Nhóm vật liệu xây dựng thông thường vẫn thiếu hụt

Ảnh minh họa: Thanh Xuân

Nguồn cung vật liệu xây dựng có vai trò quan trọng đối với tiến độ triển khai các công trình, dự án. Tuy nhiên, nhu cầu ngày càng lớn trong khi khả năng đáp ứng còn hạn chế đang tạo áp lực lên công tác bảo đảm nguồn vật liệu.

Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là bổ sung nguồn cung, mà còn phải nâng cao hiệu quả quản lý, dự báo nhu cầu và phối hợp điều phối giữa các địa phương, bảo đảm vật liệu được huy động đúng chủng loại, khối lượng và thời điểm, đáp ứng yêu cầu thi công mà không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính.

THIẾU HỤT  TRẦM TRỌNG CẢ 4 LOẠI VẬT LIỆU THÔNG THƯỜNG 

Tại dự thảo lần 2 báo cáo tổng kết việc thi hành pháp luật liên quan đến chính sách của dự án Luật về Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng cho biết: Theo thông tin từ 34 địa phương, đến ngày 23/9/2026, cả 4 nhóm vật liệu xây dựng thông thường truyền thống đều thiếu: đá xây dựng thiếu khoảng 93,070 triệu m3, cát xây dựng 112,055 triệu m3, cát san lấp 165,310 triệu m3 và đất san lấp 355,842 triệu m3.

Giai đoạn 2027-2030, tiếp tục thiếu khoảng 8,587 triệu m3 đá xây dựng, 434,999 triệu m3 cát xây dựng, 787,147 triệu m3 cát san lấp và 1.851,999 triệu m3 đất san lấp.

Đáng chú ý, đối với 55 dự án/124 dự án thành phần thuộc danh mục công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành giao thông vận tải, năm 2026 nhóm do Trung ương làm chủ đầu tư thiếu khoảng 10,284 triệu m3 đá xây dựng, 15,381 triệu m3 cát xây dựng, 13,083 triệu m3 cát san lấp và 8,689 triệu m3 đất san lấp. Trong khi đó, nhóm trọng điểm do địa phương làm chủ đầu tư thiếu tương ứng khoảng 23,526; 34,005; 56,109 và 115,898 triệu m3. Các công trình khác của địa phương thiếu khoảng 59,260; 62,669; 96,118 và 231,255 triệu m3.  Giai đoạn 2027-2030 thiếu hụt tiếp tục tập trung vào cát xây dựng, cát san lấp và đất san lấp.

Từ những bất cập trên, Bộ Xây dựng nhận định việc phối hợp xem xét phải trở lại dữ liệu từng nguồn, công suất, cam kết cung cấp, cự ly vận chuyển và tiến độ thực tế. Hơn nữa, qua tổng hợp ý kiến địa phương và cơ quan quản lý khoáng sản, khó khăn không chỉ nằm ở quy mô nguồn cung, mà còn ở độ trễ thông tin về nhu cầu - công suất - khả năng huy động, phụ thuộc nguồn liên tỉnh và ranh giới thủ tục giữa khai thác khoáng sản với chế biến, sản xuất vật liệu xây dựng.

Trên bình diện toàn nền kinh tế, yêu cầu bảo đảm nguồn cung càng trở nên cấp thiết khi vật liệu xây dựng đóng vai trò là đầu vào của nhiều lĩnh vực. Bởi đây là ngành công nghiệp cơ bản, gắn trực tiếp với phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở, giao thông, năng lượng, công nghiệp, quốc phòng và an ninh; có đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách, tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Giá trị vật liệu thường chiếm tỷ trọng lớn trong giá trị công trình. Vì vậy, bảo đảm nguồn cung, chất lượng và giá vật liệu có tác động trực tiếp đến tiến độ đầu tư công, chi phí xây dựng, hiệu quả sử dụng vốn và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

TĂNG CƯỜNG ĐIỀU PHỐI GIỮA CÁC ĐỊA PHƯƠNG

Trước áp lực thiếu hụt nguồn cung, việc điều phối vật liệu giữa các địa phương đã được đặt ra như một giải pháp để khai thác hiệu quả nguồn lực hiện có, đáp ứng nhu cầu thi công các công trình, dự án trọng điểm quốc gia.

Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại văn bản số 10933/VPCP-CN, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố có liên quan tổ chức thực hiện nghiêm Quyết định 2800/QĐ-BCT của Bộ Công Thương về việc ban hành phương án tạm thời điều phối, hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng thông thường giữa các tỉnh, thành phố phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia.

Đồng thời, chịu trách nhiệm toàn diện về tiến độ, chất lượng trong quá trình thực hiện, bảo đảm cung cấp đầy đủ vật liệu xây dựng phục vụ thi công các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia; tiếp tục rà soát, cập nhật thông tin về nguồn cung, nhu cầu vật liệu gửi Bộ Công Thương; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền các khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền trong quá trình tổ chức thực hiện.

Bộ Công Thương thường xuyên theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn các Bộ, ngành, địa phương trong quá trình thực hiện phương án phân bổ, điều phối, hỗ trợ nguồn vật liệu xây dựng thông thường giữa các tỉnh, thành phố theo Quyết định 2800/QĐ-BCT bảo đảm khả thi, hiệu quả.

Ngoài ra, Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, địa phương là cơ quan chủ quản, cơ quan có thẩm quyền các công trình, dự án trọng điểm, quan trọng quốc gia chỉ đạo chủ đầu tư xác định nhu cầu vật liệu từng năm báo cáo cấp có thẩm quyền tổng hợp, theo dõi; phối hợp với các địa phương thực hiện hiệu quả phương án phân bổ theo Quyết định số 2800/QĐ-BTC nêu trên.

Cùng với đó, Bộ Công Thương, Bộ Tư pháp được yêu cầu theo chức năng nhiệm vụ, khẩn trương xây dựng, trình Chính phủ Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 193/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật địa chất và khoáng sản; hoàn thành trong tháng 11/2026.

Đề cập đến vấn đề này, tại sự kiện gần đây, đại diện Bộ Công Thương cho biết hiện nay, thông tin về ranh giới, tọa độ, trữ lượng khoáng sản và hiện trạng sử dụng đất tại một số khu vực chưa thống nhất, gây khó khăn cho việc cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản và triển khai các dự án đầu tư có liên quan.

Bộ Công Thương đề xuất cần rà soát, điều chỉnh ranh giới khu vực khoáng sản theo kết quả điều tra địa chất, khả năng huy động tài nguyên và nhu cầu sử dụng. Khu vực chưa cần khai thác hoặc không còn phù hợp được xem xét điều chỉnh theo quy định; nơi còn tiềm năng phải có phương án quản lý, bảo vệ lâu dài. Quy hoạch mới cũng cập nhật phạm vi các loại khoáng sản theo phân nhóm mới và bảo đảm sự phù hợp với các quy hoạch có liên quan.