Lễ hội Thành Tuyên 'Cánh cửa' khám phá Tuyên Quang

Phóng viên: Xin đồng chí chia sẻ về những điểm khác biệt, đặc trưng riêng và nổi bật của Lễ hội Thành Tuyên với các lễ hội truyền thống khác?

Đồng chí Nguyễn Thị Hoài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang.

Đồng chí Nguyễn Thị Hoài: Điểm đặc biệt nhất làm nên sức hấp dẫn và thương hiệu của Lễ hội Thành Tuyên chính là Nhân dân là chủ thể sáng tạo và làm nên lễ hội.

Từ một hoạt động vui Tết Trung thu của cộng đồng dân cư, qua hơn 20 năm, người dân Tuyên Quang đã sáng tạo nên những mô hình đèn Trung thu khổng lồ, độc đáo, đa dạng về hình thức và ngày càng phong phú về nội dung. Mỗi mô hình đèn không chỉ thể hiện sự khéo léo, sáng tạo mà còn gửi gắm những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, quê hương, đất nước và cuộc sống.

Điều đáng quý là những mô hình ấy được tạo nên chủ yếu từ sự tự nguyện, tâm huyết và đóng góp của cộng đồng. Người già truyền kinh nghiệm cho thế hệ trẻ; các gia đình, tổ dân phố cùng tham gia; trẻ em được trực tiếp trải nghiệm không khí Trung thu. Vì vậy, Lễ hội không chỉ là nơi để thưởng thức văn hóa mà còn là một không gian để văn hóa được thực hành, trao truyền và sáng tạo trong đời sống.

Một điểm rất riêng nữa là Lễ hội Thành Tuyên có sự kết hợp hài hòa giữa giá trị truyền thống và hơi thở đương đại. Cốt lõi vẫn là Tết Trung thu, là rước đèn, là niềm vui của trẻ em, là sự gắn kết cộng đồng; nhưng cách thể hiện ngày càng hiện đại, hấp dẫn, tạo sức hút đối với đông đảo du khách.

Đặc biệt, Lễ hội đã trở thành một sự kiện văn hóa - du lịch có sức lan tỏa rộng, Lễ hội Thành Tuyên cũng đã 3 lần xác lập kỷ lục Việt Nam, gồm: “Đêm hội Trung thu có nhiều mô hình đèn lớn nhất Việt Nam”, “Mâm cỗ Trung thu lớn nhất Việt Nam” và “Cặp đèn kéo quân lớn nhất Việt Nam”. Năm 2024, thương hiệu “Lễ hội Thành Tuyên” được Cục Sở hữu trí tuệ cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu “Thành Tuyên Festival”. Những dấu mốc này cho thấy Lễ hội đã vượt ra khỏi phạm vi một hoạt động vui Tết Trung thu thông thường để trở thành một thương hiệu văn hóa đặc sắc của Tuyên Quang và của Việt Nam.

Giá trị lớn nhất của Lễ hội Thành Tuyên không nằm ở việc những chiếc đèn lớn đến đâu, mà nằm ở câu chuyện văn hóa phía sau những chiếc đèn ấy. Đó là câu chuyện về sức sáng tạo, tinh thần đoàn kết, niềm tự hào và tình yêu quê hương của người dân Tuyên Quang. Chính yếu tố cộng đồng ấy làm nên một Lễ hội Thành Tuyên rất riêng, có bản sắc và khó có thể sao chép.

Phóng viên: Lễ hội Thành Tuyên có ý nghĩa như thế nào trong gìn giữ, bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch của tỉnh Tuyên Quang, thưa đồng chí?

Đồng chí Nguyễn Thị Hoài: Lễ hội Thành Tuyên có ý nghĩa rất lớn đối với công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và phát triển du lịch của tỉnh Tuyên Quang.

Trước hết, đây là một không gian thực hành văn hóa sống động. Thông qua việc người dân cùng làm đèn, tổ chức rước đèn, tham gia các hoạt động cộng đồng, những giá trị văn hóa được trao truyền một cách tự nhiên giữa các thế hệ. Đặc biệt, trẻ em không chỉ là đối tượng hưởng thụ mà còn được trực tiếp tham gia, trải nghiệm và tiếp nhận văn hóa.

Nhìn từ góc độ quản lý văn hóa, đây là cách bảo tồn rất quan trọng. Bởi văn hóa chỉ thực sự sống khi văn hóa được cộng đồng thực hành, yêu quý và tự nguyện trao truyền.

Lễ hội cũng góp phần tăng cường sự gắn kết cộng đồng, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, khơi dậy niềm tự hào của người dân đối với quê hương. Qua lễ hội, hình ảnh Tuyên Quang không chỉ được biết đến bởi những giá trị lịch sử cách mạng, mà còn được nhận diện là một vùng đất giàu bản sắc, giàu sức sáng tạo và thân thiện, mến khách.

