Nhiều lựa chọn cho học sinh sau tốt nghiệp trung học cơ sở

Thêm cơ hội

Những năm gần đây, kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập tỉnh Bắc Ninh tuyển khoảng 60% học sinh lớp 9. Sau trung học cơ sở, học sinh tùy năng lực, sở trường, nguyện vọng cần cân nhắc 2 hướng đi chính: Tiếp tục học các trường trung học phổ thông hoặc chuyển sang giáo dục nghề nghiệp.

Học viên Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh trong giờ thực hành.

Theo đánh giá của các nhà quản lý giáo dục, vào lớp 10 công lập không phải là con đường duy nhất, hoàn thành chương trình trung học cơ sở, nhiều em có kỹ năng thực hành, không thiên về học thuật đã lựa chọn theo học chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông tại các trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, trường trung cấp, cao đẳng nghề.

Theo học chương trình này, các em được học văn hóa trung học phổ thông chương trình giáo dục thường xuyên kết hợp với học trung cấp nghề, thời gian học tập 3 năm. Nội dung các môn học vẫn bảo đảm nền tảng kiến thức phổ thông cho thí sinh tham gia xét tuyển đại học, cao đẳng.

Bên cạnh đó, trong chương trình học, các em được chú trọng rèn kỹ năng nghề, cấp bằng trung cấp nghề làm nền tảng vững chắc tham gia thị trường lao động trong bối cảnh các khu công nghiệp phát triển mạnh trên địa bàn tỉnh. Thêm vào đó, đào tạo nghề hiện nay được tổ chức theo hướng gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, giúp người học dễ có việc làm sau tốt nghiệp.

Năm học 2026-2027, Trường Cao đẳng Kỹ thuật công nghiệp (phường Bắc Giang) tuyển 1,2 nghìn chỉ tiêu vào lớp 10 chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông. Ông Thân Văn Hùng, Phó Hiệu trưởng cho biết: “Chương trình đào tạo dành nhiều cho thực hành, thực tập chủ yếu ở các doanh nghiệp lớn nên học sinh đáp ứng tốt các tiêu chí kỹ năng nghề, làm việc nhóm. Nhiều năm học liên tục, chất lượng đào tạo các môn văn hóa của trung tâm được đánh giá cao trong khối giáo dục thường xuyên. Song hành với dạy văn hóa, nhà trường sớm nhận diện thách thức về thiếu hụt nhân lực chất lượng cao để mở các ngành liên quan đến khoa học, công nghệ, đón đầu các dự án lớn của tỉnh và khu vực lân cận”.

Một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh có chất lượng giảng dạy các môn văn hóa tốt nên hằng năm tỷ lệ học sinh trúng tuyển vào đại học cao hơn các trường trung học phổ thông ngoài công lập và tương đương một số trường trung học phổ thông như: Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Yên Phong, Hiệp Hòa, Lạng Giang…

Mỗi loại hình một lợi thế

Hiện nay, toàn tỉnh có 16 trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên và 1 Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Ngoại ngữ - Tin học tỉnh. Năm học 2026-2027, tỉnh Bắc Ninh tuyển 7,2 nghìn chỉ tiêu vào lớp 10 chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông. Trong quá trình học, ngoài được miễn học phí học nghề, các em còn được hỗ trợ chi phí học nghề.

Vừa học văn hóa, vừa học nghề trong bối cảnh nhiều ngành như: Chế tạo khuôn mẫu, vi mạch, công nghệ kỹ thuật điện, điện tử, công nghệ ô tô, tự động hóa… đang thiếu nguồn nhân lực. Giai đoạn 2025-2030, nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực vi mạch, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo dự báo tăng từ 20-30% mỗi năm, chủ yếu trình độ cao đẳng ở các vị trí: Kỹ thuật viên vận hành thiết bị bán dẫn, tự động hóa, đo kiểm chất lượng…

Theo quy định, tất cả các trường trung học phổ thông, trung tâm giáo dục thường xuyên đều triển khai chương trình giáo dục phổ thông thống nhất do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Bằng tốt nghiệp trung học phổ thông được cấp theo mẫu chung và không ghi hình thức đào tạo. Học viên giáo dục thường xuyên được tham gia kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông chung với học sinh trung học phổ thông, lấy kết quả xét tốt nghiệp và xét tuyển đại học, cao đẳng.

Bởi vậy, chương trình đào tạo hiện nay của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh được xây dựng gắn với nhu cầu doanh nghiệp, bắt kịp xu hướng công nghệ trí tuệ nhân tạo toàn cầu, giúp học viên tốt nghiệp có thể làm việc ngay, thậm chí được “đặt hàng” từ khi còn đang học.

Sinh viên Nguyễn Văn Hoàn, lớp cắt gọt kim loại, Trường Cao đẳng Công nghiệp Bắc Ninh chia sẻ: “Chương trình đào tạo nghề có thời gian học ngắn hơn, chi phí phù hợp với điều kiện gia đình và đặc biệt chú trọng thực hành. Nhờ đó, người học được tiếp cận sớm với máy móc, công nghệ và môi trường làm việc thực tế”.

Bắc Ninh trở thành thủ phủ công nghiệp của miền Bắc, mở ra cơ hội cung ứng nguồn nhân lực, tạo việc làm cho người lao động. Trước lợi thế và tiềm năng của địa phương, những năm gần đây, các trường trung học cơ sở trên địa bàn tỉnh đã triển khai tư vấn, định hướng từ sớm, giúp học sinh hiểu rõ năng lực và sở thích của bản thân.

Thầy Hà Phi Trường, Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Nam Dương số 2 cho rằng: Việc định hướng sớm không chỉ giúp học sinh giảm áp lực thi cử mà còn tránh tình trạng chọn sai lộ trình. Có những em thiên về các kỹ năng thực hành, nếu được định hướng đúng sẽ phát huy tốt hơn năng lực của mình. Trong bối cảnh xã hội ngày càng đề cao kỹ năng và năng lực thực tế, thành công không còn phụ thuộc vào việc học ở đâu mà phụ thuộc vào việc học như thế nào và có phù hợp hay không.

Ông Đoàn Xuân Thanh, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho biết: Sở chỉ đạo các trường chú trọng lựa chọn giáo viên có trình độ chuyên môn, nhiều kinh nghiệm đảm nhận giảng dạy hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp trong nhà trường; tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức giáo dục hướng nghiệp phù hợp với lứa tuổi, tăng cường dạy học theo hướng thực học, thực hành, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Đa dạng hình thức tư vấn, giải đáp thắc mắc của học sinh; cung cấp kịp thời, đầy đủ thông tin tuyển sinh; liên kết với các doanh nghiệp để đào tạo, cung ứng nguồn nhân lực phù hợp.

Sau tốt nghiệp trung học cơ sở, các em sẽ bước vào kỳ thi tuyển sinh vào trung học phổ thông với nhiều sự lựa chọn phù hợp năng lực, sở trường, nguyện vọng. Các em hãy tự xác định hướng đi phù hợp nhất với chính mình, thay vì bị bó hẹp trong một lựa chọn duy nhất phải vào được lớp 10 trung học phổ thông.