Những khối kiến trúc tạo lợi thế vi khí hậu xuất sắc

Ảnh: Paul Phan

Trước tình trạng các đô thị đang nóng lên từng ngày vì sự bao vây của bê tông hóa, kiến trúc sư Hoàng Thúc Hào, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, nhận định việc quá ưu tiên mật độ xây dựng và các tiện nghi tốn kém có thể khiến con người vô tình bị tách biệt khỏi thiên nhiên, dẫn đến sự đứt gãy trong môi trường sống. 

Trong khuôn khổ tọa đàm “Kiến trúc toàn cảnh: Khi thiên nhiên lên tiếng” do CLB Kiến trúc sư trẻ Hà Nội tổ chức mới đây, ông Hào nhấn mạnh kiến trúc phải đóng vai trò kết nối, giảm tải áp lực nhiệt độ và tạo ra sự giao thoa nhân văn giữa con người với thế giới tự nhiên. 

Khi ánh sáng, thông gió và độ ẩm đạt chuẩn, kết hợp với bóng đổ của cây xanh, nhiệt độ nội thất được kéo giảm đáng kể so với môi trường bên ngoài, tạo ra một vi khí hậu hoàn toàn khác biệt. Cách tiếp cận này cho thấy, dù khu đất có vốn tự nhiên nghèo, chỉ cần kiến trúc sư đưa vào những giải pháp kỹ thuật phù hợp để cân bằng lại hệ sinh thái, giá trị của mảnh đất sẽ được đánh thức một cách trọn vẹn.

LILY BLOCK RESIDENCE – LÕI TUẦN HOÀN THẲNG ĐỨNG

Tọa lạc trên khu đất rộng 102 m2 ở phía tây thành phố Huế, Lily Block đáp ứng nhu cầu không gian của một gia đình trẻ thông qua khái niệm “nén công năng”.

Ảnh: NguyenDangHieu

Thay vì trải rộng khối kiến ​​trúc, diện tích xây dựng được giữ ở mức tối thiểu để tối đa hóa không gian cho cảnh quan. Cách tiếp cận này đảm bảo sự thoải mái về chức năng cốt lõi đồng thời tạo ra một vùng đệm sinh thái chủ động thích ứng với điều kiện thời tiết khắc nghiệt của khu vực, đồng thời mở rộng diện tích cây xanh trong một môi trường đô thị hạn chế.

Trong kiến ​​trúc nhiệt đới, các khoảng trống bên trong như giếng trời hoặc giếng lấy sáng thường gây ra những nhược điểm về hấp thụ nhiệt mặt trời và rò rỉ nước trong mùa mưa lớn. Để giảm thiểu những rủi ro này, các kiến trúc sư đến từ 3fconcept đã chuyển lõi giao thông thẳng đứng trực tiếp lên mặt tiền chính.

Sự điều chỉnh không gian này mang lại hai lợi thế vi khí hậu riêng biệt: khu vực dưới cầu thang được cải tạo thành một không gian xanh ở tầng trệt, trong khi phần kết cấu bao che phía trên nhô ra ngoài tạo thành mái hiên nhô ra – một sự tái hiện hiện đại của mái hiên truyền thống giúp che chắn tòa nhà khỏi bức xạ mặt trời trực tiếp.

Ảnh: NguyenDangHieu

Về mặt ý tưởng, việc để lộ cầu thang định nghĩa lại vai trò của mặt tiền: kiến ​​trúc không còn là một lớp vỏ tĩnh che giấu nội thất, mà thay vào đó thể hiện nhịp điệu năng động của sinh hoạt gia đình. Đồng thời, các ô cửa khác được lựa chọn cẩn thận để tạo khung cảnh hướng ra các di tích lịch sử xung quanh.

Trong nhà, lõi tuần hoàn thẳng đứng hoạt động như một động cơ làm mát thụ động. Hệ thống thông gió tự nhiên hoạt động thông qua một chuỗi đối lưu nhiều lớp: không khí mát được lọc sơ bộ bởi thảm thực vật dưới đất và các bậc thang bê tông nổi, hòa quyện với gió từ địa hình các ngọn đồi gần đó trước khi lưu thông qua các khu vực sinh hoạt.

Khi không khí trong nhà ấm lên, nó sẽ bốc lên và thoát ra ngoài qua một lỗ thông hơi rộng ở tầng áp mái. Cấu trúc không gian liên tục này tạo ra một phễu chênh lệch áp suất (hiệu ứng ống khói), tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi nhiệt liên tục trong toàn bộ thể tích tòa nhà.

