Những chính sách mới nổi bật có hiệu lực từ tháng 3/2026

Nghị định số 357/2025/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, quy định về xây dựng và quản lý hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Nghị định quy định các hình thức khai thác, sử dụng thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản bao gồm: khai thác, sử dụng trực tiếp thông qua Cổng thông tin của hệ thống thông tin về nhà ở và thị trường bất động sản; khai thác, sử dụng qua kết nối, chia sẻ dữ liệu trực tuyến giữa các hệ thống thông tin; khai thác, sử dụng qua việc gửi văn bản đến cơ quan có thẩm quyền.

Ảnh minh họa.

Nghị định quy định gắn mã định danh cho sản phẩm bất động sản. Theo đó, mã định danh điện tử sản phẩm bất động sản (bao gồm nhà ở và phần diện tích sàn xây dựng trong công trình xây dựng) là chuỗi ký tự số và chữ tối đa không quá 40 ký tự được cấp riêng cho mỗi căn nhà (chung cư, riêng lẻ) hoặc bất động sản trong công trình xây dựng được quản lý trong hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và bất động sản. Mã định danh này là một chuỗi ký tự bao gồm chữ và số, có độ dài tối đa 40 ký tự, được cấp riêng cho từng căn nhà hoặc từng phần diện tích sàn xây dựng trong công trình.

Với nhà ở, mã định danh điện tử được cấu thành từ các thông tin cơ bản như mã thửa đất, mã dự án hoặc công trình xây dựng, mã địa điểm (nếu có) và một dãy ký tự tự nhiên. Toàn bộ quá trình tạo lập mã được thực hiện tự động trên hệ thống dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản.

Hệ thống dữ liệu được quản lý tập trung và kết nối liên thông từ trung ương đến địa phương, do Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng, với UBND tỉnh thu thập, cập nhật và khai thác dữ liệu địa phương, đồng thời kết nối với các cơ sở dữ liệu khác như đất đai, dân cư, doanh nghiệp và tài chính - ngân hàng.

Một điểm mới quan trọng là tất cả dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản phải được cập nhật theo thời gian thực ngay khi phát sinh biến động, thông qua nền tảng API hoặc phần mềm của hệ thống dữ liệu, thay thế cơ chế gửi báo cáo định kỳ theo các khung thời hạn trước đây.

Chính phủ ban hành Nghị định số 336/2025/NĐ-CP quy định mức phạt tiền tối đa trong hoạt động đường bộ thuộc lĩnh vực giao thông đường bộ đối với cá nhân là 75 triệu đồng và đối với tổ chức là 150 triệu đồng.

Cụ thể, đối với các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho kết cấu hạ tầng đường bộ bị phạt từ 500.000 đồng đến 20 triệu đồng. Hành vi vi phạm quy định về quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì công trình hạ tầng kỹ thuật sử dụng chung với đường bộ bị phạt từ 6 triệu đồng đến 15 triệu đồng…

Thông tư 01/2026 của Bộ Nội vụ hướng dẫn xếp lương đối với người được tuyển dụng vào công chức có hiệu lực từ ngày 1/3.

Tại Thông tư 01, Bộ Nội vụ hướng dẫn xếp lương với người được tuyển dụng vào công chức. Theo đó, người đã hưởng lương theo các bảng lương chuyên môn, nghiệp vụ kèm theo Nghị định số 204/2004/NĐ-CP căn cứ vào hệ số lương đang hưởng, phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có) và ngạch công chức của vị trí việc làm mới như sau:

Có ngạch công chức với hệ số bậc lương trùng với hệ số đang hưởng, thì được xếp ngang bậc lương và tiếp tục hưởng tỷ lệ phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có). Thời điểm hưởng lương mới được tính từ ngày ký quyết định xếp lương theo vị trí việc làm được tuyển dụng.

