Những cuộc 'gõ cửa' ngăn chuyện xấu từ trong khu dân cư

Bà Nguyễn Lan Phương, Trưởng Ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Phú Mỹ 1, phường Bắc Giang, giao lưu tại Hội nghị

Thấy được vấn đề khi còn chưa thành vụ việc

Trong công tác ở khu dân cư, bà Nguyễn Lan Phương, Trưởng Ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Phú Mỹ 1, phường Bắc Giang, (nay là TP Bắc Ninh), cho rằng muốn phòng ngừa các vấn đề về an ninh, trật tự thì cán bộ cơ sở không thể chỉ chờ vụ việc xảy ra mới vào cuộc.

Theo bà, điều quan trọng là phải bám sát địa bàn, đi sâu, đi sát từng ngõ, từng hộ gia đình. Có như vậy mới biết gia đình nào đang có vấn đề, khu vực nào có nguy cơ phát sinh phức tạp, nhóm thanh niên nào đang có những biểu hiện bất thường.

Thực tế, bà Phương từng cùng cảnh sát khu vực, Tổ bảo vệ an ninh, trật tự và những người có uy tín trong cộng đồng kịp thời ngăn chặn một nhóm thanh niên có ý định đánh nhau. Điều đáng nói là sự việc được phát hiện từ những dấu hiệu ban đầu, khi chưa xảy ra xô xát.

Theo bà Phương, những biểu hiện như khiêu khích, thách thức, đe dọa nhau, thậm chí gọi thêm người đến là những dấu hiệu cần được chú ý. Khi nhận thấy nguy cơ, bà không trực tiếp can thiệp mà giữ khoảng cách an toàn, đồng thời lập tức báo cho cảnh sát khu vực và Tổ bảo vệ an ninh, trật tự để xử lý. 

Cách làm ấy cho thấy vai trò của người cán bộ mặt trận ở khu dân cư không chỉ là tuyên truyền, vận động người dân chấp hành pháp luật, mà còn phải nhìn thấy những vấn đề đang hình thành trong cộng đồng.

Bà Nguyễn Lan Phương là 1 trong số 34 cá nhân tiêu biểu được biểu dương tại Hội nghị toàn quốc biểu dương Ban Công tác Mặt trận khu dân cư điển hình tiên tiến trong phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, giai đoạn 2016-2026

Bà Phương cho rằng, nếu cán bộ cơ sở biết rõ từng hộ dân, nắm được những thay đổi bất thường của từng khu vực thì việc phòng ngừa sẽ chủ động hơn rất nhiều.

"Bám sát được từng hộ gia đình rồi thì mình mới thấy được hộ nào ở đâu, khu nào, các cháu nào có biểu hiện chưa tốt để mình nắm được", bà Phương chia sẻ. 

Không để người từng lầm lỗi bị bỏ lại phía sau

Nếu ngăn một cuộc ẩu đả là cách phòng ngừa một vụ việc có thể xảy ra, thì với bà Phương, giúp một người từng lầm lỗi ổn định cuộc sống cũng là một cách phòng ngừa từ sớm.

Những người vừa chấp hành xong án phạt tù trở về địa phương thường mang theo tâm lý tự ti, mặc cảm. Theo bà Phương, nếu cộng đồng tiếp tục nhìn họ bằng ánh mắt khác biệt, rất dễ khiến họ thu mình, khó hòa nhập và khó tìm được điểm tựa để bắt đầu lại.

Vì vậy, thay vì giữ khoảng cách, bà cùng các thành viên Ban Công tác Mặt trận và Hội Liên hiệp Phụ nữ tìm đến tận nhà để thăm hỏi, động viên, chia sẻ những khó khăn mà họ gặp phải khi trở về với cuộc sống bình thường.

"Phải tới lui thường xuyên, hỏi han, tìm cách giúp họ làm cái này được, giúp cái khác. Mình làm thế nào khéo nhất để họ biết là mình lại tới để giúp đỡ họ, chứ không phải để giám sát", bà Phương nói. 

Theo bà, sự động viên về tinh thần là chưa đủ. Với những trường hợp khó khăn, Ban Công tác Mặt trận còn đề xuất hỗ trợ sinh kế, tạo điều kiện để họ có công việc, có thu nhập. Bởi khi có việc làm, có nguồn thu nhập ổn định và cảm thấy mình vẫn được cộng đồng đón nhận, chính họ sẽ có thêm động lực tránh xa những điều tiêu cực.

