Nhóm tác giả góp tiếng nói về hành trình thắp sáng tri thức nơi biên giới

Phóng viên Mỹ Hà (Báo và Đài Phát thanh Truyền hình Nghệ An) cùng các em học sinh Trường Phổ thông DTBT Tiểu học Mường Lống (xã Mường Lống). Ảnh: NVCC

Từ chuyên đề báo chí đến trăn trở về sự học ở vùng biên

Đầu năm học 2025-2026, khi chủ trương xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới được triển khai, Ban Biên tập Báo và Phát thanh, Truyền hình Nghệ An giao nhóm phóng viên Phòng Kinh tế - Xã hội thực hiện chuyên đề “Thắp sáng khát vọng tri thức nơi biên giới”. Đây là đề tài có ý nghĩa chính trị, xã hội sâu sắc, đồng thời đặt ra nhiều thách thức trong quá trình tác nghiệp.

“Ngay từ đầu, chúng tôi xác định đây không đơn thuần là chuyên đề phản ánh hoạt động xây dựng trường học, mà cần nhìn rộng hơn về sự học ở khu vực biên giới Nghệ An – nơi có tuyến biên giới đất liền dài hơn 468km, địa hình phức tạp, đời sống một bộ phận đồng bào còn nhiều khó khăn. Ở đó, hành trình đến trường của học sinh không chỉ được đo bằng khoảng cách địa lý mà còn bởi những trở ngại về kinh tế, giao thông và cơ sở vật chất”, phóng viên Hoàng Mỹ Hà chia sẻ.

Ngày 18/7/2025, Bộ Chính trị ban hành thông báo về chủ trương đầu tư xây dựng trường học cho các xã biên giới. Với Nghệ An, chủ trương này có ý nghĩa đặc biệt khi nhiều địa bàn miền núi vẫn còn thiếu thốn điều kiện học tập. Những điểm trường lẻ xa trung tâm, học sinh vượt suối, băng rừng đến lớp và thầy cô bám bản đã trở thành hình ảnh quen thuộc của giáo dục vùng cao.

Nhóm tác giả nhận thấy, những ngôi trường mới không chỉ cải thiện cơ sở vật chất mà còn mở ra cơ hội phát triển giáo dục vùng biên. Học sinh được học tập, ăn ở trong môi trường tốt hơn; phụ huynh vơi bớt nỗi lo về hành trình đến trường của con em.

Phóng viên Mỹ Hà (Báo và Đài Phát thanh Truyền hình Nghệ An) có nhiều năm gắn bó với lĩnh vực giáo dục. Ảnh: NVCC

Tuy nhiên, từ chủ trương đến hiện thực là hành trình không đơn giản. Địa hình hiểm trở, giao thông khó khăn, những vướng mắc trong lựa chọn địa điểm, giải phóng mặt bằng và tổ chức thi công đặt ra nhiều thách thức cho các địa phương.

Vì vậy, nhóm phóng viên lựa chọn cách tiếp cận từ thực tiễn cơ sở, không chỉ thông tin về các công trình mà còn phản ánh thực trạng giáo dục vùng biên, nỗ lực của chính quyền, ngành Giáo dục, đội ngũ nhà giáo và mong đợi của phụ huynh, học sinh.

“Điều chúng tôi trăn trở là làm sao mỗi bài viết không dừng lại ở việc thông tin về một dự án, một công trình, mà phải làm nổi bật ý nghĩa nhân văn, giáo dục và xã hội của chủ trương. Bởi phía sau những con số về diện tích, nguồn vốn, phòng học hay tiến độ thi công là cuộc sống của hàng nghìn học sinh, gia đình và thầy cô nơi biên giới”, phóng viên Mỹ Hà - đại diện nhóm tác giả chia sẻ.