Có ngạch công chức với hệ số bậc lương khác so với hệ số đang hưởng, thì cách xếp lương được phân theo từng tình huống cụ thể.

Chưa hưởng phụ cấp thâm niên vượt khung: Căn cứ vào hệ số lương đang hưởng để xếp vào hệ số lương gần nhất (có thể cao hơn hoặc thấp hơn) trong ngạch công chức mới. Thời điểm hưởng lương mới tính từ ngày ký quyết định xếp lương.

Đang hưởng phụ cấp thâm niên vượt khung: Căn cứ vào tổng hệ số lương cộng phụ cấp thâm niên vượt khung đang hưởng để xác định hệ số lương gần nhất trong ngạch công chức mới.

Nếu hệ số lương hoặc tổng hệ số lương cộng phụ cấp thâm niên vượt khung đang hưởng cao hơn hệ số lương ở bậc cuối cùng của ngạch công chức mới thì xếp vào bậc lương cuối cùng và được hưởng thêm hệ số chênh lệch bảo lưu.

Luật Trí tuệ nhân tạo gồm 8 chương, 35 điều, có hiệu lực từ ngày 1/32026. Luật đã thiết lập khung pháp lý toàn diện về AI, thống nhất các khái niệm như hệ thống AI, nhà phát triển, nhà cung cấp và bên triển khai; xác lập nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, bảo đảm quyền con người, quyền riêng tư và không thay thế trách nhiệm pháp lý của con người.

Luật quy định rõ các hành vi bị cấm như sử dụng AI để thao túng, lừa dối, gây hại xã hội hoặc xâm phạm dữ liệu, sở hữu trí tuệ… Đồng thời, phân loại hệ thống AI theo mức độ (thấp, trung bình, cao) rủi ro để áp dụng cơ chế quản lý phù hợp. Nội dung do AI tạo (âm thanh, hình ảnh, video) bắt buộc phải có dấu hiệu nhận biết nhằm bảo đảm minh bạch, tránh nhầm lẫn hoặc lừa dối người dùng.

Luật cũng thiết lập Cổng thông tin một cửa và Cơ sở dữ liệu quốc gia về AI để quản lý thống nhất; phân rõ trách nhiệm giữa nhà phát triển, cung cấp, triển khai, người sử dụng; có quy định xử lý vi phạm và bồi thường thiệt hại rõ ràng.

Từ ngày 1/3, các trung tâm đăng kiểm áp dụng quy trình kiểm định khí thải ô tô thắt chặt hơn theo lộ trình mới, yêu cầu nhiều phương tiện, nhất là ô tô chạy dầu (diesel), phải đáp ứng tiêu chuẩn cao hơn so với trước đây.

Theo đó, các ô tô phải đáp ứng đạt mức khí thải tối thiểu tương ứng với năm sản xuất tại thời điểm kiểm định. Cụ thể, áp dụng các mức khí thải như sau: Mức 1 đối với ô tô sản xuất trước năm 1999; Mức 2 đối với ô tô sản xuất từ năm 1999 đến hết năm 2016; Mức 3 đối với ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021; Mức 4 đối với ô tô sản xuất từ năm 2022. Từ ngày 1/1/2027 sẽ áp dụng mức 4 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2017 đến hết năm 2021 tham gia giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội và TP.HCM. Từ ngày 1/1/2028 sẽ áp dụng mức 5 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022 tham gia giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội và TP.HCM.

Từ ngày 1/1/2029, xe ô tô tham gia giao thông trên địa bàn thành phố Hà Nội và TP.HCM phải đáp ứng quy định về khí thải từ mức 2 trở lên. Từ ngày 1/1/2032 áp dụng mức 5 đối với xe ô tô sản xuất từ năm 2022.

Được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, Luật số 112/2025/QH15 - Luật Quy hoạch có hiệu lực từ ngày 1/3/2026 quy định hệ thống quy hoạch cấp quốc gia, vùng, tỉnh, đô thị và nông thôn, theo hướng đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền và xử lý chồng chéo quy hoạch.