Có những trường hợp sau một thời gian được hỗ trợ đã ổn định cuộc sống, thậm chí cuộc sống còn tốt hơn trước. Với bà Phương, đó là điều đáng mừng, bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là ngăn ngừa một người tái phạm, mà là giúp họ thực sự trở thành một thành viên bình thường của cộng đồng. 

Từ những trải nghiệm ấy, bà Phương cho rằng công tác phòng ngừa ở cơ sở phải bắt đầu bằng sự gần gũi. Khi cán bộ mặt trận hiểu hoàn cảnh của người dân, biết những khó khăn họ đang gặp phải và kịp thời kết nối các lực lượng hỗ trợ, nhiều vấn đề có thể được giải quyết trước khi trở thành vụ việc phức tạp.

Người giáo viên về hưu và một cuộc "giữ" đứa trẻ

Nếu bà Phương chọn cách đi từng ngõ, sát từng hộ để phát hiện sớm nguy cơ thì bà Nguyễn Thị Ngoan, Bí thư Chi bộ thôn Hùng Cường, xã Phát Diệm, tỉnh Ninh Bình, lại có một câu chuyện khác, dùng tình cảm và sự kiên trì để kéo một đứa trẻ trở lại với gia đình và việc học.

Bà Ngoan từng có gần 30 năm làm công tác giáo dục, là giáo viên và hiệu trưởng trường mầm non. Sau khi nghỉ chế độ, bà được giới thiệu tham gia công tác tại địa phương. Ban đầu, chính gia đình và bạn bè khuyên bà nên nghỉ ngơi sau nhiều năm công tác. Nhưng bà cho rằng mình vẫn còn sức khỏe, kinh nghiệm và có thể tiếp tục đóng góp cho cộng đồng.

Sau khi nhận nhiệm vụ, bà xác định đây là một công việc mới, khác với công tác giáo dục, nên phải tự tìm hiểu, học hỏi cách làm và từng bước tiếp cận người dân. Trong khoảng 15 năm tham gia công tác mặt trận, có một câu chuyện khiến bà nhớ mãi.

Đó là một cậu bé trong gia đình có hoàn cảnh không thuận lợi. Người cha thường xuyên uống rượu và đánh con. Từ những bất ổn trong gia đình, cậu bé dần thay đổi, có lúc lấy gạo, lấy tiền, giao du với nhóm bạn xấu rồi bỏ học. 

Nhìn đứa trẻ, bà Ngoan rất thương. Bà nhiều lần tìm đến nhà. Nhưng những lúc người cha đang uống rượu, bà không tranh luận hay trách móc mà chờ đến khi ông tỉnh táo mới lựa lời nói chuyện.

"Người ta có bao nhiêu tiền cũng không mua được một đứa con. Cháu cố gắng", bà nhớ lại lời mình từng nói với người cha. 

Bà Nguyễn Thị Ngoan là 1 trong số 34 cá nhân tiêu biểu được biểu dương tại Hội nghị toàn quốc biểu dương Ban Công tác Mặt trận khu dân cư điển hình tiên tiến trong phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, giai đoạn 2016-2026

Với cậu bé, bà cũng không chọn cách áp đặt. Bà trò chuyện, động viên bằng tình cảm, coi cậu như con cháu trong nhà. Khi cậu có ý định bỏ học, bà phối hợp với nhà trường, gia đình và lực lượng công an để cùng tìm cách hỗ trợ.

Có thời điểm, cậu bé bỏ học và không về nhà trong vài ngày. Gia đình lo lắng, nhà trường cũng tìm cách phối hợp. Bà Ngoan tiếp tục tìm gặp, trò chuyện và thuyết phục em quay lại học.

Bà nói, cách mình vẫn làm từ trước đến nay là cảm hóa bằng tình cảm, thương yêu con người như chính con, cháu của mình. 

Câu chuyện ấy, nhìn ở góc độ công tác mặt trận, không chỉ là chuyện vận động một học sinh đi học trở lại. Đằng sau đó là việc nhận diện một nguy cơ từ trong gia đình: bạo lực, sự thiếu quan tâm, tâm lý tổn thương, những mối quan hệ bạn bè tiêu cực... Nếu không được can thiệp, những vấn đề ấy có thể tiếp tục kéo một đứa trẻ ra xa gia đình, nhà trường và cộng đồng.