'Những câu chuyện du lịch bền vững được giữ kín nhất của Việt Nam'

Oxalis phát triển tour dựa trên ba nguyên tắc xuyên suốt là an toàn, bảo tồn và gắn kết cộng đồng. Ảnh: Oxalis

Năm 2025, du lịch Việt Nam phục vụ khoảng 135,5 triệu lượt khách nội địa, đón khoảng 21,2 triệu lượt khách quốc tế. Thị trường du lịch ngày càng đa dạng, với sự hiện diện của các thương hiệu khách sạn quốc tế, doanh nghiệp trong nước, mô hình gia đình và những sản phẩm phục vụ cả du lịch đại chúng lẫn các phân khúc nhỏ.

Tuy vậy, theo Asia Sustainable Travel, chỉ một số ít doanh nghiệp thật sự lấy tính bền vững làm nền tảng phát triển. Những đơn vị này lựa chọn cách đi chậm, cân bằng giữa lợi ích kinh tế, bảo vệ môi trường và trách nhiệm với cộng đồng thay vì chạy theo hướng mở rộng nhanh.

Asia Sustainable Travel (AST) là đơn vị truyền thông chuyên về phát triển bền vững, cung cấp giải pháp truyền thông - tiếp thị cho các thương hiệu du lịch và lưu trú tại châu Á.

Một trong những câu chuyện tiêu biểu là Oxalis - một doanh nghiệp của Quảng Bình (cũ). Từ một địa phương nhiều khó khăn, Quảng Bình (nay là Quảng Trị) đã vươn lên trở thành điểm đến được du khách toàn cầu biết đến nhờ vẻ đẹp của Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, nơi có hệ thống hang động lớn và ngoạn mục hàng đầu thế giới.

Năm 2011, sau nhiều năm làm việc tại TP.HCM với vai trò hướng dẫn viên du lịch và chuyên gia trách nhiệm xã hội doanh nghiệp cho Nike, ông Nguyễn Châu Á trở về quê hương Phong Nha. Khi hang Sơn Đoòng vừa được phát hiện và thu hút sự chú ý của thế giới, ông thành lập Oxalis với mong muốn không chỉ đưa khách tham quan mà còn tạo việc làm, bảo vệ thiên nhiên và hỗ trợ cộng đồng địa phương.

Hiện nay, Oxalis là đơn vị duy nhất được phép tổ chức tour thám hiểm Sơn Đoòng. Mỗi năm, tour chỉ đón tối đa 1.000 du khách để hạn chế tác động đến môi trường. Hành trình kéo dài 6 ngày, có giá 3.000USD mỗi người từ năm 2011 và đã kín chỗ đến tháng 1.2027.

Từ Sơn Đoòng, Oxalis tiếp tục phát triển nhiều tour thám hiểm khác, từ hành trình ngắn trong ngày đến các tour nhiều ngày, dựa trên ba nguyên tắc xuyên suốt là an toàn, bảo tồn và gắn kết cộng đồng. Doanh nghiệp cũng triển khai các mô hình farmstay, lodge thân thiện môi trường, góp phần tạo sinh kế lâu dài cho người dân.

Tại Tân Hóa, khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của lũ lụt, mô hình du lịch hang Tú Làn từng đối mặt nhiều hoài nghi. Tuy nhiên, nhờ hợp tác bền bỉ với cộng đồng, giá trị cảnh quan và sinh kế dần được khẳng định. Năm 2023, Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc đã vinh danh Tân Hóa là “làng du lịch tốt nhất thế giới”.

Chôm Chôm Travel chọn cách phát triển với triết lí du lịch chậm, coi trọng gia đình và sự chân thực văn hóa. Ảnh: Chôm Chôm Travel

Ngoài Oxalis, Chôm Chôm Travel cũng là cái tên được Asia Sustainable Travel nhắc đến trong loạt bài viết. Doanh nghiệp này chọn cách phát triển với triết lí du lịch chậm, coi trọng gia đình và sự chân thực văn hóa.

Là người thành lập Chôm Chôm Travel, bà Dorotheé Perrault Le Hunsec đã trực tiếp cùng các con khảo sát từng hành trình, làm việc với hướng dẫn viên địa phương để bảo đảm trải nghiệm an toàn và có ý nghĩa. Trong chuyến khảo sát cùng Asia Sustainable Travel tại Mai Châu, Dorotheé Perrault Le Hunsec chia sẻ rằng bà không bán những trải nghiệm mà bản thân không muốn dành cho gia đình mình.

Sau 5 năm hoạt động (2020 - 2025), Chôm Chôm Travel đã phục vụ khoảng 6.000 chuyến đi, xây dựng hơn 200 trải nghiệm riêng biệt với gần 100 hướng dẫn viên địa phương. Doanh nghiệp kiên định với các giá trị cốt lõi và sẵn sàng từ chối những lời mời hợp tác không phù hợp.

Với mong muốn “thay đổi cách mọi người nhìn nhận và kì vọng về Việt Nam”, các chương trình tour của Chôm Chôm Travel đưa du khách hòa mình trọn vẹn vào đất nước hình chữ S, từ hương vị, tập quán đến những kết nối bản địa, “để mỗi hành trình đều chân thực, khó quên và chạm tới cả 5 giác quan”.

Tại Mai Châu, sự đón tiếp thân thiện của người dân địa phương dành cho du khách phản ánh mối quan hệ lâu dài dựa trên sự tôn trọng, trong đó thu nhập từ du lịch đóng vai trò quan trọng với các gia đình homestay, nhất là vào những thời điểm nông nghiệp gặp khó khăn.

Thay vì mở rộng ra nước ngoài, Chôm Chôm Travel tập trung đào sâu trải nghiệm trong nước. Doanh nghiệp thường xuyên khảo sát thực địa, có thời điểm lên tới ba chuyến mỗi tháng, để tìm kiếm những hành trình ít người biết.

Theo bà Dorotheé, con đường phía trước không phải là đi rộng hơn mà là đi sâu hơn. Một số tour ẩm thực kéo dài tới 20 ngày, cho phép du khách nấu ăn cùng các gia đình nhiều thế hệ và tìm hiểu những công thức truyền thống hiếm khi xuất hiện trong sách hay nhà hàng.

Tại Tây Nguyên, du khách cùng người Bahnar chuẩn bị bữa cơm theo phong cách truyền thống, từ đó tiếp cận văn hóa qua đời sống thường ngày…

Theo Asia Sustainable Travel, những câu chuyện như Oxalis hay Chôm Chôm Travel cho thấy, bên cạnh làn sóng tăng trưởng mạnh mẽ, du lịch Việt Nam vẫn tồn tại những con đường phát triển thầm lặng nhưng bền bỉ, nơi các giá trị cốt lõi được gìn giữ để hướng tới phát triển dài hạn.

PHÚC BÌNH