'Nhảy việc' sau Tết: Giữ chân người lao động bằng cách nào?

Tại Việt Nam, “nhảy việc” đầu năm, nhất là sau Tết, đã trở thành xu hướng quen thuộc. Nhiều người kỳ vọng môi trường tốt hơn, thu nhập cao hơn và cơ hội thăng tiến rõ ràng hơn khi thị trường tuyển dụng sôi động trở lại. Tuy nhiên, nếu thiếu cân nhắc, quyết định vội vàng có thể dẫn đến lựa chọn không phù hợp.

Chuyển việc là bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp, không chỉ là đổi nơi làm mà còn là điều chỉnh định hướng phát triển. Vì vậy, đầu năm thường được xem là thời điểm thích hợp để bắt đầu một hành trình mới.

Vì sao đầu năm lại trở thành thời điểm cao trào của xu hướng này? Dưới góc nhìn của người lao động, có nhiều yếu tố tâm lý và thực tế cùng lúc tác động đến quyết định dịch chuyển.

Đầu năm, thị trường lao động sôi động với xu hướng “nhảy việc” sau Tết (Ảnh minh họa)

Trước hết là tâm lý “khởi đầu mới” sau Tết Nguyên Đán. Sau thời gian nghỉ ngơi, nhiều người nhìn lại chặng đường đã qua và mong muốn bứt phá, thoát khỏi sự trì trệ. Không khí đầu năm với nhiều kỳ vọng mới khiến quyết định thay đổi công việc trở nên dễ dàng hơn, khi người lao động tin rằng, đây là thời điểm thích hợp để bước ra khỏi vùng an toàn.

Ngoài yếu tố tâm lý, thu nhập và cơ hội thăng tiến là nguyên nhân chính khiến nhiều người chuyển việc đầu năm. Khi đãi ngộ không như kỳ vọng trong “mùa” đánh giá lương thưởng, họ dễ tìm đến nơi có mức lương và lộ trình phát triển tốt hơn; Thị trường tuyển dụng sôi động càng thúc đẩy xu hướng này, đồng thời tạo áp lực cho doanh nghiệp trong việc giữ chân nhân sự và ổn định bộ máy.

Trước thực tế thị trường lao động liên tục biến động, đặc biệt là giai đoạn sau Tết - thời điểm dễ phát sinh làn sóng dịch chuyển nhân sự, câu chuyện giữ chân người lao động và ổn định bộ máy sản xuất đang trở thành yêu cầu cấp thiết đối với nhiều doanh nghiệp.

Giữ chân lao động sau Tết trước nhu cầu nhân lực tăng cao

Theo TS. Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội, để tránh tình trạng thiếu hụt lao động đầu năm, doanh nghiệp trước hết phải chủ động xây dựng chiến lược thu hút và giữ chân nhân sự ngay từ sớm. Muốn người lao động quay trở lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết, doanh nghiệp phải bảo đảm đầy đủ chính sách, chế độ, tiền lương, tiền thưởng và các điều kiện an sinh cơ bản. Nếu đời sống không được chăm lo thỏa đáng, nguy cơ người lao động ở lại quê hoặc chuyển sang nơi làm việc khác là điều khó tránh khỏi.

Thực tế cho thấy, chỉ cần một mùa thưởng Tết không tương xứng hoặc môi trường làm việc thiếu ổn định, doanh nghiệp có thể đối mặt với tình trạng thiếu lao động nghiêm trọng ngay sau kỳ nghỉ. Khi đó, chi phí tuyển dụng, đào tạo lại và thời gian ổn định sản xuất sẽ tăng lên đáng kể. Vì vậy, giữ uy tín và hình ảnh doanh nghiệp không chỉ nằm ở kết quả kinh doanh mà còn ở cách đối xử với người lao động.

Bên cạnh chính sách đãi ngộ, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực dự báo và chuẩn bị nguồn nhân lực cho năm 2026. Điều này bao gồm việc chủ động tuyển mới theo kế hoạch, tổ chức đào tạo bổ sung kỹ năng, đào tạo lại đội ngũ hiện có và thu hút nhân sự chất lượng cao. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, nguồn nhân lực không chỉ cần đủ về số lượng mà còn phải mạnh về chất lượng, đáp ứng yêu cầu sản xuất - kinh doanh trong giai đoạn chuyển đổi số và tái cấu trúc nền kinh tế.

“Ở chiều ngược lại, người lao động cũng không thể đứng ngoài cuộc. Thị trường lao động hiện nay vận hành theo cơ chế linh hoạt, minh bạch và cạnh tranh hơn trước rất nhiều. Quan hệ lao động không còn mang tính “ổn định suốt đời” như trước đây. Năng suất thấp, kỷ luật kém, thiếu tinh thần trách nhiệm có thể khiến người lao động bị thay thế bất cứ lúc nào”, ông Bùi Sỹ Lợi khẳng định.

