Nhiều thách thức trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia ở Thái Nguyên
Hạ tầng, đất ở, đất sản xuất, tiến độ giải ngân… đang là những thách thức đặt ra trong quá trình thực hiện các Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên.
Ngày 23/7, đoàn công tác liên ngành của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính do ông Hà Việt Quân, Chánh Văn phòng Dân tộc và Miền núi (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) làm Trưởng đoàn, đã làm việc với UBND tỉnh Thái Nguyên về kết quả thực hiện Chương trình MTQG 1719 và tình hình triển khai Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định 417/QĐ-BNNMT.
Làm việc với đoàn có ông Nông Quang Nhất, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên cùng đại diện các sở, ngành liên quan.

Toàn cảnh buổi làm việc. Ảnh: Thế Toàn
Nhiều nhóm chỉ tiêu dự kiến khó hoàn thành
Theo báo cáo của UBND tỉnh Thái Nguyên, thực hiện Chương trình MTQG 1719, tỉnh đã đầu tư xây dựng 1.380 công trình hạ tầng thiết yếu, đồng thời duy tu, bảo dưỡng 637 công trình được đầu tư từ những năm trước.
Tỉnh Thái Nguyên có 82/92 xã, phường thuộc vùng đồng bào DTTS và miền núi, trong đó có 36 xã khu vực III. Hết năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo của tỉnh chiếm 4,32%, hộ cận nghèo chiếm tỷ lệ 3,35%; trong đó, tỷ lệ hộ nghèo người DTTS chiếm 9,41% tổng số hộ DTTS, tỷ lệ hộ cận nghèo chiếm tỷ lệ 6,23%
Trong giai đoạn thực hiện chương trình, tỉnh đã xây dựng 44 công trình trường phổ thông dân tộc nội trú, bán trú; 98 công trình nước sinh hoạt tập trung, phục vụ 8.649 hộ dân; hỗ trợ nước sinh hoạt phân tán cho 7.849 hộ; triển khai 10 dự án sắp xếp, ổn định dân cư tập trung.
Các chính sách đào tạo nghề, hỗ trợ việc làm, phát triển sản xuất, tạo sinh kế từ nguồn vốn Chương trình MTQG 1719 được triển khai, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân. Công tác bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc cũng được quan tâm.
Tuy nhiên, theo ông Vũ Việt Dũng, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thái Nguyên, một số chỉ tiêu dự kiến chưa đạt khi kết thúc giai đoạn đều là những nội dung cần thời gian dài để triển khai.
"Đặc biệt là nội dung hỗ trợ đất ở, đất sản xuất. Mặc dù tỉnh đã quan tâm, ưu tiên nguồn lực nhưng hầu hết địa phương không còn quỹ đất", ông Dũng cho biết.

