Nhu cầu điện dự kiến tăng 10%, bài toán cung ứng năm 2027 ra sao?

Ngày 10/11, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026, đồng thời công bố Báo cáo An ninh năng lượng quốc gia Việt Nam 2026.

Theo báo cáo, nhu cầu điện dự kiến tiếp tục tăng khoảng 10% trong năm 2027, trong khi nhiều nguồn điện nền mới chưa kịp đưa vào vận hành. Hiện tượng El Niño có thể kéo dài đến tháng 6/2027, làm gia tăng rủi ro thiếu nước cho thủy điện trong mùa khô.

Riêng miền Bắc, công suất cực đại năm 2027 được dự báo đạt 32.693 - 34.865 MW, tăng thêm 2.445 - 4.617 MW so với mức 30.248 MW của năm 2026.

Phát biểu tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn nhận định năm 2027 tiếp tục là giai đoạn nhiều thách thức đối với hệ thống điện, trong khi năm 2028 có thể khó khăn hơn khi nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh nhưng các nguồn điện mới chưa theo kịp.

Theo Thứ trưởng, mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030 đòi hỏi năng lượng phải đi trước một bước, đồng thời nâng cao khả năng tự chủ và bảo đảm nguồn cung ổn định.

 Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: M.T. 

Áp lực cung ứng điện đã thể hiện rõ trong năm 2026. Theo ông Nguyễn Tài Anh, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), điện thương phẩm 10 tháng đầu năm tăng 9,84% so với cùng kỳ. Trong đó, nhóm thương mại, dịch vụ tăng 13,8%; nhóm quản lý và tiêu dùng dân cư tăng 9,91%; nhóm công nghiệp, xây dựng tăng 8,84%.

Đặc biệt, phụ tải miền Bắc trong tháng 5 và tháng 6 tăng lần lượt 14,7% và 17,5%. Ngày 24/6, công suất cực đại toàn hệ thống đạt 57.537 MW, tăng 12,6%, trong khi miền Bắc ghi nhận công suất đỉnh trên 30.000 MW, tăng hơn 14%.

Ước tính cả năm 2026, điện sản xuất và nhập khẩu đạt khoảng 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm trước. Mặc dù hệ thống điện vẫn đáp ứng nhu cầu trong các đợt nắng nóng cao điểm, việc phụ tải tiếp tục tăng đặt ra yêu cầu bổ sung nguồn cung và nâng cao năng lực truyền tải.

Tại hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia ngày 7/11, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng yêu cầu bảo đảm cung ứng đủ năng lượng, đặc biệt là điện, phục vụ phát triển kinh tế và đời sống người dân trong mọi tình huống.

Theo đó, các công trình nguồn và lưới điện bắt buộc đưa vào vận hành năm 2027 phải được triển khai đúng tiến độ, đặc biệt là các trạm biến áp 500 kV cấp điện cho miền Bắc.

Bộ Công Thương cũng đặt mục tiêu giảm tối thiểu 3.000 MW công suất đỉnh miền Bắc trong năm 2027, tương đương khoảng 8,6 - 9,2% mức công suất cực đại dự báo, thông qua quản lý nhu cầu sử dụng điện, phát triển điện mặt trời mái nhà và hệ thống pin lưu trữ năng lượng.

Đồng thời, ngành điện được yêu cầu tích nước tối đa các hồ thủy điện đến ngày 31/12/2026, duy trì nguồn nước đến hết tháng 3/2027 và bảo đảm đủ nhiên liệu than, khí, dầu phục vụ phát điện.

Liên quan đến tiến độ đầu tư, ông Nguyễn Tài Anh cho biết trong giai đoạn 2026 - 2030, các dự án do chủ đầu tư ngoài EVN thực hiện cần đưa vào vận hành khoảng 85.000 MW công suất nguồn điện. EVN kiến nghị tăng cường giám sát và xem xét thay thế những chủ đầu tư để dự án chậm tiến độ kéo dài, tránh ảnh hưởng đến cân đối cung cầu điện.

Ở lĩnh vực nhiên liệu, việc bảo đảm nguồn than và khí cho phát điện cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng. Theo định hướng được nêu tại diễn đàn, các doanh nghiệp năng lượng cần tăng cường nguồn cung dài hạn, đa dạng hóa nhiên liệu và hạn chế phụ thuộc vào một thị trường nhập khẩu.

Về điện khí, ông Phạm Gia Minh, Phó trưởng Ban Thăm dò Khai thác Dầu khí thuộc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), cho biết doanh nghiệp cùng các đối tác đang thúc đẩy những chuỗi dự án khí - điện lớn. Trong đó, dự án khí Lô B phấn đấu đưa vào khai thác từ quý III/2027, dự kiến cung cấp khoảng 5,06 tỷ m³ khí thô mỗi năm cho các hộ tiêu thụ điện hạ nguồn khu vực Tây Nam Bộ khi vận hành ổn định.

Bên cạnh nguồn cung, nhu cầu vốn đầu tư cho năng lượng cũng là vấn đề được các chuyên gia quan tâm. Tại diễn đàn, TS. Cấn Văn Lực đề cập yêu cầu huy động nguồn lực tài chính dài hạn, hoàn thiện cơ chế giá điện và phát triển thị trường vốn nhằm hỗ trợ triển khai các dự án năng lượng.

Theo Nghị quyết số 70-NQ/TW, đến năm 2030, tổng công suất nguồn điện cả nước đặt mục tiêu đạt khoảng 183 - 236 GW hoặc cao hơn tùy nhu cầu hệ thống, với sản lượng điện khoảng 560 - 624 tỷ kWh.

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, tiến độ các dự án nguồn, lưới điện, khả năng bảo đảm nhiên liệu và hiệu quả quản lý phụ tải sẽ là những yếu tố quan trọng đối với việc duy trì cung ứng điện ổn định trong giai đoạn 2027 - 2028.