Về nơi căn cứ bí mật của cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh

Di tích Căn nhà cụ Hoàng Viện là nơi hoạt động bí mật của cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh.

Dưới chân núi Nhón ở xã Lam Thành (Nghệ An) có một căn nhà mộc mạc, giản dị là Di tích Lịch sử Quốc gia. Đó là nhà cụ Hoàng Viện, nơi từng là cơ sở cách mạng của cao trào 1930-1931. Nơi đây có các hiện vật đơn sơ như lá cờ búa liềm bằng gỗ, con dấu, chiếc nồi đồng, mâm, bát, đĩa cùng nhiều hình ảnh, tư liệu cách mạng quý giá. Mỗi hiện vật được tái hiện là những mảnh ghép sinh động giúp du khách tham quan cảm nhận rõ nét hơn về một thời kỳ đầy gian khó nhưng hào hùng của dân tộc.

Ông Hoàng Văn Thước (1957, cháu đích tôn cụ Hoàng Viện) chia sẻ, những vật dụng quen thuộc trong gia đình gắn với câu chuyện về những cán bộ cách mạng từng hoạt động tại đây. Nơi đây từng diễn ra nhiều cuộc họp bí mật của những cán bộ cách mạng, nơi cất giấu tài liệu của cán bộ Xứ ủy Trung Kỳ. Phía sau nhà là núi Nhón với địa hình thuận lợi cho việc hoạt động bí mật và rút lui khi bị kẻ thù phát hiện. Hai căn hầm từng được sử dụng để cất giấu tài liệu, nay không còn nguyên vẹn. Ngày nay, nhà cụ Hoàng Viện được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia, là “địa chỉ đỏ” về lòng yêu nước, tinh thần cách mạng của thế hệ trẻ.

Theo tư liệu lịch sử, tháng 7-1930, khi phong trào cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng phát triển mạnh, Chi bộ Phúc Mỹ được thành lập ngay tại nhà cụ Hoàng Viện (1889–1964). Là người có uy tín trong nhân dân, cụ Hoàng Viện cùng gia đình luôn hết lòng bảo vệ, chăm sóc chu đáo mỗi khi cán bộ cách mạng về đây xây dựng cơ sở. Căn nhà cụ đã được chọn làm cơ sở hoạt động cách mạng. Gian trong nhà cụ được sắp xếp làm nơi làm việc cho cán bộ.

Chiếc sập nơi cất giấu tài liệu của cán bộ cách mạng.

Trong căn nhà cụ Hoàng Viện lúc ấy đã trở thành những “lá chắn” thầm lặng cho cán bộ hoạt động. Mỗi người chia nhau một việc, người lo cơm nước, người làm nhiệm vụ cảnh giới, người in ấn tài liệu, truyền đơn để đưa chủ trương cách mạng đến với nhân dân. Dù biết rằng những công việc ấy có thể phải trả giá bằng tự do, thậm chí cả mạng sống nhưng bà con nhân dân vẫn hết lòng kiên trung vì cách mạng.

Khi tinh thần cách mạng cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930–1931 ngày càng được hun đúc sâu rộng, căn nhà nhỏ dưới chân núi Nhón không còn đơn thuần là mái ấm riêng của một gia đình, mà đã trở thành mắt xích trong mạng lưới cơ sở cách mạng – nơi ý Đảng gặp lòng dân giữa những năm tháng gian khó.

Những năm sau đó, dù phong trào có lúc bị đàn áp khốc liệt, ngọn lửa đấu tranh tại Phúc Mỹ vẫn không hề tắt. Năm 1939, khi phong trào đấu tranh dân chủ có điều kiện phục hồi, nhiều cán bộ tiếp tục tìm về vùng đất này để gây dựng lại cơ sở. Cuối năm 1940, đồng chí Mười Cúc (tức Nguyễn Văn Linh) được cử về hoạt động và đã chọn nhà cụ Hoàng Viện làm nơi lưu lại hội họp, trao đổi công việc bí mật.

Ngày 8-8-1945, khi thời cơ giành chính quyền đang đến gần, Việt Minh liên tỉnh tổ chức hội nghị tại nhà cụ Hoàng Viện để phổ biến tình hình, bàn kế hoạch chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa. Ít ngày sau, khí thế cách mạng dâng lên mạnh mẽ, nhân dân Nghệ An hòa cùng nhân dân cả nước vùng lên giành chính quyền, góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Năm 1991, nhà cụ Hoàng Viện được công nhận là Di tích Lịch sử văn hóa cấp Quốc gia. Sau thời gian xuống cấp, công trình được phục dựng, gìn giữ và từng bước trở thành điểm đến giáo dục truyền thống cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên, thanh niên và học sinh.Hằng năm, các trường học trên địa bàn tổ chức cho học sinh đến tìm hiểu di tích, qua đó bồi đắp tình yêu quê hương, lòng biết ơn đối với các thế hệ cha ông.