Các nhóm chỉ tiêu thuộc Chương trình MTQG 1719 chưa đạt, dự kiến khó hoàn thành của tỉnh Thái Nguyên. Đồ họa: S.H
Ông Dương Hữu Bường, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thái Nguyên, cho rằng đất ở, đất sản xuất là một trong những nội dung khó thực hiện nhất của Chương trình MTQG 1719.
Để tháo gỡ khó khăn, tỉnh đang nghiên cứu hỗ trợ đất xen ghép nhằm hạn chế tình trạng thiếu quỹ đất. Bên cạnh đó, trong giai đoạn tới, Thái Nguyên dự kiến nâng mức hỗ trợ so với quy định Trung ương, trong đó hỗ trợ 60 triệu đồng/hộ mua đất sản xuất, 80 triệu đồng/hộ xây mới nhà ở và 40 triệu đồng/hộ sửa chữa nhà ở.
Tập trung giải ngân vốn chuyển nguồn trong năm 2026
Qua kiểm tra, đoàn công tác liên ngành đánh giá Thái Nguyên là một trong những địa phương triển khai sớm các chủ trương về Chương trình MTQG giai đoạn 2026 - 2030.
Tỉnh quyết tâm giải ngân vốn chuyển nguồn ngay trong năm 2026. Để hoàn thành, tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương báo cáo tiến độ hàng tuần thay vì hàng tháng; đưa kết quả giải ngân và trách nhiệm người đứng đầu vào chỉ số đánh giá KPI cuối năm.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Nông Quang Nhất
Tỉnh đã giao Sở Tài chính làm cơ quan thường trực chung, đồng thời xây dựng cơ chế điều hành với mục tiêu đẩy nhanh tiến độ giải ngân.
Theo ông Hoàng Trọng Nghĩa, Văn phòng điều phối Chương trình MTQG (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Thái Nguyên cần tiếp tục nghiên cứu cơ chế hỗ trợ sâu hơn cho các địa bàn đặc biệt khó khăn, nhất là 37 xã khu vực phía Bắc thuộc tỉnh Bắc Kạn cũ.
Đối với việc triển khai Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030, ông Nghĩa đề nghị tỉnh rà soát kế hoạch, danh mục dự án, ưu tiên các dự án đủ điều kiện, có tính khả thi cao để triển khai ngay trong năm 2026.
Liên quan đến vốn chuyển nguồn các Chương trình MTQG giai đoạn 2021-2025 sang thực hiện năm 2026, tính đến ngày 16/7/2026, toàn tỉnh đạt tỷ lệ giải ngân 31%.
Ông Đặng Tiến Hùng, Phó Chánh Văn phòng Dân tộc và Miền núi (Bộ Dân tộc và Tôn giáo), đề nghị tỉnh tập trung giải ngân nguồn vốn này trong năm 2026, đồng thời sớm ban hành các văn bản hướng dẫn, đặc biệt là quy định về hỗ trợ nhà ở, đất ở để địa phương có cơ sở triển khai.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Nông Quang Nhất phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Thế Toàn
Giải trình về thực hiện mục tiêu giải ngân vốn chuyển nguồn trong năm 2026, Phó Giám đốc Sở Tài chính Thái Nguyên Nông Thị Hiền cho biết, tỉnh đã rà soát, thu hồi các khoản địa phương không có khả năng thực hiện và phân bổ cho các địa phương, đơn vị có nhu cầu tại Kỳ họp HĐND chuyên đề ngày 9/3/2026.
“Sở Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp tổ chức hướng dẫn bổ sung các xã trong thời gian sớm nhất để đảm bảo cơ sở triển khai thông suốt”, bà Hiền cho biết.
Quan tâm hạng mục quản lý, vận hành ngay từ khi lập dự án
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Nông Quang Nhất, những khó khăn hiện nay tập trung vào các nội dung hỗ trợ đất ở, đất sản xuất, chuyển đổi nghề, sắp xếp ổn định dân cư và đào tạo nghề.
Ông cho rằng, địa bàn thực hiện chương trình còn nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo cao, hạ tầng thiếu hụt, nhu cầu đầu tư lớn trong khi nguồn lực còn hạn chế. Tỉnh sẽ tiếp tục rà soát, cân đối nguồn vốn đối ứng để triển khai hiệu quả Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030.
Đánh giá về kết quả thực hiện của Thái Nguyên, ông Hà Việt Quân, Chánh văn phòng Dân tộc và Miền núi (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) cho rằng, Thái Nguyên thuộc nhóm các địa phương triển khai sớm nhất cả nước đối với các chỉ đạo, chủ trương của Trung ương về Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030.
Về Chương trình MTQG 1719, tỉnh đã ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu. Các công trình sau đầu tư cơ bản phát huy hiệu quả tốt, đáp ứng đúng nguyện vọng của nhân dân vùng đồng bào DTTS và miền núi của tỉnh.

Ông Hà Việt Quân, Chánh văn phòng Dân tộc và Miền núi (Bộ Dân tộc và Tôn giáo) - Trưởng đoàn công tác liên ngành phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: Thế Toàn
Ông Hà Việt Quân cũng chia sẻ với tỉnh về những thách thức hiện hữu, tỉnh cần bắt tay ngay vào giải quyết để thực hiện hiệu quả Chương trình MTQG giai đoạn 2026-2030.
Đó là sự chênh lệch và mức độ sẵn sàng giữa các địa bàn, thay đổi cơ chế quản lý, về cân đối hạ tầng - sinh kế và ứng phó thiên tai, về năng lực cán bộ cấp xã,… Đặc biệt là vấn đề quản lý, vận hành sau đầu tư.
Theo ông, hiệu quả của Chương trình MTQG không chỉ nằm ở việc hoàn thành đầu tư mà còn là công tác quản lý, vận hành và duy tu công trình sau khi đưa vào sử dụng. Nhiều địa phương vẫn gặp khó khăn trong bố trí kinh phí bảo dưỡng, dẫn đến nguy cơ công trình xuống cấp, giảm hiệu quả khai thác.
Ông đề nghị tỉnh Thái Nguyên quan tâm chỉ đạo, bố trí nguồn lực để thực hiện công tác quản lý, vận hành ngay từ khi lập dự án, bảo đảm các công trình phát huy hiệu quả lâu dài, phục vụ thiết thực đời sống đồng bào.












