Những bon làng ở Lâm Đồng 'nói không' với rượu, bia

Cô dâu, chú rể sử dụng nước ngọt để cảm ơn quan khách đã đến chúc phúc (Ảnh: Điểu Lâm)

Đám cưới không rượu, bia

Tìm đến bon Mê Ra (xã Tuy Đức), điều khiến chúng tôi bất ngờ là không khí yên bình của một "bon làng không rượu, bia". Toàn bon hiện có 140 hộ đồng bào M’nông sinh sống, trong đó hơn 100 hộ đã cam kết không sử dụng rượu, bia và các chất kích thích.

Theo Trưởng bon Mê Ra Điểu Nhai, trước đây, đời sống của người đồng bào M'nông thường gắn với núi, rừng nên rượu và thuốc lá là thứ không thể thiếu trong sinh hoạt cộng đồng.

Khi đêm xuống, đàn ông trong bon thường quây quần bên ché rượu cần. Trong các lễ hội, đám cưới hay lễ cúng, rượu luôn hiện diện cùng tiếng chiêng, thịt heo, thịt trâu và những cuộc vui kéo dài nhiều ngày.

Tuy nhiên, khoảng 20 năm trước, nhận thấy tác hại của loại đồ uống này nên một số già làng đã tiên phong bỏ rượu và vận động người dân trong làng cùng thực hiện.

Từ đó, việc không sử dụng rượu (sau này còn có thêm bia) trong các sự kiện của gia đình, cộng đồng đã được đưa vào nội quy chung của bon làng.

“Ngay cả lễ cúng thần linh, bon Mê Ra cũng không sử dụng rượu mà thay bằng nước suối hoặc nước trà”, ông Điểu Nhai cho biết.

Các bàn tiệc trong đám cưới tại bon Mê Ra không sử dụng đồ uống có cồn (Ảnh: Điểu Lâm)

Dẫn chứng cho điều mình vừa nói, Trưởng bon Mê Ra đưa chúng tôi đến một lễ cưới đang diễn ra giữa bon làng.

Hàng chục mâm cỗ được bày biện tươm tất nhưng tuyệt nhiên không có bia hay rượu. Chủ nhà và khách mời nâng ly nước ngọt, nước lọc để chúc phúc cho đôi uyên ương.

Ông Y Ke, người dân địa phương chia sẻ: “Nhiều năm nay, bà con trong bon không còn sử dụng rượu, bia trong đám tiệc cũng như sinh hoạt hằng ngày. Khi cần đồ uống, mọi người dùng nước ngọt hoặc nước lọc".

Theo ông Điểu Nhai, dù không dùng đồ uống có cồn nhưng không khí các buổi lễ vẫn vui vẻ, đầm ấm. Đặc biệt, việc hạn chế rượu, bia giúp đám tiệc diễn ra văn minh, tiết kiệm hơn.

“Không còn cảnh ép rượu, say xỉn hay mất kiểm soát, thay vào đó là không khí vui vẻ, gần gũi trong cộng đồng”, ông Điểu Nhai nói.

Già làng, trưởng bản tiên phong

Hơn 10 năm qua, nhiều hộ dân tại bản Sín Chải (xã Quảng Tân) cũng duy trì nếp sống hạn chế, tiến tới không sử dụng rượu, bia. Các cuộc gặp gỡ, đám tiệc trong bản diễn ra trong không khí đầm ấm, tình trạng gây gổ do say xỉn gần như không còn.

Trưởng bản Sín Chải Ma Seo Páo chia sẻ, đồng bào Mông vốn quen với hình ảnh “uống rượu ngô, ăn thắng cố”. Tuy nhiên, khi tác hại của rượu, bia và các chất kích thích ngày càng hiện rõ, nhiều người trong bản đã chủ động thay đổi thói quen để bảo vệ sức khỏe và giữ gìn hạnh phúc gia đình.

Mỗi khi nhà có tiệc, người dân bản Sín Chải đều tiếp khách bằng nước ngọt hoặc trà

Không chỉ ở bản Sín Chải hay bon Mê Ra, nhiều cộng đồng dân cư khác trên địa bàn cũng từng bước loại bỏ rượu, bia, thuốc lá khỏi đời sống thường ngày.

Điều đáng chú ý, những già làng, trưởng bản, người có uy tín trở thành lực lượng tiên phong trong việc thay đổi nhận thức cộng đồng. Nhiều nơi còn đưa quy ước hạn chế rượu, bia vào sinh hoạt dân cư để cùng nhau thực hiện.

Ông Lầu Văn Sinh, Trưởng thôn 9 Cư Knia (xã Cư Jút) cho biết, người dân trong thôn thống nhất nhắc nhở, hạn chế giao lưu với những trường hợp thường xuyên say xỉn, thiếu trách nhiệm trong lao động và sinh hoạt cộng đồng.

“Nhờ vậy, tình trạng uống rượu say đã giảm đáng kể, đời sống người dân cũng dần ổn định hơn”, ông Sinh nói.

Theo chính quyền địa phương, việc hạn chế sử dụng rượu, bia trong cộng đồng đã góp phần giảm các vụ việc mất an ninh, trật tự, mâu thuẫn gia đình và giúp người dân tiết kiệm chi tiêu trong sinh hoạt, cưới hỏi.