khá rõ. Tính đến ngày 16/9/2026, iShares MSCI Emerging Markets ETF, mã EEM, phân bổ khoảng 27,83% danh mục tại Đài Loan, 20,86% tại Hàn Quốc và 20,06% tại Trung Quốc. Riêng Đài Loan và Hàn Quốc cộng lại chiếm gần 49% giá trị danh mục.

Điều này giúp lý giải nhận định của Mattock rằng mua một quỹ thị trường mới nổi chưa đồng nghĩa với việc nhà đầu tư có mức tiếp xúc lớn với câu chuyện công nghệ đang diễn ra bên trong Trung Quốc.

Sự khác biệt càng rõ khi nhìn vào cơ cấu ngành. EEM hiện dành hơn 42% danh mục cho công nghệ thông tin. Tuy nhiên, tỷ trọng ngành cao không đồng nghĩa toàn bộ khoản đầu tư đó phản ánh trực tiếp sự phát triển của hệ sinh thái AI Trung Quốc.

Tencent và Alibaba nằm giữa cuộc đua

Mattock hiện tham gia quản lý Matthews China Fund, mã MCHFX. Theo Matthews Asia, trong điều kiện thông thường, quỹ đầu tư ít nhất 80% tài sản ròng vào cổ phiếu phổ thông và cổ phiếu ưu đãi của các doanh nghiệp đặt tại Trung Quốc.

Danh mục công bố ngày 31/8/2026 cho thấy Tencent là khoản đầu tư lớn nhất, chiếm 13,1% tài sản ròng. Alibaba đứng thứ hai với tỷ trọng 5,1%. Meituan xếp tiếp theo với 4%.

Điểm đáng quan tâm nằm ở cách Matthews Asia nhìn nhận các động lực tăng trưởng bên trong nền kinh tế Trung Quốc. Trong báo cáo về quý II/2026, công ty cho rằng một số lĩnh vực liên quan đến AI và công nghệ, gồm bán dẫn, robot, sản xuất công nghệ cao và hạ tầng, có diễn biến tích cực hơn nhiều phần khác của nền kinh tế.

Matthews Asia cũng nhận thấy mô hình đầu tư của các doanh nghiệp điện toán quy mô lớn đang hình thành tại Trung Quốc, tương tự xu hướng từng diễn ra ở Mỹ nhưng với quy mô nhỏ hơn. Công ty xem đây là một xu hướng cấu trúc dài hạn, trong khi các chiến lược đầu tư thụ động theo chỉ số rộng có thể chưa tạo được mức tiếp xúc lớn trong giai đoạn đầu.

Điều này mở ra một cách nhìn khác về cuộc đua AI. Nhà đầu tư không nhất thiết chỉ tìm kiếm doanh nghiệp trực tiếp phát triển mô hình AI. Chuỗi giá trị còn bao gồm bán dẫn, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, hạ tầng điện, robot và những nền tảng sở hữu lượng dữ liệu người dùng lớn. Tuy nhiên, đặt cược vào AI Trung Quốc không phải lựa chọn ít rủi ro.

Matthews Asia cảnh báo đầu tư vào chứng khoán châu Á và thị trường mới nổi có thể chịu ảnh hưởng của biến động tỷ giá, thanh khoản, môi trường pháp lý và các yếu tố kinh tế, chính trị. Một quỹ tập trung vào một quốc gia cũng có thể biến động mạnh hơn quỹ phân bổ tài sản trên nhiều thị trường.

Chính diễn biến của các quỹ liên quan tới công nghệ Trung Quốc cho thấy mặt trái này.

KraneShares CSI China Internet ETF, mã KWEB, tập trung vào các doanh nghiệp internet Trung Quốc. Dữ liệu KraneShares ngày 10/9/2026 cho thấy Tencent chiếm 10,18% tài sản ròng, Alibaba 8,56%, PDD Holdings 8,1%, Meituan 7,28% và NetEase 6,28%.

KraneShares cho biết KWEB có mức tiếp xúc với nhiều doanh nghiệp tham gia cuộc đua AI Trung Quốc, trong đó có Alibaba, Baidu và Tencent. Đây cũng là lý do quỹ có thể trở thành một trong những công cụ được nhà đầu tư theo dõi khi muốn tiếp cận nhóm công nghệ Trung Quốc.

Song hiệu suất trong quá khứ cho thấy mức biến động không nhỏ. Tài liệu của KraneShares ghi nhận đến cuối tháng 6/2026, KWEB giảm 28,96% trong sáu tháng và giảm 24,33% trong một năm.

Những con số này cho thấy câu chuyện tăng trưởng AI và diễn biến giá cổ phiếu không phải lúc nào cũng đi cùng nhau.

Không phải cứ mua ETF Trung Quốc là mua được AI

Một điểm nhà đầu tư cần phân biệt là khái niệm “đầu tư vào Trung Quốc” và “đầu tư vào AI Trung Quốc”. Hai chiến lược có thể tạo ra kết quả rất khác nhau.

