Nhà ở xã hội tại Lâm Đồng: Treo dự án - 'treo' giấc mơ an cư

Khu nhà ở xã hội dành cho người lao động có thu nhập thấp ở Khu công nghiệp Phú Hội

Giấc mơ an cư bên căn phòng trọ chật chội

Căn phòng trọ rộng chừng 40 m² ở một con hẻm tại phường Xuân Hương - Đà Lạt là tổ ấm tạm của gia đình anh Minh Tùng và chị Trần Thị Lan (giáo viên). Với tổng thu nhập 20 triệu đồng/tháng, họ phải chi ra 6 triệu đồng cho tiền thuê nhà, chưa kể điện nước, xăng xe, sinh hoạt phí và học hành cho cô con gái lớp 4.

“Hai vợ chồng đều quê Nghệ An, vào Đà Lạt học rồi ở lại làm việc. Mỗi tháng phải cân đối rất kỹ mới đủ chi phí. Gia đình nghe nói đến chính sách nhà ở xã hội (NƠXH), thấy cũng đủ điều kiện, nhưng hỏi thì chưa thấy có nhà bán. Với giá đất, giá bất động sản như hiện nay thì lương viên chức như chúng tôi không thể mua được nhà, đất ở Đà Lạt, kể cả vùng ven”, anh Tùng chia sẻ.

Câu chuyện của anh Tùng không phải cá biệt. Nó phản ánh một nhu cầu có thật, cấp thiết và ngày càng lớn trong bộ phận công nhân, viên chức trẻ tại Lâm Đồng - những người đang khao khát một điểm tựa an cư thực sự.

Chị Đinh Thị Phương, công chức Ban Quản lý Khu công nghiệp (KCN) Lâm Đồng, cũng từng trải qua những ngày tháng phấp phỏng trong căn nhà trọ 40 m² ở Liên Nghĩa - Đức Trọng. Cả gia đình 4 người từ Đắk Nông sang đây làm việc mỗi tháng tốn 5 triệu đồng tiền thuê nhà.

Bước ngoặt đến khi gia đình chị đã may mắn mua được căn NƠXH rộng 40 m² tại khu NƠXH dành cho công nhân KCN Phú Hội với giá khoảng 390 triệu đồng (các căn diện tích lớn hơn có giá từ 500 - 700 triệu đồng). “Dù diện tích khiêm tốn, nhờ giải pháp nội thất thông minh, không gian sống vẫn thoáng đãng và tiện nghi. Ở đây có đầy đủ hạ tầng công cộng, chỗ gửi xe và khoảng sân chung an toàn cho các con chị có thể vui chơi”, chị Phương chia sẻ.

Chị Phương tính, nếu như 10 năm ở trọ sẽ mất 600 triệu đồng mà nhà vẫn không có. Mua NƠXH nếu không có tiền trả 1 lần thì có thể trả góp trong 10 - 20 năm, chi phí mỗi tháng tương đương hoặc thấp hơn tiền đi thuê nhưng sau đó căn nhà thuộc về mình. “Quan trọng hơn, gia đình thực sự được an cư, tâm trí thoải mái vì không còn lo bị đòi nhà bất ngờ”, chị Phương nói.

Hai câu chuyện trên cho thấy, NƠXH chính là chìa khóa mở ra sự ổn định tâm lý và chất lượng sống cho hàng ngàn hộ gia đình. Tuy nhiên, chiếc chìa khóa ấy dường như vẫn đang bị “kẹt”.

Nhiều nơi quy hoạch xây dựng nhà ở xã hội ở khu vực Đà Lạt vướng GPMB khiến tiến độ triển khai chậm

Những “nút thắt” làm chệch kế hoạch

Dù nhu cầu về NƠXH là rất thực tế và cấp bách, việc hiện thực hóa các dự án tại Lâm Đồng thời gian qua liên tục vấp phải vô vàn rào cản. Đến tháng 7/2026, toàn tỉnh vẫn chưa ghi nhận thêm dự án NƠXH mới nào được hoàn thành bàn giao hay khởi công mới. Mục tiêu lớn với 17.200 căn giai đoạn 2026-2030 đứng trước nguy cơ chệch nhịp kế hoạch.

NƠXH còn là chỉ tiêu kinh tế - xã hội quan trọng được Thủ tướng Chính phủ giao. Tuy nhiên, nút thắt giải phóng mặt bằng (GPMB) hiện đang khiến cho mục tiêu bị chậm, rất cần được quyết liệt tháo gỡ dứt điểm.

Khảo sát thực tế tại các dự án cho thấy bức tranh còn nhiều vướng mắc: Dự án An Sơn (147 căn) khởi công từ tháng 3/2025 nhưng tiến độ thi công rất thấp do vướng giải phóng mặt bằng. Dự án nhà ở xã hội KCN Phú Hội (khối 3B, 102 căn) kế hoạch bàn giao cuối năm 2026 nhưng vẫn vướng thủ tục đầu tư và bàn giao mặt bằng. Dự án Kim Đồng (94 căn) đang phải rà soát lại tính khả thi do vướng đền bù kéo dài.

Ở góc độ nhà đầu tư, bài toán NƠXH cũng khá “vướng”. Đại diện một doanh nghiệp chia sẻ trong một hội nghị về xúc tiến đầu tư NƠXH rằng: Lợi nhuận lĩnh vực này thấp, thủ tục phê duyệt lại phức tạp, nguồn vốn bị giam lâu do dự án kéo dài khiến nhiều nhà đầu tư “ngại” dấn thân, dù nhìn thấy tiềm năng thị trường rất lớn.

Để hiện thực hóa mục tiêu

Trước áp lực tiến độ, một số tín hiệu tích cực đã bắt đầu xuất hiện. Điển hình là dự án NƠXH tại xã Đức Trọng (quy mô 3.328 căn) do Công ty TNHH First Living đề xuất, theo Sở Xây dựng cho biết, đã phê duyệt danh mục, đang thẩm định chủ trương đầu tư và kỳ vọng khởi công vào cuối năm 2026 hoặc đầu năm 2027. Đây sẽ là cú hích quan trọng nếu các thủ tục quy hoạch, cấp phép và GPMB được triển khai song song.

Tuy nhiên, để biến quy hoạch thành những mái nhà thực sự cho đúng đối tượng thụ hưởng, cần những giải pháp đột phá và đồng bộ như: thành lập tổ công tác liên ngành đặc biệt, trao thẩm quyền xử lý nhanh để cắt giảm tối đa thời gian giải quyết thủ tục hành chính; xây dựng phương án đền bù, tái định cư linh hoạt, chuẩn bị quỹ đất sạch giao cho nhà đầu tư triển khai ngay; bổ sung các gói hỗ trợ tín dụng, ưu đãi thuế, hoặc áp dụng cơ chế đổi đất lấy hạ tầng nhằm giảm bớt áp lực tài chính ban đầu cho doanh nghiệp.

Hiện thực hóa giấc mơ an cư cho người thu nhập thấp cũng chính là tạo nền tảng vững chắc nhất để cán bộ, công chức và người lao động yên tâm cống hiến lâu dài cho sự phát triển của tỉnh.