Nhà ở xã hội trước áp lực đô thị hóa ở Đắk Lắk

Quy hoạch xác định Buôn Ma Thuột là đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên. Ảnh: Nguyễn Thanh - TTXVN

Không chỉ đô thị trung tâm Buôn Ma Thuột, nhiều khu vực động lực mới gắn với công nghiệp, logistics, dịch vụ, du lịch và hạ tầng giao thông đang hình thành, kéo theo sự dịch chuyển dân cư và nhu cầu nhà ở tăng nhanh.

Trong bối cảnh đó, câu chuyện nhà ở xã hội không còn đơn thuần là xây dựng thêm những khu nhà dành cho người thu nhập thấp, mà đang trở thành một phần của bài toán phát triển đô thị và thị trường bất động sản bền vững.

* Áp lực tái cấu trúc đô thị

Theo Quyết định số 614/QĐ-TTg ngày 04/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, đô thị Buôn Ma Thuột được xác định là đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên, giữ vai trò cực tăng trưởng và trung tâm tổng hợp về kinh tế, dịch vụ, logistics, khoa học công nghệ, giáo dục đào tạo và văn hóa của khu vực, thúc đẩy liên kết vùng cao nguyên – duyên hải Nam Trung Bộ.

Quy hoạch xác định Buôn Ma Thuột là đô thị trung tâm vùng Tây Nguyên, đồng thời giữ vai trò kết nối với các đô thị động lực như Pleiku và Gia Nghĩa trong không gian phát triển liên vùng.

Từ yêu cầu phát triển mới, tỉnh Đắk Lắk đã điều chỉnh Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Đắk Lắk giai đoạn 2021–2030 và xây dựng Kế hoạch phát triển nhà ở giai đoạn 2026–2030.

Trong đó, phát triển nhà ở xã hội được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới. Thay vì xem đây là một chính sách hỗ trợ mang tính riêng lẻ, tỉnh đang đặt nhà ở xã hội trong mối quan hệ trực tiếp với ổn định nguồn nhân lực, phát triển đô thị, kiểm soát thị trường bất động sản và bảo đảm an sinh xã hội lâu dài.

Theo chỉ tiêu Thủ tướng Chính phủ giao, đến năm 2030, tỉnh Đắk Lắk phải hoàn thành 38.007 căn nhà ở xã hội; riêng năm 2026 được giao hoàn thành 3.900 căn. Đây là con số rất lớn trong bối cảnh hạ tầng đô thị, quỹ đất và nhu cầu phát triển hiện nay.

Con số 38.007 căn nhà ở xã hội không chỉ là áp lực xây dựng mà đòi hỏi tổ chức lại không gian đô thị. Sau hợp nhất, Đắk Lắk có không gian phát triển rộng hơn, bao gồm đô thị trung tâm Buôn Ma Thuột, khu vực đô thị phía Đông, khu vực ven biển, hành lang kinh tế mới cùng những vùng động lực công nghiệp, thương mại, dịch vụ và logistics. Trong cấu trúc phát triển mới đang được định hình, nhu cầu dân cư theo phân bố nhân lực cũng khác trước.

Khi đô thị hóa tăng tốc, lực lượng lao động dịch chuyển mạnh hơn, nhu cầu về chỗ ở của công nhân, người lao động, công chức, viên chức và người thu nhập thấp cũng tăng theo hoặc dịch chuyển theo cấu trúc tăng trưởng mới.

Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk Cao Đình Huy thông tin, trước yêu cầu mới, Đắk Lắk đang đồng thời triển khai nhiều nhóm dự án nhằm tạo nguồn cung nhà ở xã hội trong giai đoạn tới. Hiện Sở Xây dựng đã tham mưu UBND tỉnh Đắk Lắk tập trung triển khai 9 dự án và nhóm dự án có khả năng tạo nguồn cung trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

* Không gian phát triển mở rộng và bài toán phân bổ lao động

Với định hướng phát triển mang tầm khu vực, nhu cầu nhà ở xã hội cực lớn, việc phân bổ khu vực dân cư và nhà ở xã hội phù hợp với cấu trúc phát triển cũng mang yếu tố quyết định đến sự phát triển.

Phát triển nhà ở xã hội được xác định là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới. Ảnh: Nguyễn Thanh - TTXVN

Trong mục tiêu 3.900 căn nhà của năm 2026 thuộc nhóm dự án nhà ở xã hội đã lựa chọn chủ đầu tư hoặc nhà đầu tư, hiện có 3 dự án trọng tâm. Dự án Khu nhà ở xã hội An Phú tại phường Bình Kiến, quy mô toàn 2.270 căn, trong đó kế hoạch năm 2026 phấn đấu triển khai khoảng 1.300 căn.