Một quỹ chỉ số rộng có thể sở hữu ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản, hàng tiêu dùng và nhiều ngành truyền thống. Ngược lại, một quỹ công nghệ hoặc danh mục chủ động có thể tập trung mạnh hơn vào Tencent, Alibaba, Baidu, doanh nghiệp bán dẫn, robot hay hạ tầng phục vụ AI.

Ngay Matthews China Fund cũng cho thấy sự phân hóa này. Tính đến cuối tháng 6/2026, công nghệ thông tin chiếm 23,9% danh mục, cao hơn mức 13,7% của chỉ số tham chiếu mà quỹ công bố. Tài chính vẫn chiếm 21,6%, công nghiệp 13,4% và hàng tiêu dùng không thiết yếu 12,3%. Như vậy, một quỹ Trung Quốc không mặc nhiên trở thành một quỹ AI.

Đây cũng là lý do nhà đầu tư cần xem kỹ từng khoản nắm giữ thay vì chỉ nhìn tên quỹ hoặc tỷ trọng phân bổ theo quốc gia.

Từ Trung Quốc nhìn về doanh nghiệp Việt Nam

Cuộc đua AI Trung Quốc còn mang một hàm ý khác với doanh nghiệp Việt Nam. Nếu hệ sinh thái AI toàn cầu tiếp tục phân hóa thành nhiều trung tâm, doanh nghiệp Việt có thể có thêm lựa chọn về mô hình AI, hạ tầng điện toán, phần cứng, nền tảng thương mại điện tử và các giải pháp tự động hóa, thay vì phụ thuộc vào một nguồn công nghệ duy nhất.

Các tập đoàn Trung Quốc như Alibaba, Tencent và Baidu đang phát triển đồng thời nhiều lớp của hệ sinh thái, từ điện toán đám mây, mô hình AI tới dịch vụ internet. KraneShares đánh giá những doanh nghiệp này nằm trong nhóm công ty có mức tiếp xúc trực tiếp với quá trình phát triển AI của Trung Quốc.

Với Việt Nam, vấn đề cần theo dõi không đơn thuần là giá cổ phiếu Tencent hay Alibaba tăng hay giảm. Quan trọng hơn là chi phí sử dụng công nghệ AI Trung Quốc, khả năng hỗ trợ tiếng Việt, yêu cầu lưu trữ và xử lý dữ liệu, khả năng tích hợp vào hệ thống doanh nghiệp và mức độ tuân thủ quy định trong nước.

Nếu các nhà cung cấp Trung Quốc cạnh tranh mạnh về giá với doanh nghiệp Mỹ, thị trường Việt Nam có thể hưởng lợi từ việc chi phí triển khai AI giảm. Ngược lại, doanh nghiệp cần tính đến rủi ro phụ thuộc nền tảng, bảo mật dữ liệu và khả năng thay đổi chính sách công nghệ giữa các thị trường.

“Mảnh ghép còn thiếu” không đồng nghĩa đặt cược tất tay

Nhận định của Mattock đưa ra một câu hỏi đáng quan tâm: nhà đầu tư đã thực sự tiếp xúc với toàn bộ chuỗi giá trị AI châu Á hay mới chủ yếu nắm giữ những doanh nghiệp bán dẫn tại Đài Loan, Hàn Quốc và các tập đoàn công nghệ Mỹ?

Dữ liệu của EEM cho thấy Đài Loan và Hàn Quốc đang chiếm gần một nửa danh mục quỹ, trong khi Trung Quốc chiếm khoảng một phần năm.

Trung Quốc vì thế có thể bổ sung một lớp tiếp xúc khác, từ nền tảng internet đến robot, bán dẫn, điện toán đám mây và hạ tầng AI.

Nhưng hiệu suất của KWEB đồng thời nhắc nhà đầu tư rằng tiềm năng công nghệ không loại bỏ rủi ro thị trường. AI Trung Quốc có thể là một “mảnh ghép còn thiếu”, song lựa chọn doanh nghiệp, định giá và quản trị rủi ro vẫn quyết định kết quả cuối cùng.

Trung Quốc chiếm bao nhiêu trong ETF thị trường mới nổi?

Theo dữ liệu iShares ngày 16/9/2026, EEM phân bổ 27,83% danh mục tại Đài Loan, 20,86% tại Hàn Quốc, 20,06% tại Trung Quốc và 10,97% tại Ấn Độ. Công nghệ thông tin là ngành lớn nhất, chiếm 42,25% giá trị danh mục.

Trong khi đó, KWEB tập trung vào doanh nghiệp internet Trung Quốc. Tencent và Alibaba là hai khoản nắm giữ lớn nhất, lần lượt chiếm 10,18% và 8,56% tài sản ròng theo dữ liệu ngày 10/9/2026.