NHNN yêu cầu giảm lãi suất huy động tối thiểu 0,5%/năm

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa ban hành văn bản số 9608 ngày 18/10, yêu cầu các tổ chức tín dụng (TCTD) triển khai các giải pháp nhằm ổn định thị trường tiền tệ, giảm mặt bằng lãi suất, hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh và kiểm soát rủi ro hệ thống.

Theo chỉ đạo của NHNN, các TCTD phải tập trung nguồn lực, tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai đồng bộ các giải pháp giảm lãi suất. Trước mắt, các ngân hàng phải giảm tối thiểu 0,5 điểm %/năm lãi suất tiền gửi niêm yết đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; không chạy đua tăng lãi suất huy động hoặc cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường.

Đối với lãi suất cho vay, NHNN yêu cầu giảm 1,5-2 điểm %/năm cho khách hàng thuộc lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Siết tín dụng vào lĩnh vực rủi ro, khách hàng liên quan

Về hoạt động tín dụng, NHNN yêu cầu các ngân hàng hướng vốn vào sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng và dự án trọng điểm có tính khả thi. Các lĩnh vực được khuyến khích gồm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục và công nghiệp văn hóa.

Các TCTD được yêu cầu tăng cường hợp vốn đối với dự án lớn, đồng thời không hạ chuẩn cấp tín dụng hoặc đánh đổi chất lượng tín dụng để mở rộng dư nợ. Ngân hàng cũng phải bảo đảm cân đối giữa huy động vốn và cho vay, kiểm soát rủi ro thanh khoản, đặc biệt là việc sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn.

NHNN yêu cầu kiểm soát chặt hoạt động cấp tín dụng đối với lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, khách hàng có dư nợ lớn và các nhóm khách hàng liên quan. Những dấu hiệu cần chú ý gồm chung người quản lý, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu trên 5% vốn điều lệ; chung tài sản bảo đảm, nguồn trả nợ hoặc cùng tập trung vốn vào một dự án.

Các ngân hàng phải đa dạng hóa danh mục tín dụng, kết hợp theo dõi diễn biến giá bất động sản, thanh khoản thị trường, tồn kho dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp để sớm nhận diện rủi ro.

NHNN cũng yêu cầu kiểm soát chặt việc cho vay để góp vốn, mua cổ phần chưa niêm yết, góp vốn thực hiện dự án chưa đủ điều kiện kinh doanh hoặc bù đắp tài chính không đáp ứng quy định. Cơ quan này nghiêm cấm việc lập hồ sơ tín dụng nhằm rút vốn sử dụng sai mục đích, lách giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng hoặc nhóm khách hàng liên quan, né tránh kiểm soát dòng tiền.

Trong thời gian tới, NHNN sẽ áp dụng biện pháp xử lý nghiêm đối với các hành vi vi phạm trong cấp tín dụng cho những nhu cầu vốn nêu trên.

Tăng giám sát nợ xấu, tài sản bảo đảm

Về quản trị rủi ro, NHNN yêu cầu các ngân hàng nâng cao chất lượng thẩm định và phê duyệt tín dụng, định giá tài sản bảo đảm sát thị trường, thường xuyên đánh giá lại giá trị tài sản và có biện pháp xử lý khi tài sản bảo đảm suy giảm giá trị.

Các TCTD phải theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, các khoản nợ tiềm ẩn rủi ro, nợ ngoại bảng và nợ đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ. Việc phân loại nợ, trích lập dự phòng phải phản ánh trung thực chất lượng tín dụng, không che giấu nợ xấu hoặc chậm ghi nhận rủi ro.

NHNN đồng thời yêu cầu kiểm soát các khoản lãi dự thu có giá trị lớn, kéo dài hoặc khó thu hồi; bảo đảm việc chia cổ tức, phân phối lợi nhuận phản ánh thực chất tình hình hoạt động của ngân hàng. Các TCTD cần tăng cường thu hồi, xử lý nợ xấu, nâng cao tỷ lệ bao phủ nợ xấu và đa dạng hóa nguồn thu, giảm phụ thuộc vào thu nhập lãi thuần.

Đáng chú ý, NHNN yêu cầu các ngân hàng rà soát toàn bộ danh mục khách hàng có dư nợ lớn, xác định các pháp nhân, cá nhân có mối quan hệ tiềm ẩn rủi ro theo quy định nội bộ và Luật Các tổ chức tín dụng. Các giao dịch với cổ đông và người có liên quan của cổ đông cũng phải được kiểm soát chặt chẽ.

Theo NHNN, pháp luật liên quan đến hoạt động ngân hàng sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm kiểm soát thực chất vấn đề sở hữu cổ phần, khách hàng và nhóm khách hàng liên quan, cũng như mục đích sử dụng vốn vay.

Ngân hàng vi phạm có thể bị hạ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng

NHNN yêu cầu người đứng đầu các TCTD, ban kiểm soát và các bộ phận kiểm tra, kiểm toán, giám sát, tuân thủ chịu trách nhiệm thực hiện chỉ đạo, đồng thời bảo đảm an toàn và hiệu quả hoạt động của ngân hàng.

Từ nay đến cuối năm 2026, các TCTD không tuân thủ chỉ đạo về lãi suất hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh gây bất ổn thị trường, làm phát sinh rủi ro trong hoạt động ngân hàng sẽ bị xử lý theo quy định.

Ngoài các biện pháp xử lý theo pháp luật, căn cứ tính chất và mức độ rủi ro, NHNN có thể xem xét điều chỉnh giảm chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026, giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu ngân hàng áp dụng một hoặc một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.