Dự án Khu nhà ở xã hội Khu phố Phước Hậu, phường Bình Kiến, quy mô khoảng 690 căn. Phần nhà ở xã hội thuộc Dự án Khu dân cư nông thôn mới Hòa Thắng, dự kiến khoảng 800 căn.

Đây là các dự án có ý nghĩa quan trọng vì đã có cơ sở pháp lý ban đầu, có nhà đầu tư và đang được tập trung đôn đốc hoàn thiện các thủ tục để đủ điều kiện triển khai xây dựng. Mỗi dự án có tính chất khác nhau. Có dự án là đất sạch do Nhà nước quản lý, có dự án cần điều chỉnh quy hoạch, có dự án cần giải phóng mặt bằng, có dự án chuyển đổi công năng từ công trình hiện hữu sang nhà ở xã hội cho thuê... Tuy nhiên, cả 3 dự án trọng điểm này đều chưa được khởi công. Theo ông Cao Đình Huy, khó khăn lớn nhất hiện nay là quỹ đất sạch để triển khai dự án nhà ở xã hội còn hạn chế. Chủ trương phát triển nhà ở xã hội đã rất rõ, nhu cầu xã hội cũng rất lớn, nhưng để một dự án có thể khởi công thì phải có đất sạch, có quy hoạch phù hợp, có hạ tầng kết nối, có thủ tục đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường đầy đủ. Đây là chuỗi điều kiện liên hoàn, chỉ cần một khâu chậm thì tiến độ chung của dự án bị ảnh hưởng. Dự án An Phú chỉ mới bồi thường, giải phóng mặt bằng phần đất nông nghiệp khoảng 69% diện tích. Dự án Phước Hậu, nhà đầu tư đang thực hiện thủ tục giao đất, khảo sát địa chất, thiết kế quy hoạch tổng mặt bằng, báo cáo nghiên cứu khả thi, giấy phép môi trường và các thủ tục liên quan. Dự án Hòa Thắng, các thủ tục lựa chọn nhà đầu tư, ký hợp đồng thực hiện dự án đã được triển khai, hiện đang tập trung vào giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục đất đai để có thể khởi công. Bên cạnh nhóm dự án trên, Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk đang tham mưu triển khai nhóm dự án đang hoàn thiện điều kiện pháp lý, lựa chọn nhà đầu tư hoặc điều chỉnh quy hoạch để tạo thêm nguồn cung. Có thể kể đến Dự án Khu phức hợp nhà ở thông minh kết hợp trung tâm thương mại tại 161 Nguyễn Chí Thanh, phường Tân An; Dự án Nhà ở xã hội Khu dân cư Km4-5, phường Tân An; Dự án Nhà ở xã hội Khu đô thị Tổ dân phố 8, phường Tân An; Dự án Nhà ở xã hội cho cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh tại phường Thành Nhất; Dự án Nhà ở xã hội tại khu đất Kè bờ tả sông Ba; và Dự án chuyển đổi công năng Ký túc xá Khoa Y tại đường Đặng Trần Côn thành nhà ở xã hội cho thuê. Để thúc đẩy tiến độ các dự án sớm khởi công xây dựng, hoàn thành mục tiêu được giao, Sở Xây dựng tỉnh Đắk Lắk đang tham mưu UBND tỉnh cơ chế phối hợp theo hướng “luồng xanh” trong xử lý thủ tục. Là tổ chức xử lý ưu tiên, phối hợp song song, rút ngắn thời gian xử lý của cơ quan nhà nước đối với dự án nhà ở xã hội, nhưng vẫn giữ nguyên nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng thẩm quyền, đúng trình tự và bảo đảm chất lượng thẩm định. “Hồ sơ phải được hướng dẫn ngay từ đầu. Trách nhiệm cơ quan chủ trì và phối hợp phải rõ. Việc nào có thể thực hiện song song thì xử lý song song.. Nội dung vượt thẩm quyền phải được báo cáo ngay để tháo gỡ kịp thời. Đây được xem là một thay đổi đáng chú ý trong tư duy điều hành, tỉnh đang hướng tới cơ chế xử lý tập trung và rõ trách nhiệm hơn” – ông Cao Đình Huy nói. Phía sau câu chuyện phát triển nhà ở xã hội hiện nay thực chất là yêu cầu tổ chức lại không gian đô thị trong giai đoạn phát triển mới. Và với Đắk Lắk, bài toán hiện nay, ngoài chỉ tiêu số lượng căn nhà, còn là sự chuẩn bị một cấu trúc đô thị đủ sức giữ được người lao động trong giai đoạn phát triển mới.