Những cỗ máy khổng lồ đang săn tìm sự sống ngoài Trái Đất như thế nào?

Không giống những kính thiên văn thông thường chỉ tập trung quan sát các thiên thể, một số đài quan sát hiện đại được thiết kế để tìm kiếm những dấu hiệu có thể liên quan đến sự sống ngoài Trái Đất. Mục tiêu không nhất thiết là nhìn thấy sinh vật trên một hành tinh xa xôi, mà là phát hiện những dấu vết hóa học, vật lý hoặc tín hiệu bất thường có thể tiết lộ sự tồn tại của sự sống.

Một trong những phương pháp quan trọng là phân tích khí quyển của các ngoại hành tinh. Khi một hành tinh đi ngang phía trước ngôi sao chủ, một phần ánh sáng sao xuyên qua khí quyển của nó. Các phân tử khí hấp thụ những bước sóng nhất định, tạo ra dấu vân tay quang phổ. Nhờ đó, giới khoa học có thể tìm kiếm các hợp chất như hơi nước, carbon dioxide, methane và ozone. Sự hiện diện đồng thời của một số chất khí trong những điều kiện thích hợp có thể gợi ý hoạt động sinh học, dù chưa đủ để khẳng định có sự sống.

Kính thiên văn không gian James Webb (JWST) đang đóng vai trò tiên phong trong lĩnh vực này. Với gương chính đường kính 6,5 m và các thiết bị quang phổ nhạy bén, JWST đã quan sát khí quyển của nhiều ngoại hành tinh. Một số kết quả ban đầu cho thấy khả năng phát hiện những phân tử phức tạp, nhưng việc xác định dấu hiệu sinh học vẫn là thách thức lớn vì các quá trình địa chất và hóa học phi sinh học cũng có thể tạo ra những hợp chất tương tự.

Ảnh: European Southern Observatory

Trong tương lai, một dự án đáng chú ý là Habitable Worlds Observatory (HWO) của NASA. Đây là kính thiên văn không gian thế hệ mới đang được phát triển công nghệ, với mục tiêu chụp ảnh trực tiếp các hành tinh có khả năng sinh sống quanh những ngôi sao giống Mặt Trời, đồng thời phân tích thành phần khí quyển để tìm dấu hiệu sinh học. Tháng 1/2026, NASA công bố lựa chọn các đề xuất công nghệ nhằm thúc đẩy dự án này.

Bên cạnh việc tìm kiếm dấu hiệu sinh học, các nhà khoa học còn sử dụng kính thiên văn vô tuyến để săn tìm tín hiệu có thể xuất phát từ nền văn minh ngoài Trái Đất. Phương pháp SETI tập trung phát hiện những tín hiệu vô tuyến có cấu trúc bất thường, khác với nhiễu và các nguồn phát tự nhiên thông thường.

Tuy nhiên, việc tìm thấy một hợp chất được xem là dấu hiệu của sự sống chưa đồng nghĩa với phát hiện sinh vật ngoài hành tinh. Các quá trình tự nhiên cũng có thể tạo ra những phân tử tương tự. Vì vậy, giới khoa học cần nhiều quan sát độc lập và bằng chứng bổ sung trước khi đưa ra kết luận.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.