Do đó, ông Lợi cho rằng, mỗi người cần chuẩn bị cho mình một tâm thế chủ động thích ứng. Trước hết là tuân thủ kỷ luật lao động, nâng cao tinh thần trách nhiệm và sự gắn bó với doanh nghiệp. Song song với đó là không ngừng rèn luyện tay nghề, cải thiện kỹ năng chuyên môn. Thực tế cho thấy, chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu phát triển mới. Nếu không liên tục học hỏi và cập nhật kiến thức, người lao động rất dễ bị tụt lại phía sau.

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, kinh tế số và xã hội số đang định hình lại thị trường việc làm, yêu cầu về kỹ năng công nghệ, khả năng thích ứng và học tập suốt đời trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Người lao động cần chủ động đào tạo lại, tự trang bị kỹ năng mới, nâng cao trình độ để có thể làm chủ công việc và làm chủ chính mình. Khi có tay nghề vững, kỷ luật tốt và sức khỏe đảm bảo, người lao động sẽ có vị thế vững vàng hơn, dù làm việc ở bất kỳ doanh nghiệp nào.

Tuy nhiên, giải pháp căn cơ không chỉ đến từ một phía. Mối quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động phải được xây dựng trên tinh thần đồng hành và chia sẻ. Doanh nghiệp gặp khó khăn, người lao động cần chung tay vượt qua; Ngược lại, khi người lao động đối diện biến cố, doanh nghiệp cũng phải có trách nhiệm hỗ trợ, bảo đảm thu nhập đủ sống và điều kiện làm việc ổn định. Chỉ khi hai bên coi nhau là đối tác cùng phát triển, thay vì quan hệ thuần túy “thuê - mướn”, thì nền tảng nhân lực mới thực sự bền vững.

TS. Bùi Sỹ Lợi cho rằng, muốn người lao động quay trở lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết, doanh nghiệp phải bảo đảm đầy đủ chính sách, chế độ, tiền lương, tiền thưởng và các điều kiện an sinh cơ bản (Ảnh minh họa)

Ổn định lực lượng lao động đầu năm vì thế không chỉ là bài toán quản trị nhân sự, mà còn là thước đo văn hóa doanh nghiệp và ý thức nghề nghiệp của mỗi cá nhân. Khi doanh nghiệp và người lao động gắn bó như một thể thống nhất, thị trường lao động mới có thể phát huy tối đa tiềm năng và tạo động lực tăng trưởng cho năm 2026 và những năm tiếp theo.

TS. Bùi Sỹ Lợi nhận định, thị trường lao động trong thời gian tới có xu hướng tăng trưởng mạnh, nhất là khi nền kinh tế bước ra khỏi một năm 2025 nhiều biến động.

Theo ông, những tác động của thiên tai, đặc biệt là bão lũ trong năm qua, đã khiến khu vực nông nghiệp, nông thôn và đời sống nông dân gặp không ít khó khăn. Điều này có thể thúc đẩy làn sóng dịch chuyển lao động từ khu vực nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ trong năm 2026. “Có thể xem đây là giai đoạn tăng bù của thị trường lao động, khi nhu cầu nhân lực ở khu vực dịch vụ và các ngành phi nông nghiệp sẽ gia tăng rõ rệt”.

Không chỉ yếu tố phục hồi kinh tế, xu thế chuyển đổi mô hình tăng trưởng và tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cũng đặt ra yêu cầu mới về cơ cấu và chất lượng lao động. Các ngành kinh tế mũi nhọn, lĩnh vực dịch vụ hiện đại, kinh tế số… đều cần nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn, kỹ năng và khả năng thích ứng cao hơn trước.

Tuy nhiên, theo TS. Bùi Sỹ Lợi, điểm đáng lo ngại nằm ở sự lệch pha cung - cầu: “Nếu không chuẩn bị kỹ, chúng ta có thể rơi vào tình trạng thiếu lao động có tay nghề, trong khi lao động phổ thông lại dư thừa. Người không có kỹ năng phù hợp thì rất khó tìm được việc làm, dù thị trường đang khát nhân lực. Nói cách khác, nguy cơ “đói” lao động chất lượng cao hoàn toàn có thể xảy ra, dù tổng số người trong độ tuổi lao động vẫn lớn.

Ông Lợi cho rằng, ngay từ những tháng đầu năm, các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và bản thân người lao động phải chủ động chuẩn bị cho một giai đoạn nhu cầu nhân lực tăng mạnh. Sự chuẩn bị này không chỉ về số lượng mà quan trọng hơn là về chất lượng. Thị trường sẽ đòi hỏi lực lượng lao động có sức khỏe tốt, kỹ năng nghề nghiệp vững vàng và tác phong chuyên nghiệp, phù hợp với môi trường công nghiệp và dịch vụ hiện đại, thay vì lối làm việc manh mún, tự phát của sản xuất nông nghiệp truyền thống.

“Lao động năm 2026 sẽ mang đặc trưng của nền kinh tế công nghiệp - dịch vụ nhiều hơn. Ai không kịp thích ứng sẽ bị bỏ lại phía sau”, TS. Bùi Sỹ Lợi nhấn mạnh.

Chung Thủy/VOV.VN