Những 'mầm xanh' tiếp nối mạch nguồn dân ca Ví, giặm

Tối 8.8, Nhà hát Dân ca Nghệ An trở nên rộn ràng hơn bởi những câu hát thân thuộc của quê hương. Không phải những nghệ sĩ đã thành danh, sân khấu đêm chung khảo đầu tiên của Cuộc thi “Tìm kiếm tài năng dân ca Ví, giặm Nghệ Tĩnh” năm 2026 dành nhiều sự chú ý cho những giọng ca còn rất trẻ.

10 tiết mục đầu tiên là 10 câu chuyện khác nhau về hành trình tìm đến ví, giặm. Có em mới chỉ 8 tuổi, có em sinh năm 2013, 2015; cũng có những thí sinh đã dành nhiều năm học tập, luyện tập dân ca để biến niềm yêu thích thành một hành trình nghiêm túc.

Sân khấu lần lượt xuất hiện những gương mặt nhỏ tuổi như Nguyễn Ngọc Gia Hân, sinh năm 2015, đến từ xã Toàn Lưu, tỉnh Hà Tĩnh, với “Lời mẹ hát”; Nguyễn Kiều Hương Vy, 8 tuổi, đến từ xã Quỳnh Lưu, thể hiện “Bác Hồ và khúc hát dân ca”.

Ban Tổ chức trao giấy chứng nhận vào vòng chung khảo cho các thí sinh, nhóm thí sinh tham gia đêm mở màn; Ảnh: Thanh Quỳnh

Ở lứa tuổi còn rất nhỏ, các em có thể chưa đủ trải nghiệm để hiểu hết chiều sâu của từng câu hát. Nhưng chính sự hồn nhiên, trong trẻo lại tạo nên nét riêng cho những phần trình diễn. Trên sân khấu, những câu hát về quê hương, gia đình, Bác Hồ được cất lên bằng giọng hát non trẻ nhưng đầy tự tin.

Em Trương Thị Quỳnh Như, sinh năm 2013, đến từ xã Nghĩa Lộc, lựa chọn “Công cha nghĩa mẹ” do tác giả Thành Ngân soạn lời. Trong khi đó, Nguyễn Thị Khánh Chi đến từ xã Thuần Trung dự thi với “Thập ân phụ mẫu”.

Những bài hát về tình thân, nguồn cội vì thế không chỉ được ngân lên bằng những giọng ca trưởng thành, mà đang được trao truyền cho một thế hệ mới bằng chính tiếng hát của các em.

Điểm đáng chú ý của đêm chung khảo không nằm ở tuổi tác hay kinh nghiệm sân khấu, mà ở sự đa dạng trong hành trình đến với dân ca của mỗi thí sinh.

Em Hồ Thị Ngọc Hà, đến từ xã Quỳnh Văn vừa học lớp 9 vừa theo học năm thứ hai ngành Nghệ thuật biểu diễn dân ca. Em mang đến sân khấu ca khúc “Mùa xuân thương nhớ đảo xa”.

Trong khi đó, Lê Hoàng Lam Anh, đến từ xã Văn Hiến mới làm quen với dân ca khoảng một năm. Lần đầu thử sức với ví, giặm tại cuộc thi, em đã vượt qua vòng sơ khảo và tiếp tục bước lên sân khấu chung khảo với tiết mục “Cõi bờ trong tiếng mẹ ru”.

Sự xuất hiện của những gương mặt này cho thấy sức hấp dẫn của Ví, giặm đang được tiếp nối bằng nhiều con đường. Có người lớn lên trong môi trường đào tạo chuyên nghiệp, có người đến với dân ca từ phong trào, cũng có em mới bắt đầu làm quen nhưng nhanh chóng tìm thấy sự đồng điệu.

Một điểm nhấn khác của đêm thi là nhóm Búp Sen Xanh gồm Bạch Khánh Linh, Nguyễn Khánh Vy và Bùi Thị Phương Trang, học sinh Trường THPT Huỳnh Thúc Kháng. Ba thành viên đã có hơn 10 năm cùng sinh hoạt, luyện tập và từng là những “hạt giống” của Đội Ví, giặm Chồi Xanh.

