Nhà thơ Huỳnh Mai Liên mang tiếng Việt dịu dàng vào thế giới trẻ thơ

“Khu vườn bất tận” trong tâm hồn

Tình yêu văn chương của Huỳnh Mai Liên không đến từ một bước ngoặt bất ngờ mà được nuôi dưỡng từ rất sớm, qua những ký ức tuổi thơ thời bao cấp. Ngày còn nhỏ, cô bé Mai Liên thường mê mẩn những căn gác xép cũ trong nhà hay ở quê nội Quảng Ngãi, nơi cất giữ những cuốn sách cũ kỹ đã ngả màu theo năm tháng. Chị đọc tất cả những gì mình tìm thấy, không phân biệt sách cho người lớn hay trẻ em, chỉ đơn giản là muốn được chìm vào thế giới của câu chữ.

Niềm say mê ấy theo chị suốt những năm học phổ thông, để rồi dẫn lối vào Khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Trong môi trường có nhiều cây bút trẻ nổi bật khi ấy, Huỳnh Mai Liên vẫn chọn cách lặng lẽ viết. Chị ghi thơ vào sổ tay, đôi khi chỉ đọc cho những người bạn thân trong ký túc xá nghe.

Nhà thơ Huỳnh Mai Liên dành trọn tình yêu cho các em nhỏ qua các tác phẩm. Ảnh: NVCC

Sau khi tốt nghiệp, chị gắn bó nhiều năm với nghề báo và công tác tại Đài Truyền hình Việt Nam. Tưởng như văn chương chỉ còn là một góc nhỏ riêng tư giữa guồng quay công việc, nhưng rồi chính VTV lại trở thành “ông mối” cho hành trình sáng tác thiếu nhi của chị.

Năm 2016, khi kênh VTV7 xây dựng chương trình “Lớp học Cầu vồng”, ê-kíp sản xuất cần tìm một tác giả viết thơ cho thiếu nhi theo từng chủ đề phát sóng. Nhận lời mời cộng tác, Huỳnh Mai Liên viết chùm thơ đầu tiên với những bài như "Biển là trẻ con", "Bé tập vẽ", "Voi con làm mưa", "Nhà gà tập hát"…

Những bài thơ lên sóng truyền hình đã mở ra trong chị một mạch cảm xúc mới. Từ vài bài thơ ban đầu, chị tiếp tục viết rồi gom lại thành tập thơ đầu tay "Biển là trẻ con", xuất bản ngay trong năm 2016. Một nghìn cuốn sách đầu tiên nhanh chóng được độc giả đón nhận hết, trở thành nguồn động viên để chị bước tiếp trên con đường văn học thiếu nhi.

Điều khiến nhiều người bất ngờ là giữa cường độ làm việc căng thẳng ở VTV, Huỳnh Mai Liên vẫn có thể giữ cho mình một khoảng trời thơ ca riêng. Chị hiện làm công tác Quảng bá tại Ban Chương trình – công việc luôn gắn với những chiến dịch truyền thông áp lực cao, nhiều hôm làm việc kéo dài tới khuya.

Thế nhưng giữa nhịp sống ấy, chị vẫn lặng lẽ viết thơ. Trong khuôn viên cơ quan có một cây dâu da cạnh cây xoài, nơi chị gọi vui là “cây sáng tác”. Những lúc cảm hứng ùa về, chị lại tranh thủ xuống ngồi dưới bóng cây, gõ từng câu thơ vào điện thoại.

Với Huỳnh Mai Liên, viết cho thiếu nhi chưa bao giờ là lựa chọn nhỏ bé. Chị coi đó là một “khu vườn bất tận”, đủ rộng để khám phá suốt đời.

“Gia tài nhỏ” của 10 năm sáng tác

Sau 10 năm sáng tác, Huỳnh Mai Liên đã có trong tay một “gia tài nhỏ” đáng quý với nhiều tác phẩm được bạn đọc nhí yêu thích như: "Biển là trẻ con" (2016), "Ngày xưa của con" (2018), "Mẹ yêu ai nhất?" (2019), "Nhà mình vui nhất" (2023), "Bay qua Hồ Gươm" (2024), "Bốn mùa cờ bay" (2025)...

Điểm chung trong thơ chị là sự gần gũi. Chị không tìm kiếm những điều quá lớn lao hay xa vời mà bắt đầu từ những gì trẻ em nhìn thấy mỗi ngày: gia đình, trường lớp, cây cối, phố phường Hà Nội, tình yêu quê hương, biển đảo…

Đặc biệt, hành trình sáng tác ấy luôn có sự đồng hành của con gái chị – bé Mai Khuê. Ngoại trừ cuốn truyện tranh "Mẹ yêu ai nhất?", hầu hết các tập thơ của Huỳnh Mai Liên đều do chính con gái minh họa.

Các tác phẩm của nhà thơ Huỳnh Mai Liên. Ảnh: NVCC

Ý tưởng ấy xuất phát từ mong muốn rất giản dị của một người mẹ: Tìm cho con một hoạt động lành mạnh để tránh xa màn hình điện thoại, internet trong mỗi dịp hè. Chị giao thơ cho con vẽ minh họa như một “bài tập nhỏ” mỗi ngày, nhưng luôn cố gắng để việc sáng tạo diễn ra tự nhiên, không biến thành áp lực.