Luật cho phép quyết định đầu tư đối với dự án đặc biệt, cấp bách khác với quy hoạch hiện hành, sau đó thực hiện rà soát, điều chỉnh theo trình tự rút gọn nhằm tháo gỡ vướng mắc cho hoạt động đầu tư. Quy trình lập quy hoạch được đổi mới theo hướng cho phép triển khai đồng thời các loại quy hoạch, thay vì tuần tự như trước; đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính trong điều chỉnh quy hoạch. Luật đẩy mạnh phân cấp trong phê duyệt, tổ chức thực hiện và quản lý quy hoạch; xử lý tình trạng “quy hoạch treo” khi quá 5 năm không triển khai kế hoạch sử dụng đất thì phải điều chỉnh hoặc hủy bỏ theo quy định pháp luật đất đai.

Luật Đầu tư 2025: gồm 7 chương, 52 điều, có hiệu lực từ 1/3/2026. Luật mang nhiều thay đổi quan trọng nhằm cắt giảm thủ tục, mở rộng tự do kinh doanh và nâng cao tính minh bạch, linh hoạt cho nhà đầu tư.

Theo đó, Luật cắt giảm mạnh ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, thu hẹp tiền kiểm, chuyển nhiều lĩnh vực sang hậu kiểm. Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập doanh nghiệp trước khi có dự án, nếu đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường.

Luật cũng liệt kê cụ thể các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư; đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh dự án, bỏ yêu cầu điều chỉnh khi thay đổi tổng vốn từ 20% trở lên hoặc thay đổi công nghệ đã thẩm định.

Đồng thời, Luật mở rộng thủ tục đầu tư đặc biệt; cho phép điều chỉnh thời hạn hoạt động dự án trong quá trình triển khai; bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài và mở rộng phạm vi chuyển nhượng dự án.

Nghị định 03/2026 về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện, có hiệu lực từ ngày 1/3. Nghị định quy định quỹ xã hội, quỹ từ thiện có nghĩa vụ công khai các khoản đóng góp, tài sản đã tiếp nhận và kết quả sử dụng trên phương tiện thông tin đại chúng trước ngày 31/3 hằng năm.

Đồng thời, Quỹ hoạt động trong lĩnh vực nào thì chịu sự quản lý của cơ quan nhà nước về ngành, lĩnh vực đó và chỉ thực hiện tài trợ, hỗ trợ trong phạm vi hoạt động theo điều lệ, trừ trường hợp tham gia hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, khẩn cấp.

Nghị định 58/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các nghị định liên quan đến quy định điều kiện về an ninh, trật tự đối với một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; quản lý và sử dụng con dấu; quản lý, sử dụng pháo; quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Cư trú, Luật Căn cước, có hiệu lực từ 15/3/2026.

Nghị định quy định nhiều điểm mới quan trọng. Trong đó, về cư trú, nghị định sửa đổi cách thức đăng ký thường trú, tạm trú cho người chưa thành niên, quy định rõ trách nhiệm của cha, mẹ hoặc người giám hộ trong việc kê khai và xác nhận thông tin, đồng thời yêu cầu trong vòng tối đa 60 ngày kể từ khi đăng ký khai sinh phải hoàn tất thủ tục đăng ký cư trú hoặc khai báo thông tin cư trú cho trẻ; riêng trẻ dưới 6 tuổi được đăng ký cư trú tại nơi thường trú của cha, mẹ hoặc người giám hộ mà không phải kiểm tra, xác minh điều kiện. Nghị định cũng điều chỉnh hồ sơ, thủ tục xóa đăng ký thường trú, tạm trú và bổ sung quy định nộp hồ sơ qua hình thức trực tuyến nhằm đơn giản hóa thủ tục.

