Nhộn nhịp dịp Tết ông Công, ông Táo

Người dân mua cá về cúng ông Công, ông Táo.

Theo tín ngưỡng dân gian, ngày cúng ông Công, ông Táo chính là ngày vua bếp lên chầu trời báo cáo việc bếp núc, làm ăn, cư xử của gia đình trong năm đó. Không ai biết chính xác nét đẹp văn hóa này có từ bao giờ, chỉ biết rằng nó tồn tại từ rất lâu, đi vào tiềm thức của người dân qua nhiều thế hệ. Tiễn ông Táo về chầu trời, người dân gửi gắm nhiều điều ước vọng để đón một năm mới bình an, hạnh phúc. Đây cũng là dịp mọi người trở về nhà sum họp, quây quần sau một năm làm việc vất vả.

Tại chợ Xanh, hoạt động mua bán diễn ra đông đúc, nhộn nhịp với đầy đủ các mặt hàng như hoa tươi, cá chép, vàng mã, xôi gấc,… Theo tín ngưỡng dân gian, cá chép là phương tiện để đưa ông Táo lên chầu Ngọc Hoàng, nhiều người tin rằng, Táo quân sẽ cưỡi cá chép bay về trời để báo cáo về chuyện làm ăn, cư xử của gia đình trong năm vừa qua. Do vậy mặt hàng được quan tâm nhiều nhất là các loại cá chép vàng và cá chép đỏ.

Ông Trần Văn Hùng, tiểu thương bán cá tại chợ Xanh (phường Thục Phán) cho biết: Thông thường, tôi nhập cá từ ngày 20, 22 Âm lịch. Người dân chủ yếu mua cá loại vừa, các loại cá to bán chậm hơn. Năm nay giá cá không có nhiều thay đổi so với mọi năm, giá từ 35.000 - 50.000 đồng/túi 3 con. Người dân thường chọn những con cá khỏe mạnh, nhanh nhẹn và không bong vảy để thả xuống sông, vừa mang ý nghĩa tâm linh, vừa bảo vệ môi trường.

Nhiều gia đình trẻ cũng ưu tiên cá chép giấy, thay thế cá thật để tránh tình trạng thả cá không đúng cách gây ô nhiễm. Giá một bộ cá chép giấy đi kèm bộ quần áo Táo quân dao động từ 50.000 - 80.000 đồng, tùy loại. Bên cạnh đó, các mặt hàng như hoa tươi, vàng mã, xôi, gà luộc, giò chả để chuẩn bị cho mâm cúng cũng được bày bán đa dạng, giá cả cạnh tranh, nên người mua có thể dễ dàng lựa chọn. Các loại hoa quen thuộc chủ yếu là là hoa cúc, lay ơn; các loại xôi như xôi gấc, xôi đỗ có giá từ 30.000 đồng/đĩa…

Bánh bao hình cá chép độc đáo thu hút người tiêu dùng trẻ tuổi.

Ngoài ra, các mặt hàng như bánh bao hình cá chép, xôi gấc hình cá chép, hình hoa và các loại mâm cỗ cúng soạn sẵn với đầy đủ các món cúng trong ngày Tết ông Công, ông Táo như: nem, gà, tôm, canh rau xủ, rau luộc,... cùng với các loại vàng mã được bán sẵn trên các nền tảng mạng xã hội khiến người tiêu dùng dễ dàng lựa chọn.

Bà Hoàng Thị Mai, phường Tân Giang chia sẻ: Tôi thường làm lễ cúng trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp, có thể cúng vào trưa, tối ngày 22 tháng Chạp hoặc sáng 23 tháng Chạp) bởi dân gian quan niệm sau 12 giờ trưa là ông Táo lên chầu trời nên sẽ không nhận được đồ cúng nên năm nào tôi cũng đi chợ từ sớm để mua sắm đồ lễ. Mâm cỗ năm nay nhà tôi chuẩn bị đơn giản nhưng vẫn đủ các món truyền thống như gà luộc, xôi gấc, giò chả. Tôi cũng đã mua 1 bộ vàng mã mới cùng 3 con cá để khi làm lễ xong sẽ mang ra sông thả.

Điểm khác biệt so với năm ngoái là chỉ những đồ dùng cần thiết cho ngày ông Công ông Táo như mũ, quần áo, cá chép giấy... là bán chạy. Những mặt hàng như ô tô xe máy, biệt thự, nhà lầu năm nay người tiêu dùng ít lựa chọn mua. Chỉ cần đi một vòng chợ là có thể sắm đầy đủ đồ để bày mâm cỗ. Dịp này, nhiều tiểu thương tranh thủ mang đào, cây cảnh ra bán sớm, thời tiết cũng dần ấm lên, tạo nên không khí nhộn nhịp và ngập tràn sắc xuân như những ngày 28, 29 Tết.

Chị Đinh Ngọc Diệp, tiểu thương tại chợ Xanh cho biết: Vàng mã là mặt hàng phụ thuộc vào mùa vụ. Dịp ông Công, ông Táo là thời điểm bận rộn nhất năm, nhưng cũng là lúc tôi thấy vui nhất. Không chỉ vì bán được hàng, mà còn vì được góp phần giữ gìn truyền thống. Tuy nhiên, giá nhập hàng năm nay có tăng nhẹ, nên tôi phải cân nhắc giá bán để không quá cao khiến khách hàng e ngại.

Cùng với cá, hoa tươi và vàng mã là mặt hàng không thể thiếu trong lễ cúng ông Công, ông Táo.

Người dân thường thả cá quanh khu vực chân cầu Bằng Giang, cầu sông Hiến, bờ kè sông Hiến và một số khu vực lân cận. Ngoài việc thả cá đúng cách, một số người dân còn chủ động nhặt rác ở khu vực thả cá để đảm bảo cảnh quan sạch đẹp. Các tổ chức đoàn thể tại địa phương cũng thường xuyên tuyên truyền về ý nghĩa của việc bảo vệ môi trường gắn liền với phong tục truyền thống…

Lễ cúng ông Công, ông Táo tại Cao Bằng không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà còn là dịp để mỗi gia đình thể hiện lòng tri ân và hy vọng vào một năm mới an lành, hạnh phúc. Ngày ông Táo về chầu trời đánh dấu ngày Tết Nguyên đán đã đến thật gần. Sau khi tiễn đưa Táo quân, người ta bắt đầu dọn dẹp nhà cửa, lau chùi đồ cúng ông bà tổ tiên, treo tranh, câu đối và cắm hoa ở những nơi trang trọng để chuần bị đón Tết. Trải qua biết bao thăng trầm của thời đại, nét đẹp văn hóa ấy vẫn tồn tại mãi, mang theo thông điệp yêu thương, sự sum vầy, và lòng thành kính, làm nên một khởi đầu tốt đẹp cho năm mới.

Linh Phương