Nhiều thay đổi trong bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ

Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, với nhiều thay đổi nhằm đơn giản hóa thủ tục, giảm điều kiện kinh doanh và nâng cao hiệu quả quản lý, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Ảnh: Media Quốc hội.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều 21/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ với 487/487 đại biểu có mặt tán thành, chiếm 97,6% tổng số đại biểu Quốc hội.

Luật gồm 3 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Lần sửa đổi này tập trung xử lý những vấn đề cấp thiết liên quan đến điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, đơn giản hóa thủ tục xác lập và chuyển giao quyền, đồng thời kiện toàn đầu mối quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng.

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật.

Theo Bộ trưởng, Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 đã trải qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung. Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, đã xử lý tương đối toàn diện các vấn đề về thương mại hóa tài sản sở hữu trí tuệ, bảo vệ quyền trên không gian mạng, trí tuệ nhân tạo và bảo hộ các đối tượng mới.

Do đó, lần sửa đổi này không đặt mục tiêu điều chỉnh toàn diện mà tập trung vào những nội dung thực sự cấp bách, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp.

Bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh

Một trong những nội dung đáng chú ý của Luật là cắt giảm điều kiện kinh doanh đối với dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ.

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư năm 2026, dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ đã được đưa ra khỏi danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Vì vậy, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi bãi bỏ các điều kiện kinh doanh đối với tổ chức, cá nhân thực hiện dịch vụ này.

Thay vì phải đáp ứng các điều kiện kinh doanh như trước, tổ chức, cá nhân thực hiện giám định sở hữu trí tuệ chỉ cần thực hiện nghĩa vụ thông báo khi hoạt động. Các quy định cụ thể về quyền, nghĩa vụ, trình tự và thủ tục sẽ được giao quy định tại văn bản dưới luật.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, việc điều chỉnh nhằm bảo đảm thống nhất với quy định của Luật Đầu tư, đồng thời vẫn duy trì những công cụ quản lý Nhà nước cần thiết đối với hoạt động giám định sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó, Luật đẩy mạnh đơn giản hóa thủ tục hành chính trong xác lập và chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ.

Cụ thể, Luật bãi bỏ thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng. Khi thực hiện chuyển nhượng, việc thay đổi thông tin chủ văn bằng bảo hộ sẽ được thực hiện thông qua thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ, thay vì phải tiến hành thêm thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng riêng biệt.

Luật cũng lược bỏ các quy định chi tiết về hồ sơ, trình tự, thủ tục xác lập quyền đối với giống cây trồng, giao Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định cụ thể tại thông tư.

Với các nội dung sửa đổi này, dự kiến 18 thủ tục hành chính sẽ được bãi bỏ và 5 điều kiện kinh doanh được cắt giảm. Qua đó, người dân và doanh nghiệp có thể giảm thời gian xử lý hồ sơ, chi phí tuân thủ trong quá trình xác lập, chuyển giao và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Chuyển quản lý quyền đối với giống cây trồng về Bộ Khoa học và Công nghệ

Một thay đổi quan trọng khác là chuyển trách nhiệm quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, quyền đối với giống cây trồng có bản chất gần gũi với sáng chế trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Vì vậy, việc chuyển đầu mối quản lý nhằm gắn hoạt động bảo hộ giống cây trồng với hệ sinh thái khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Việc thống nhất đầu mối cũng phù hợp với kinh nghiệm quốc tế, các quy định của Công ước UPOV và yêu cầu sử dụng chung nguồn lực, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu về sở hữu trí tuệ.

Đối với người dân và doanh nghiệp, thay đổi này được kỳ vọng giúp việc xác lập, quản lý và bảo vệ quyền đối với giống cây trồng thuận tiện hơn, hạn chế tình trạng phải liên hệ nhiều cơ quan quản lý khác nhau.

Bên cạnh việc điều chỉnh đầu mối quản lý, Luật cũng làm rõ hơn quy định về đình chỉ và phục hồi hiệu lực Bằng bảo hộ giống cây trồng tại Điều 170.

Theo đó, đối với trường hợp Bằng bảo hộ bị tạm đình chỉ do không nộp lệ phí duy trì hiệu lực, nếu chủ bằng không khắc phục trong thời hạn 6 tháng thì Bằng bảo hộ tự động bị đình chỉ hiệu lực kể từ ngày kết thúc thời hạn này.

Ngược lại, nếu chủ Bằng bảo hộ nộp đủ lệ phí duy trì hiệu lực trong thời hạn 6 tháng kể từ thời điểm bị tạm đình chỉ thì được xác định là đã khắc phục lý do tạm đình chỉ. Thời điểm Bằng bảo hộ giống cây trồng tiếp tục có hiệu lực sẽ được đăng tải trên Công báo về giống cây trồng.

Luật cũng làm rõ quyền và nghĩa vụ của các bên trong thời gian Bằng bảo hộ bị tạm đình chỉ. Trường hợp bên sử dụng giống cây trồng đã nhận được thông báo của chủ Bằng bảo hộ nhưng vẫn tiếp tục sử dụng thì phải thanh toán tiền đền bù. Nếu không thực hiện nghĩa vụ này, hành vi được xác định là xâm phạm quyền đối với giống cây trồng theo quy định tại Điều 188 của Luật Sở hữu trí tuệ.

Về tổ chức thực hiện, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Chính phủ sẽ chỉ đạo xây dựng, ban hành kịp thời các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành, bảo đảm đồng bộ khi Luật có hiệu lực, không để phát sinh khoảng trống pháp lý.

Đặc biệt, việc chuyển giao chức năng quản lý Nhà nước về quyền đối với giống cây trồng sẽ được triển khai chặt chẽ, kịp thời, bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động xác lập và bảo vệ quyền, cũng như việc giải quyết các thủ tục cho người dân, doanh nghiệp.

Kiều Chinh

Nguồn Mekong Asean: https://mekongasean.vn/nhieu-thay-doi-trong-bao-ho-quyen-so-huu-tri-tue-62114.html