Nhớ những mùa trăng cũ

Khi những cơn mưa cuối hạ thôi không còn trút xuống lòng phố, mang theo làn gió heo may chớm lạnh tràn về, tôi biết thu đã sang.

Người lớn nhận ra mùa thu bằng sự dịu đi của thời tiết, bằng sắc lá cơm nguội ngả vàng. Còn với đứa trẻ là tôi, thu luôn về bằng một tín hiệu rất riêng, những chiếc chòi tôn bọc bạt đỏ rực của các hãng bánh trung hiện lên ở những góc phố, những ngã tư quen thuộc.

Sự xuất hiện ấy như cái chạm khẽ vào ký ức, khiến lòng tôi chùng xuống, bảng lảng niềm hoài niệm xa xôi về những mùa trăng cũ.

Đèn ngôi sao, để trẻ nhỏ vui chơi ngày tết Trung thu (ảnh Cái Văn Long).

Trong ngăn kéo kỷ niệm, trung thu không gắn liền với những phố đi bộ đông đúc, hay các hộp bánh sang trọng thắt nơ. Trung thu nằm gọn trong một xóm nhỏ ven đê, nơi những ngôi nhà mái ngói san sát nhau và người ta vẫn gọi nhau í ới qua hàng rào dâm bụt.

Thuở ấy, cuộc sống của gia đình nào cũng còn thắt lưng buộc bụng nên ngày Tết đoàn viên trong mắt những đứa trẻ nghèo như chúng tôi là một vùng trời hạnh phúc được đếm ngược từng ngày.

Năm lên tám, phong trào chơi đèn ông sao dán giấy kiếng đỏ và đèn trung thu chạy pin phát ra tiếng nhạc bắt đầu rộ lên. Đứa trẻ nào trong xóm cũng vòi vĩnh bố mẹ mua cho bằng được. Tôi cũng không ngoại lệ. Chiều hôm ấy, tôi đứng lì ở đầu ngõ, nhìn bạn hàng xóm cầm chiếc đèn lồng hình con bướm xanh đỏ mà khóc thút thít vì biết mẹ vừa phải gom tiền đóng học phí.

Tối muộn, khi đi làm về với khuôn mặt sạm đen vì khói bụi công trường, bố không nói không rằng, lẳng lặng ra góc sân tìm một lon sữa bò đã rỉ sét. Bố dùng chiếc đinh và búa, tỉ mẩn đục quanh thân lon những hình ngôi sao, bông hoa. Rồi bố kiếm một đoạn tre làm cán, uốn sợi dây kẽm thành trục quay.

Khi bố thắp lên mẩu nến vụn đặt vào bên trong rồi đẩy nhẹ trên sân xi măng, chiếc lon quay tròn, hắt ra những vệt sáng lấp lánh, nhảy múa trên bức tường rêu phong. “Đấy, đèn của con độc nhất vô nhị nhé, không ai có đâu!”. Chiếc đèn lon sữa bò của bố, với tiếng “lạch cạch” vui tai đã trở thành báu vật lộng lẫy nhất của mùa trăng thơ dại.

Bộ đội Biên phòng thành phố Huế, tặng quà tết Trung thu cho các em thiếu nhi vùng cao A Lưới. (ảnh: Hoài Thanh).

Cho đến tận bây giờ, khi đã đủ sức mua những thứ đồ chơi đắt tiền nhất, tôi vẫn nhận ra chẳng có thứ ánh sáng nào ấm áp bằng ngọn nến len lỏi qua những lỗ đinh thô sơ trên chiếc lon rỉ ngày nào. Và làm sao có thể quên được hương vị của những đêm phá cỗ mộc mạc. Mâm cỗ mẹ làm chẳng có gì cao sang, chỉ vài quả lêkima, quả bưởi được bố khéo léo tỉa thành hình chú chó và cặp bánh nướng, bánh dẻo thập cẩm mua ở cửa hàng. Vậy mà đêm ấy, chúng tôi thấy cả thế gian dường như được bày lên trên chiếc mâm đồng xỉn màu.

Chiếc bánh nướng ngày đó to bằng bàn tay, vỏ vàng sậm, nướng hơi sém cạnh nên thơm mùi khói đặc trưng. Mẹ luôn là người cầm chiếc dao cắt bánh. Mẹ không cắt làm bốn làm sáu mà thành tám miếng nhỏ xíu để ai cũng được nếm thử. Cái vị bùi bùi của hạt dưa, chút béo ngậy mà không ngấy của mỡ, mùi thơm nồng nàn nịnh mũi của lá chanh xắt chỉ, quyện cùng cái đậm đà của lạp xưởng tất cả tạo nên một hương vị vẹn tròn. Ăn một miếng, nhấp ngụm trà xanh chát nhẹ của nội, cái vị ngọt hậu cứ đọng lại mãi nơi đầu lưỡi, như một lời nhắc nhở dịu dàng về sự đủ đầy trong gian khó.

Đám trẻ xóm đê năm nào giờ đã lớn, mỗi đứa một phương bận rộn với cơm áo gạo tiền. Bố giờ tóc đã bạc trắng đầu, đôi bàn tay đã run run vì những trận đau khớp mỗi khi trái gió trở trời. Phố thị bây giờ ngập tràn những hộp bánh tiền triệu, nhân bánh đủ loại từ bào ngư, vi cá đến phô mai. Người ta mua để biếu xén, để ngoại giao là nhiều. Những chiếc đèn lồng thủ công được thay thế bằng công nghệ, tiếng trống lân cũng thưa thớt dần.

Tết Trung thu của các em nhỏ ở thành phố (ảnh Cái Văn Long).

Trăng không già đi, chỉ có lòng người cứ mãi hoài nghi và bận rộn. Mùa trăng năm nay, tôi đã chọn mua một cặp bánh thập cẩm truyền thống ở cửa hàng lâu năm, rồi bắt chuyến xe muộn về nhà.

Ngồi dưới hiên nhà cũ, ngắm bóng bố đổ dài trên sân, mẹ lụi cụi pha ấm trà xanh khói tỏa, tôi chợt thấy lòng mình bình yên đến lạ. Hóa ra, ga đoàn viên chẳng ở đâu xa, nó nằm ngay ở phía mùa trăng, nơi có những người thân yêu vẫn luôn bao dung chờ ta trở về.