Nhật Bản ra hướng dẫn ứng phó với 'phụ huynh quá khích'

Ảnh minh hoạ: Reuters

Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản (MEXT) vừa cho biết đã xây dựng Bộ hướng dẫn mới nhằm giúp các trường học phòng ngừa và xử lý tình trạng giáo viên bị phụ huynh hoặc người giám hộ học sinh xúc phạm, đưa ra yêu cầu vô lý hoặc có các hành vi quấy rối khác. Bộ hướng dẫn dự kiến sẽ được cung cấp cho các hội đồng giáo dục và các cơ quan, tổ chức liên quan trên toàn quốc.

Theo đó, tài liệu đưa ra những tình huống cụ thể và cách thức để nhà trường ứng phó, qua đó giúp giáo viên không phải đơn độc xử lý các trường hợp phụ huynh có hành vi gây áp lực hoặc quấy rối.

Bộ hướng dẫn được xây dựng trong bối cảnh Luật sửa đổi về các biện pháp thúc đẩy toàn diện trong lĩnh vực lao động của Nhật Bản sẽ có hiệu lực từ tháng 10. Luật yêu cầu các doanh nghiệp và tổ chức thực hiện những biện pháp phòng ngừa hành vi quấy rối khách hàng. Các hội đồng giáo dục và cơ sở giáo dục được thành lập dưới hình thức pháp nhân cũng thuộc diện phải thực hiện các biện pháp nhằm bảo vệ giáo viên trước hành vi quấy rối.

MEXT cho biết Bộ hướng dẫn nhằm làm rõ trách nhiệm của nhà trường cũng như tiêu chí đánh giá hành vi của phụ huynh theo quy định pháp luật.

Từ tình huống đến cách ứng phó...

Theo hướng dẫn, phụ huynh và người dân được xem là những đối tác hỗ trợ quá trình trưởng thành và phát triển của học sinh. Vì vậy, nhà trường cần nghiêm túc tiếp nhận và xử lý các ý kiến, yêu cầu và thắc mắc được gửi đến. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc nhà trường phải chấp nhận mọi yêu cầu.

Để bảo vệ cả học sinh và giáo viên, Bộ hướng dẫn yêu cầu các trường kiên quyết đối với những hành vi “vượt quá giới hạn được xã hội chấp nhận”.

MEXT đưa ra một loạt ví dụ về những hành vi có thể được xem là vượt quá giới hạn, trong đó có việc phụ huynh vô lý yêu cầu con mình được chuyển sang lớp khác hoặc thay đổi giáo viên chủ nhiệm; yêu cầu giáo viên giám sát trẻ khi các em chơi tại công viên; ở lại trường trong thời gian dài; hoặc thường xuyên gọi điện thoại kéo dài tới nhà trường...

Đây là những tình huống có thể khiến giáo viên phải dành nhiều thời gian và nguồn lực để xử lý, ảnh hưởng đến tâm lý, công việc chuyên môn cũng như hoạt động chung của nhà trường.

Nhiều giáo viên Nhật Bản cho rằng các bậc phụ huynh ngày càng khắt khe và đòi hỏi nhiều hơn bao giờ hết. Ảnh: Shutterstock

Theo hướng dẫn, nhà trường nên tránh để giáo viên trực tiếp đối mặt một mình với những hành vi như vậy, bất cứ khi nào có thể. Các cán bộ quản lý và giáo viên khác có thể cùng tham gia nhằm giảm áp lực cho giáo viên trực tiếp liên quan. Trong trường hợp phụ huynh tiếp tục lặp đi lặp lại các yêu cầu, nhà trường được khuyến nghị có thể ngắt cuộc gọi hoặc yêu cầu phụ huynh rời khỏi phòng sau khi một khoảng thời gian nhất định đã trôi qua.

Nhà trường cũng được khuyến nghị ghi lại các cuộc trao đổi với phụ huynh, sau khi thông báo trước cho họ. Việc này nhằm lưu giữ bằng chứng khách quan về sự việc. Nếu cần thiết, nhà trường có thể tham vấn luật sư để xác định các bước xử lý tiếp theo.

Hơn 90% giáo viên thấy việc xử lý phụ huynh là gánh nặng

Những hướng dẫn mới được đưa ra sau khi MEXT tiến hành khảo sát về tình trạng quấy rối nhằm vào các trường học.

Trong năm học 2025, Bộ Giáo dục Nhật Bản khảo sát 11 chính quyền địa phương trên cả nước. Trong số 563 trường tham gia khảo sát, khoảng 40% cho biết từng nhận được “những lời phàn nàn quá mức và các yêu cầu không công bằng”. Đáng chú ý, hơn 90% giáo viên từng trực tiếp xử lý những trường hợp này cho biết họ cảm thấy “việc đối phó với phụ huynh là một gánh nặng”.

Các số liệu cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở những trường hợp cá biệt mà đang trở thành một thách thức đối với hoạt động quản lý trường học và đội ngũ giáo viên.

Bài toán cân bằng quyền lợi

Trước đây, chính quyền thủ đô Tokyo cũng đã có động thái tương tự. Hồi tháng 2, Hội đồng Giáo dục Tokyo xây dựng hướng dẫn riêng về cách giáo viên và cán bộ quản lý trường học ứng phó với những phụ huynh có hành vi quá mức.

Một số địa phương cũng bắt đầu xây dựng cơ chế chuyên trách. Tại thành phố Tenri, tỉnh Nara, chính quyền địa phương đã thành lập một bộ phận chuyên xử lý các vấn đề liên quan đến phụ huynh. Nhân viên của bộ phận này đến trực tiếp các trường để xử lý những trường hợp quấy rối.

Theo các chuyên gia, Bộ hướng dẫn với phạm vi áp dụng trên toàn quốc của MEXT không đặt phụ huynh và nhà trường ở hai phía đối lập. Ngược lại, tài liệu xác định phụ huynh là đối tác của nhà trường trong việc hỗ trợ sự trưởng thành và phát triển của học sinh. Tuy nhiên, quan hệ hợp tác đó cũng cần dựa trên những giới hạn ứng xử được xã hội chấp nhận.