Về số định danh, nghị định mở rộng cơ chế cấp số định danh cá nhân ngay từ khi đăng ký khai sinh cho cả trường hợp trẻ sinh ở nước ngoài được ghi vào sổ hộ tịch Việt Nam và tinh gọn quy trình thực hiện cấp, đổi, cấp lại thẻ căn cước theo hình thức trực tuyến. Trong lĩnh vực đầu tư kinh doanh có điều kiện, Nghị định 58/2026 cho phép tổ chức, doanh nghiệp thuộc Bộ Công an được nghiên cứu, sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu và cung cấp pháo hoa nổ, mở rộng so với quy định trước đây chỉ cho phép doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng thực hiện các hoạt động này.

Nghị định 51/2026 của Chính phủ sửa đổi và bổ sung một số điều của Nghị định 143/2013 quy định về bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo có hiệu lực từ ngày 26/3.

Nghị định mới bổ sung quy định về xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn học bổng và chi phí đào tạo (gọi chung là chi phí đào tạo) đối với người học chương trình giáo dục cao đẳng, đại học, thạc sĩ, tiến sĩ được hưởng học bổng và chi phí đào tạo từ nguồn ngân sách Nhà nước hoặc do nước ngoài tài trợ theo hiệp định ký kết với Nhà nước Việt Nam mà không chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền sau khi tốt nghiệp.

Nghị định quy định trường hợp người học được xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn: xóa chi phí bồi hoàn trong trường hợp người học đã chết hoặc bị tòa án tuyên bố là đã chết theo quy định của pháp luật; miễn chi phí bồi hoàn một trong các trường hợp sau:

Người học được cơ sở y tế có thẩm quyền xác nhận không đủ sức khỏe để làm việc; người học chấp hành nghĩa vụ làm việc chưa đủ thời gian theo quy định nhưng sau đó được cơ quan có thẩm quyền quyết định điều động, luân chuyển, biệt phái hoặc chuyển công tác đến vị trí khác.

Người học do nguyên nhân khách quan, bất khả kháng nên không thể chấp hành sự điều động làm việc của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn xem xét, quyết định việc miễn chi phí bồi hoàn đối với trường hợp này.

Cơ quan Nhà nước hoặc thủ trưởng cơ quan quản lý người lao động có thẩm quyền quyết định việc bồi hoàn theo quy định có thẩm quyền xem xét, quyết định việc xóa hoặc miễn chi phí bồi hoàn (cơ quan có thẩm quyền).

Luật Bảo vệ bí mật Nhà nước 2025 có hiệu lực từ 1/3/2026. Luật mở rộng phạm vi bí mật nhà nước ở nhiều lĩnh vực như chính trị, quốc phòng - an ninh, đối ngoại, kinh tế, khoa học - công nghệ; đồng thời làm rõ phạm vi bảo vệ, bao gồm cả hệ thống, mạng liên lạc cơ yếu và công trình, hạ tầng quan trọng.

Luật bổ sung hành vi bị nghiêm cấm như sử dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ mới để xâm phạm bí mật Nhà nước; quy định rõ trách nhiệm của người chủ trì hội nghị, cuộc họp trong bảo vệ bí mật. Thời hạn bảo vệ bí mật phải được thể hiện cụ thể trên tài liệu, vật chứa bí mật và xác định rõ khi cơ quan, tổ chức khác sử dụng. Đồng thời yêu cầu rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung danh mục bí mật Nhà nước trước năm 2027 để phù hợp thực tiễn.

Cũng từ tháng 3/2026 nhiều chính sách mới có hiệu lực như Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân; Nghị định 62/2026 quy định chi tiết thi hành Luật Điện lực về bảo vệ công trình điện lực và an toàn trong lĩnh vực điện lực; Nghị định 45/2026 quy định quản lý đầu tư ứng dụng công nghệ thông tin sử dụng nguồn vốn ngân sách Nhà nước; Nghị định 31/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lưu trữ…

Hải Ninh