Nhiều mặt bằng 'đất vàng' treo biển cho thuê dài ngày

Một dãy nhà mặt phố trên đường Trường Thi (phường Hạc Thành) treo biển cho thuê.

Gia đình anh Nguyễn Tuấn Long, sinh sống nhiều năm trên đường Cao Thắng (phường Hạc Thành), là một ví dụ điển hình. Căn nhà có mặt tiền rộng 5m, tầng 1 có diện tích 100m2, trước đây được anh cho thuê kinh doanh ổn định với hợp đồng kéo dài 3 năm/lần. Tuy nhiên, từ sau Tết Nguyên đán, khi hợp đồng hết hạn, bên thuê - một cửa hàng kinh doanh đồ chơi - đã chuyển sang địa điểm khác. Từ đó đến nay, dù đã treo biển vài tháng, song anh vẫn chưa tìm được khách thuê phù hợp. “Trước đây cho thuê khoảng 20 triệu đồng/tháng. Khi kinh tế khó khăn, gia đình giảm xuống 18 triệu đồng/tháng để giữ khách, nhưng việc kinh doanh của họ ế ẩm nên họ chuyển đổi mô hình. Sau đó, cũng có vài khách đến hỏi thuê nhưng họ cũng chỉ trả mức giá 7 - 8 triệu đồng/tháng nên đến giờ vẫn chưa có người thuê mới. Cũng may là nhà đất của gia đình có từ lâu, không phải vay ngân hàng nên chưa quá áp lực”, anh Long chia sẻ.

Không phải chủ nhà nào cũng có thể “cầm cự” như trường hợp của anh Long. Gia đình chị Lê Thị Ngọc, từng sinh sống tại đường Bà Triệu, đã phải đưa ra quyết định khó khăn. Mấy năm trước, với mục đích vừa ở vừa cho thuê tầng 1 để có thêm nguồn thu ổn định, gia đình chị đã tích lũy và vay thêm ngân hàng để mua đất, xây nhà. Sau khi hoàn thành, mặt bằng tầng 1 được cho một doanh nghiệp thuê với giá 15 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, sau giai đoạn dịch COVID-19, hoạt động kinh doanh của bên thuê gặp nhiều khó khăn. Dù gia đình chị đã chủ động giảm giá thuê để hỗ trợ, nhưng đến giữa năm 2025, doanh nghiệp vẫn quyết định thanh lý hợp đồng. Trước áp lực trả nợ ngân hàng, gia đình chị Ngọc buộc phải bán căn nhà, chuyển về sinh sống tại khu vực có chi phí thấp hơn. “Giữ nhà thì không có người thuê, mà vẫn phải trả lãi ngân hàng hàng tháng. Cuối cùng gia đình phải bán để giảm áp lực tài chính”, chị Ngọc chia sẻ.

Cũng trên đường Cao Thắng, Lê Hoàn, nhiều cửa hàng từng bán quần áo trước đây cũng treo biển cho thuê mặt bằng. “Bán không được nên nhiều hộ thuê mặt bằng để kinh doanh quần áo, phải trả gấp. Tôi cũng đang bày bán hàng nhưng ế lắm, may không phải thuê nhà”, chủ một cửa hàng trên đường Cao Thắng chia sẻ.

Khảo sát thực tế tại một số tuyến phố lớn cho thấy tình trạng mặt bằng treo biển cho thuê diễn ra khá phổ biến. Phân khúc cho thuê khá đa dạng về vị trí, diện tích; giá chào thuê phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí, diện tích, hạ tầng vỉa hè hay khả năng đỗ xe. Tuy nhiên, điểm chung là mức giá vẫn còn khá cao. Một chủ nhà tại đường Trường Thi, cho biết: “Nhà tôi cho thuê tầng 1, vị trí hai mặt tiền, diện tích gần 100m2, giá khoảng 20 triệu đồng/tháng và có thể thương lượng thêm. Người hỏi thì nhiều, nhưng chưa chốt được vì họ đều muốn mức thấp hơn”.

Thực tế cho thấy, nếu như cách đây 5 - 7 năm, việc sở hữu hoặc thuê mặt bằng nhà phố gần như là điều kiện tiên quyết để kinh doanh, thì hiện nay, xu hướng này đã thay đổi đáng kể. Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử, mạng xã hội và các nền tảng bán hàng trực tuyến đã làm thay đổi hành vi tiêu dùng. Người mua ngày càng quen với việc đặt hàng online, trong khi người bán không còn phụ thuộc hoàn toàn vào vị trí mặt tiền. Hơn nữa, trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, nhiều cơ sở kinh doanh nhỏ buộc phải thắt chặt chi tiêu. Mặt bằng - vốn là khoản chi phí cố định lớn - trở thành yếu tố đầu tiên được cân nhắc cắt giảm. Không ít hộ kinh doanh đã chuyển sang mô hình trực tuyến, chỉ cần kho nhỏ hoặc thậm chí vận hành ngay tại nhà. Bên cạnh đó, Thanh Hóa là một trong những địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh. Sự xuất hiện của hàng loạt khu đô thị mới, nhà phố thương mại, shophouse đã làm nguồn cung mặt bằng cho thuê tăng, dẫn đến tình trạng dư cung cục bộ ở một số khu vực.

Chuyên gia kinh tế PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, làn sóng trả mặt bằng hiện nay không chỉ là hiện tượng nhất thời mà là biểu hiện của một quá trình tái cấu trúc thị trường. Thị trường bán lẻ đang tự điều chỉnh để phù hợp với thực tế mới. Thị trường kinh doanh truyền thống ảm đạm là dễ hiểu khi “kinh doanh số” đang lên ngôi. Thói quen mua sắm trực tuyến đã khiến các vị trí mặt tiền dần mất đi lợi thế độc tôn. Những cửa hàng truyền thống phụ thuộc hoàn toàn vào khách vãng lai đang dần bị đào thải. Chính vì thế nhiều người phải dịch chuyển vị trí kinh doanh, rút lui vào các ngõ nhỏ hoặc lên tầng cao để làm kho hàng/văn phòng phục vụ bán hàng online. Thay vì trả hàng chục triệu đồng cho mặt phố, họ chỉ mất vài triệu đồng cho một không gian đủ để vận hành và tiếp khách quen.

Có thể thấy, thị trường mặt bằng nhà phố tại các tuyến trung tâm đang dần điều chỉnh để phù hợp với thực tế. Những vị trí thực sự đắc địa vẫn có lợi thế, nhưng phần lớn mặt bằng sẽ phải linh hoạt hơn về giá nếu muốn tìm được khách thuê. Khi chi phí trở thành yếu tố quyết định, việc thích nghi kịp thời sẽ là “chìa khóa” để khai thác hiệu quả giá trị “đất vàng” trong giai đoạn tới.

Bài và ảnh: Minh Hiền