Các thí sinh nhỏ tuổi tự tin thể hiện những làn điệu dân ca Ví, giặm tại vòng chung khảo

Với “Công cha nghĩa mẹ ơn thầy”, nhóm không chỉ mang đến một tiết mục dự thi mà còn gợi lên câu chuyện về quá trình nuôi dưỡng tình yêu dân ca từ khi còn nhỏ.

Cuộc thi “Tìm kiếm tài năng dân ca Ví, giặm Nghệ Tĩnh” năm 2026 do Sở VHTTDL Nghệ An phối hợp với Báo và Phát thanh, Truyền hình Nghệ An tổ chức. Từ 175 hồ sơ đăng ký tại vòng sơ khảo, Ban Tổ chức đã lựa chọn 30 thí sinh, nhóm thí sinh vào vòng chung khảo, chia đều trong 3 đêm thi từ ngày 8.8 đến ngày 10.8.

Sau khi 30 thí sinh, nhóm thí sinh hoàn thành phần thi, Ban Giám khảo sẽ căn cứ tổng điểm để lựa chọn 12 thí sinh, nhóm thí sinh có kết quả cao nhất vào vòng chung kết.

Nhưng phía sau những con số ấy là một mục tiêu lớn hơn, trong đó chú trọng tìm kiếm những giọng ca có tố chất, tạo môi trường để các em được học hỏi, rèn luyện và từng bước tiếp cận sâu hơn với di sản dân ca ví, giặm.

NSND Phạm Tiến Dũng, Trưởng ban Giám khảo vòng chung khảo, đánh giá mặt bằng thí sinh đêm thi đầu tiên khá đa dạng cả về độ tuổi lẫn kinh nghiệm. Đáng chú ý, nhiều thí sinh nhỏ tuổi đã có sự chuẩn bị nghiêm túc, bước đầu nắm được đặc trưng của làn điệu và phương pháp thể hiện dân ca ví, giặm.

Theo NSND Phạm Tiến Dũng, một số thí sinh vẫn cần tiếp tục trau dồi về phát âm, nhả chữ, xử lý làn điệu và biểu đạt sắc thái. Tuy nhiên, điều đáng mừng là các em đến với ví, giặm từ niềm yêu thích thực sự. Đây cũng là cơ sở để cuộc thi phát hiện những giọng hát có tố chất và tiếp tục bồi dưỡng trong thời gian tới.

10 tiết mục trong đêm mở màn cũng cho thấy sức sống đa dạng của dân ca ví, giặm khi các thí sinh khai thác từ lời cổ, những tác phẩm quen thuộc đến các sáng tác, lời mới trên chất liệu dân ca. Chủ đề trải rộng từ quê hương, gia đình, tình cảm với Bác Hồ đến biển đảo.

Đó cũng là cách để một di sản văn hóa không đứng yên trong ký ức. Ví, giặm tiếp tục được cất lên bằng những giọng hát mới, trong những không gian mới và với tâm thế của thế hệ trẻ hôm nay.

Đêm chung khảo thứ hai diễn ra vào tối 9.8 với 10 phần thi tiếp theo. Sau ba đêm chung khảo, 12 thí sinh, nhóm thí sinh xuất sắc nhất sẽ được lựa chọn vào vòng chung kết.

Bên cạnh yếu tố chuyên môn, Ban Tổ chức cũng đặt yêu cầu chặt chẽ về bản quyền đối với tác phẩm dự thi. Các tiết mục không được có tranh chấp bản quyền, bao gồm cả bản quyền trên các nền tảng mạng xã hội. Thí sinh, nhóm thí sinh tham gia cuộc thi phải chịu trách nhiệm về bản quyền tác phẩm theo quy định của pháp luật.

Những quy định này không chỉ góp phần bảo đảm tính minh bạch, chuyên nghiệp của cuộc thi mà còn đặt ra yêu cầu đối với người trẻ khi tiếp cận, sáng tạo và lan tỏa di sản trong môi trường số.