Từ những câu chuyện về hành trình đến trường gian nan, điểm trường thiếu thốn, hình ảnh người thầy mang quân hàm xanh và giáo viên cắm bản nâng bước học trò, chuyên đề từng bước mở rộng đến bức tranh chung về giáo dục vùng biên.

Nhóm tác giả cũng chú trọng phản ánh tiếng nói từ cơ sở, ghi nhận cả kỳ vọng, quyết tâm lẫn những khó khăn, kiến nghị của người dân, chính quyền và ngành Giáo dục. Theo nhóm phóng viên, việc phản ánh khách quan, đầy đủ các chiều thông tin không chỉ tạo sức thuyết phục cho tác phẩm mà còn góp thêm góc nhìn thực tiễn trong quá trình triển khai chính sách.

Giải báo chí tiếp thêm động lực đồng hành cùng giáo dục

Chia sẻ về chặng đường 9 năm tổ chức, nhóm tác giả đến từ Báo và Đài Phát thanh Truyền hình Nghệ An cho rằng Giải báo chí Vì sự nghiệp giáo dục đã trở thành diễn đàn ý nghĩa, kết nối người làm báo với ngành Giáo dục, nhà trường, đội ngũ nhà giáo, học sinh và toàn xã hội.

Thông qua các tác phẩm dự giải, nhiều vấn đề về đổi mới chương trình, phương pháp dạy học, phát triển đội ngũ, cơ sở vật chất và chính sách dành cho học sinh vùng khó khăn được phản ánh sâu sắc hơn. Giải không chỉ tôn vinh những mô hình hay, cách làm sáng tạo mà còn khuyến khích báo chí đi vào những vấn đề khó, bất cập cần tháo gỡ trong thực tiễn.

Phóng viên Báo và Đài Phát thanh Truyền hình Nghệ An nhiều năm liên tục tham gia Giải Báo chí Vì sự nghiệp Giáo dục và từng đạt các giải thưởng. Ảnh: NVCC

Theo nhóm tác giả, ý nghĩa của giải còn nằm ở việc góp phần nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của giáo dục. Đặc biệt, tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, báo chí có vai trò đưa tiếng nói từ cơ sở đến gần hơn với các cấp quản lý và cộng đồng, góp phần thúc đẩy sự quan tâm, chia sẻ đối với những khó khăn trong tiếp cận giáo dục.

Với nhóm phóng viên, tham gia giải cũng là dịp nhìn lại quá trình lao động nghề nghiệp. Qua chuyên đề “Thắp sáng khát vọng tri thức nơi biên giới”, các thành viên có cơ hội hiểu sâu hơn những khó khăn của giáo dục vùng biên, cảm nhận kỳ vọng của người dân về tương lai con em mình và nhận thức rõ hơn trách nhiệm của báo chí trong đồng hành với các chính sách giáo dục.

Điều mang lại nhiều xúc động là sau gần một năm triển khai chuyên đề, những ngôi trường nội trú liên cấp đã dần hiện hữu với tiến độ xây dựng khẩn trương. Từ những khu đất còn ngổn ngang, công trình trong giai đoạn giải phóng mặt bằng, thi công, nay đã trở thành không gian học tập mới cho học sinh vùng biên.

Phóng viên Mỹ Hà cho biết: “Thời điểm thực hiện chuyên đề, những ngôi trường mới vẫn còn là niềm mong đợi. Nhưng hôm nay, niềm mong đợi ấy đã từng bước trở thành hiện thực. Chứng kiến sự đổi thay đó, chúng tôi có niềm vui và sự xúc động của những người làm báo khi được thấy một chủ trương lớn đi vào cuộc sống”.

Nhóm phóng viên không cho rằng những bài viết có thể tạo nên sự thay đổi ấy. Tuy nhiên, thông qua việc phản ánh thực trạng, chuyển tải nguyện vọng của người dân và lan tỏa nỗ lực từ cơ sở, chuyên đề đã góp một tiếng nói vào công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong thực hiện chủ trương.