Những mô hình đèn Trung thu khổng lồ diễu hành trong Lễ hội Thành Tuyên năm 2026.

Đối với du lịch, Lễ hội Thành Tuyên đã trở thành một sản phẩm du lịch văn hóa đặc sắc, tạo sức hút để du khách đến với tỉnh. Quan trọng hơn, lễ hội còn là “cánh cửa” để du khách khám phá những giá trị khác của tỉnh Tuyên Quang như các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, văn hóa các dân tộc, ẩm thực, sản phẩm OCOP và du lịch cộng đồng.

Vì vậy, chủ trương của tỉnh là gắn kết Lễ hội với phát triển du lịch, dịch vụ và các ngành công nghiệp văn hóa của tỉnh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, tổ chức và quảng bá lễ hội; xây dựng Lễ hội Thành Tuyên trở thành thương hiệu văn hóa - du lịch đặc trưng của tỉnh Tuyên Quang và khu vực, góp phần nâng cao vị thế của tỉnh trong phát triển văn hóa và du lịch. Qua đó, tạo thêm việc làm, sinh kế và thu nhập cho người dân.

Lễ hội Thành Tuyên đang góp phần biến giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển, nhưng đó phải là nguồn lực được khai thác theo hướng bền vững, trong đó văn hóa là nền tảng và cộng đồng là chủ thể.

Phóng viên:Với những ý nghĩa trên, xin đồng chí cho biết tỉnh Tuyên Quang đã và đang triển khai những giải pháp, cách làm gì để tiếp tục gìn giữ và xây dựng thương hiệu Lễ hội Thành Tuyên, quảng bá văn hóa, con người Tuyên Quang đến bạn bè trong nước và quốc tế?

Đồng chí Nguyễn Thị Hoài: Để Lễ hội Thành Tuyên phát triển bền vững, chủ trương, chỉ đạo của tỉnh xác định nguyên tắc xuyên suốt là: “Đổi mới nhưng không đánh mất bản sắc; chuyên nghiệp hóa nhưng không làm mất đi tính cộng đồng; phát triển du lịch nhưng không thương mại hóa văn hóa”.

Trước hết, tỉnh tiếp tục phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân, khuyến khích cộng đồng sáng tạo các mô hình đèn, tham gia tổ chức và hưởng thụ các hoạt động lễ hội. Đây là giá trị cốt lõi phải giữ gìn.

Thứ hai, tiếp tục nâng cao tính chuyên nghiệp trong tổ chức lễ hội, bảo đảm an ninh, an toàn, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, giao thông, lưu trú và chất lượng phục vụ.

Thứ ba, tỉnh sẽ tiếp tục gắn Lễ hội Thành Tuyên với phát triển du lịch và các ngành công nghiệp văn hóa. Hiện tỉnh xây dựng Đề án Bảo tồn và phát huy giá trị Lễ hội Thành Tuyên gắn với phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa tỉnh Tuyên Quang giai đoạn 2026 - 2030. Thông qua Đề án, chúng tôi muốn hình thành một chuỗi giá trị: Lễ hội thu hút du khách; du lịch đưa du khách đến với các điểm đến; sản phẩm địa phương phục vụ du khách; người dân được hưởng lợi; và chính lợi ích đó tạo động lực để cộng đồng tiếp tục bảo tồn văn hóa.

Thứ tư, đẩy mạnh chuyển đổi số, truyền thông đa nền tảng, tăng cường quảng bá bằng hình ảnh, video, mạng xã hội và các phương thức truyền thông hiện đại. Tỉnh Tuyên Quang không chỉ muốn giới thiệu những chiếc đèn Trung thu độc đáo, mà muốn kể cho bạn bè trong nước và quốc tế nghe câu chuyện về những con người đã làm nên những chiếc đèn ấy.

Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục quan tâm bảo vệ và phát triển thương hiệu “Lễ hội Thành Tuyên”, từng bước nâng tầm Lễ hội thành một thương hiệu văn hóa - du lịch có sức lan tỏa ở cấp quốc gia và quốc tế.

Sức mạnh lớn nhất để đưa thương hiệu Lễ hội Thành Tuyên đi xa không chỉ nằm ở nguồn lực đầu tư, mà nằm ở sức sáng tạo của Nhân dân và bản sắc văn hóa của “Thủ đô Khu giải phóng, Thủ đô Kháng chiến” tới bạn bè trong nước và quốc tế.

Từ một Lễ hội của cộng đồng, tỉnh Tuyên Quang đang từng bước xây dựng thành một thương hiệu văn hóa - du lịch. Và qua thương hiệu ấy, tỉnh muốn giới thiệu với bạn bè trong nước và quốc tế một Tuyên Quang giàu truyền thống, giàu bản sắc, giàu sức sáng tạo, thân thiện và mến khách.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đồng chí!