Qua những trang sách, hai mẹ con không chỉ gần gũi hơn mà còn trở thành những người bạn đồng hành trong nghệ thuật. Từ thế giới trẻ thơ của con gái, chị có thêm nhiều phát hiện thú vị. Có lần, khi hỏi con nghĩ thế nào về thành phố Hà Nội to rộng mình đang sống? Con gái trả lời: “Con nghĩ Hà Nội như ngôi nhà". Chính những cách cảm nhận hồn nhiên ấy giúp chị hiểu hơn về tâm hồn trẻ nhỏ.

Cuốn "Mẹ yêu ai nhất?" cũng bắt nguồn từ câu chuyện rất đời trong chính gia đình chị – sự “tranh mẹ” giữa hai đứa trẻ. Từ đó, Huỳnh Mai Liên nhận ra đôi khi người lớn vô tình làm một đứa trẻ tổn thương khi dành quá nhiều sự chú ý cho em nhỏ hoặc đứa con đau ốm hơn.

Những trải nghiệm ấy không chỉ trở thành chất liệu văn chương mà còn giúp chị học cách lắng nghe và đồng hành cùng con trong quá trình trưởng thành.

Chắt chiu từng câu chữ để giữ tiếng Việt dịu dàng cho trẻ thơ

Dù thơ thiếu nhi thường hướng tới sự giản dị, Huỳnh Mai Liên lại rất khắt khe với từng câu chữ. Chị luôn cân nhắc kỹ từng ý thơ, từng từ ngữ để tác phẩm vừa gần gũi với trẻ nhỏ, vừa có chiều sâu cảm xúc.

Nữ nhà thơ từng chia sẻ rằng có những bài thơ sau khi viết xong khiến chị kiệt sức như vừa trải qua một trận ốm. Bởi phía sau sự nhẹ nhàng của thơ thiếu nhi là rất nhiều suy nghĩ, quan sát và chắt lọc.

Nhà thơ Huỳnh Mai Liên và các độc giả nhí. Ảnh: NVCC

Chị luôn nhớ lời nhắn của một đồng nghiệp ở VTV: “Hãy viết bằng con mắt của một nhà báo và tâm hồn của một nhà thơ”. Có lẽ chính điều ấy giúp thơ của Huỳnh Mai Liên vừa giàu chất đời sống, vừa giữ được sự trong trẻo cần thiết cho trẻ em.

Trong thời đại công nghệ, khi trẻ nhỏ có quá nhiều lựa chọn giải trí, chị cho rằng văn học thiếu nhi muốn chạm được tới các em thì trước hết phải chân thành. Những bài thơ không cần cầu kỳ, nhưng phải có cảm xúc thật và sự đồng điệu với thế giới trẻ thơ.

Sự bền bỉ ấy đã được ghi nhận khi nhiều tác phẩm của chị được lựa chọn đưa vào chương trình sách giáo khoa phổ thông mới như: "Khi cả nhà bé tí", "Đất nước là gì?", "Điều kỳ diệu", "Nhắm mắt lại", "Bài ca loài kiến", "Yêu tiếng Việt"…

Trong đó, bài thơ "Đất nước là gì?" được nhiều giáo viên và học sinh yêu thích bởi cách định nghĩa Tổ quốc giản dị mà giàu cảm xúc:

“Hay là con nghĩ
Đất nước trong nhà
Là mẹ là cha
Là cờ Tổ quốc?
…
Tiếng Việt dịu dàng
Có là đất nước?”

Với Huỳnh Mai Liên, phần thưởng lớn nhất với thơ ca không phải là sự nổi tiếng mà chính là tình cảm của các em nhỏ. Chị nhớ mãi khoảnh khắc tháng 4-2026, khi tham gia Trại Sáng tác Văn học thiếu nhi tại Quảng Trị. Trong lúc chờ tàu ở ga Đồng Hới, bất ngờ có những học sinh tiểu học nhận ra chị và reo lên: “Cô Huỳnh Mai Liên!”. Khoảnh khắc ấy khiến chị xúc động bởi thơ ca của mình thực sự đã đến được với trẻ nhỏ.

Nhà thơ Huỳnh Mai Liên kí tặng sách độc giả. Ảnh: NVCC

Sau tập thơ "Bốn mùa cờ bay", nữ nhà thơ vẫn tiếp tục viết. Hiện chị đang hoàn thiện một bản thảo mới xoay quanh chủ đề “Mẹ - Con” – đề tài quen thuộc nhưng luôn khiến chị muốn đào sâu hơn nữa.

Mười năm một chặng đường, Huỳnh Mai Liên vẫn lặng lẽ làm công việc của người “nhóm lửa”, chắt chiu từng chuyển động của đời sống qua lăng kính trong veo của trẻ thơ. Với chị, sách thiếu nhi là “vitamin cho tâm hồn”. Và hành trình mang tiếng Việt dịu dàng đến với thế giới trẻ nhỏ chắc chắn sẽ còn tiếp tục, bằng những trang viết đong đầy yêu thương.