Ảnh: NguyenDangHieu

Để hòa hợp với khung cảnh đậm tính di sản xung quanh, ngôi nhà được thiết kế lùi về phía sau, tạo nên một phông nền tĩnh lặng, tối giản, làm nổi bật sự tương tác giữa ánh sáng và bóng tối. Thay vào đó, yếu tố địa phương được khéo léo lồng ghép vào kiến trúc thông qua các vật liệu bản địa và hệ thực vật đặc hữu, bao gồm đá sông Bình Điền, cây tràm Huế và cây keo.

Xuyên suốt quá trình xây dựng, phong cách kiến trúc của Lily Block thể hiện triết lý cốt lõi của văn phòng 3fconcept: lấy con người làm trung tâm, đạt được sự cân bằng hài hòa giữa sự thoải mái, an toàn và tận hưởng không gian sống.

THE INNER COURT HOUSE – NGÔI NHÀ CÓ SÂN TRONG

Thay vì mở ra hướng đường phố, công trình kiến trúc này hướng vào bên trong, về phía một khoảng sân trung tâm, đưa ánh sáng tự nhiên, cây xanh và không khí vào sâu bên trong nhà để tạo ra một môi trường sống thích ứng với khí hậu Phan Rang.

Dự án nằm trong khu vực có đặc điểm là ánh nắng gay gắt, nhiệt độ cao và gió biển thổi mạnh. Nằm trên khu đất góc với hai mặt trực tiếp hướng ra đường phố, ngôi nhà được thiết kế cho gia đình hai thế hệ, cân bằng giữa sự riêng tư, tương tác gia đình và khả năng thích ứng với khí hậu.

Ảnh: Paul Phan

Thay vì mở rộng ra các con phố xung quanh, các kiến trúc sư từ Plus Idea Studio đã áp dụng cách tiếp cận “hướng nội” với lớp vỏ chủ yếu là đặc và các ô cửa được tiết chế có tính toán. Sự thông thoáng được chuyển vào bên trong, nơi cây xanh và ánh sáng tự nhiên tạo thành lõi không gian kết nối các không gian sinh hoạt. Hệ thống thông gió tự nhiên được tích hợp vào bố cục không gian. Các ô cửa được bố trí ở giữa và phía sau nhà tạo ra một luồng không khí liên tục lưu thông khắp tòa nhà.

Khi không khí đi qua các không gian sinh hoạt và khoảng trống trung tâm, nó giúp đưa không khí ấm tích tụ ra ngoài, cho phép ngôi nhà hưởng lợi từ những cơn gió biển hào phóng và giảm sự phụ thuộc vào hệ thống làm mát cơ học. Theo chiều dọc, ba phòng ngủ và các không gian riêng tư được bố trí ở tầng trên, trong khi tầng trệt được sử dụng làm không gian sinh hoạt chung liên tục cho phòng khách, nhà bếp và các hoạt động gia đình.

Ảnh: Paul Phan

Khoảng không gian thông tầng và cầu thang mở duy trì sự kết nối trực quan giữa hai tầng và cho phép gia đình vẫn giữ được sự gắn kết dù sử dụng các không gian khác nhau. Mặt tiền được hoàn thiện bằng bê tông cốt liệu lộ thiên, một vật liệu quen thuộc trong kiến ​​trúc Việt Nam, được đánh giá cao về độ bền và khả năng tạo nên nét đặc trưng riêng theo thời gian.

Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, các khe co giãn là cần thiết để giảm thiểu sự co giãn và nứt nẻ trên diện tích bề mặt lớn. Thay vì che giấu chúng, công trình kiến trúc này đã tích hợp các khe co giãn này vào bố cục mặt tiền. Khi chúng giao nhau với cửa sổ, ô cửa lấy sáng và lỗ thông gió, chúng tạo nên một nhịp điệu đặc trưng giữa đặc và rỗng.

Ảnh: Paul Phan

Do đó, theo Plus Idea Studio, biểu hiện kiến ​​trúc không phải là một họa tiết trang trí được áp dụng, mà là một tác phẩm được định hình bởi vật liệu, khí hậu và logic xây dựng.

Ngôi nhà Inner Court House kết hợp một lớp vỏ khép kín, một sân trong trung tâm và một hệ thống các khoảng trống liên tục để đồng thời giải quyết các vấn đề về khí hậu, sự riêng tư và sự gắn kết gia đình. Từ đó tạo ra một ngôi nhà kín đáo và an toàn, nhưng vẫn cởi mở và thoáng đãng từ bên trong.